Psychologia zaburzeń
Mechanizmy
obronne ego
mgr Urszula Wołoszczak
Psychologia zaburzeń
Mechanizmy
obronne ego
mgr Urszula Wołoszczak
Koncepcja strukturalnego modelu
umysłu
(Freud, 1926)
Historia
•
Terminu obrona użył Z. Freud po raz
pierwszy w 1894r. jako odpowiedź ego na
niemożliwe do pogodzenia ze sobą
informacje
•
W 1926r. Z. Freud powrócił do pojęcia
obrony jako ogólnej nazwy dla wszystkich
technik wykorzystywanych przez ego w
sytuacji konfliktu
•
W 1936r. A. Fraud zebrała znane wówczas
mechanizmy obronne i dodała do nich swoje
1.
Wyparcie
2.
Reakcja upozorowana
3.
Projekcja
4.
Introjekcja (lub identyfikacja)
5.
Regresja
6.
Izolacja
7.
Anulowanie
8.
Odwrócenie
9.
Zwrócenie przeciwko sobie
10.
Sublimacja (przemieszczenie celów popędowych)
11.
Identyfikacja z agresorem
12.
Altruistyczne wyrzeczenie
Trzy struktury psychiczne:
id, ego, superego
Id
- wszystko to co dziedziczymy, co rodząc się
przynosimy ze sobą, co jest konstytucjonalnie
stałe, przede wszystkim więc wywodzące się z
organizacji cielesnej
, instynkty
miejsce impulsów popędowych, które domagają się
zaspokojenia; w obrębie id przeważają procesy
pierwotne, które rządzą się zasadą przyjemności
Trzy struktury psychiczne c.d.
pod wpływem działania bodźców pochodzących ze
świata zewnętrznego z części id powstaje kolejna
część
Ego-
pośredniczy między Id a światem
zewnętrznym; zapewnia bezpieczeństwo ze strony
świata zewnętrznego (unika bodźców zbyt silnych,
celowo zmienia rzeczywistość zewnętrzną); pełni rolę
obserwatora id - kontroluje zaspokojenie popędów
(odracza popędy, tłumi), kiedy impuls popędowy
domaga się zaspokojenia w ego powstaje uczucie
napięcia i przykrości; zarządza aparatem ruchowym
Trzy struktury psychiczne c.d.
Superego
– ideały, normy etyczne i
moralne, sumienie, poprzez które
kontroluje ego i narzuca ramy id; treści w
tej strukturze w przeważającej części są
świadome i mogą być dowolnie
przywoływane, może harmonijnie
pokrywać się z ego lub z wrogością i
krytyką występować przeciwko ego
powodując poczucie winy.
Z teorii psychoanalitycznej…
Procesy pierwotne: rodzaj funkcjonowania
umysłowego właściwy dla id. Są to
procesy nieświadome, irracjonalne,
lekceważące wymogi czasu i przestrzeni.
Rządzi nimi zasada przyjemności.
Procesy wtórne: świadome, racjonalne i
logiczne. Charakteryzują ego i
przebiegają zgodnie z zasadą
rzeczywistości.
Mechanizmy obronne ego w
interpretacji Anny Freud
W psychologii osobowości temat
mechanizmów obronnych ego omawiany jest
w związku z teoriami relacji z obiektem.
A. Freud uważa, że istotne dla zrozumienia
zachowań danej osoby jest ego jako
centralna struktura osobowości, która
kieruje całością życia jednostki, od jej
sposobu radzenia sobie z problemami, czyli
od stosowanych mechanizmów zależeć
będzie dalszy rozwój jednostki.
Mechanizmy obronne ego w
interpretacji Anny Freud
Uważa ona, że możliwość pojawienia się zaburzeń i
nieprawidłowości w rozwoju jest efektem
stosowanych przez ego mechanizmów obronnych.
Wskazuje ona, zarówno jak jej ojciec Z. Freud na trzy
podstawowe źródła, które prowadzą do stosowania
mechanizmów obronnych:
•
naciski ze strony superego, lęk przed superego – „To
okropne”.
•
naciski ze strony otoczenia, lęk przed karą – ego: „Boję
się”.
•
naciski ze strony nieświadomych impulsów docierających
z id, lęk przez zalaniem i siłą popędów – „Chcę tego”.
Poszczególne formy obrony a konkretne
choroby (kształtowanie objawu)
•
Histeria – wyparcie
•
Nerwica obsesyjna – izolacja, reakcja
upozorowana i anulowanie
•
Paranoja i homoseksualizm – identyfikacja
i projekcja
•
Konflikt między id a ego – histeria,
nerwica obsesyjna (ego odrzuca cześć
impulsów id)
•
Konflikt między ego a superego – depresja
•
Konflikt ego i świat zewnętrzny - fobia
Mechanizmy obronne
(według Kokoszka A., Drozdowski P., 1993)
I.
Narcystyczne – zaprzeczenie
rzeczywistości
II.
Niedojrzałe – przekształcenie
III.
Neurotyczne – reinterpretacja
IV.
Dojrzałe - integracja
Mechanizmy obronne
(Nancy McWilliams, 1994)
Pierwotne -
prymitywne
Wtórne – wyższego
rzędu
•
Zaprzeczenie
•
Rozszczepienie ego
•
Idealizacja/dewalua
cja
•
Projekcja,
introjekcja
•
Identyfikacja
projekcyjna
•
Wyparcie
•
Acting out
•
Regresja
•
Izolacja
•
Intelektualizacja
•
Racjonalizacja
•
Anulowanie
•
Przemieszczenie
•
Reakcja upozorowana
•
Sublimacja
Mechanizmy obronne - podział
Pierwotne c.d.
Wtórne c.d.
•
Dysocjacja
•
Prymitywne wycofanie
•
Omnipotentna
kontrola
•
Zwracanie przeciw JA
•
Odwrócenie
•
Identyfikacja
•
Seksualizacja
(instynktualizacja)
•
Moralizacja
•
Segmentacja