Funkcjonowanie ładu 

międzynarodowego 

w Europie 

Wschodniej 1815-

1914

Wyk. Ewa Miszczak,

Katarzyna Winiarska,

Radosław Pydyś

Temat o Europie Wschodniej, a 
tu nie tylko 

„восток”

, why?

Ówczesna sytuacja geopolityczna, gospodarcza i 
narodowościowa zmusza nas, autorów abyśmy  nawiązali 
także do reszty świata, bo układ sił, bloków kształtował się w 
dużej mierze dzięki wydarzeniom w Europie zachodniej.  
Omawiając dwa bloki mocarstw nie można nawiązywać tylko  
do wschodnich państw, bo owe sojusze rozpatrywać należy 
jako całość.

Wschód…
słońca

Kongres wiedeński i jego ład – 1815r.



Jako skutek końca epoki napoleońskiej



Austria, WB, Francja, Prusy, Rosja – dyktatorzy ładu, 
europejski koncert mocarstw



3 podstawowe zasady: 

-

legitymizmu władzy 

– uznanie praw dynastii

-

restauracji

 – przywrócenie stanu sprzed 1789r

-

europejskiej równowagi 

– brak hegemona



Zmiany terytorialne (min. „obalenie: Księstwa 
warszawskiego)

Równowaga sił w Europie, zasady:

-Żaden kraj 

nie osiągnął hegemonii 

na starym kontynencie – 

lecz liderami stali się WB (na zachodzie), Rosja (na wschodzie)
-Obowiązywał system sojuszy, które miały zapobiec wzroście 
potęgi opozycyjnych stronnictw, początkowo dzieliły Europę na 
„zachód – wschód”, u schyłku XIXw na „centrum i sąsiadów”
-Wspólna walka mocarstw z oddolnymi ruchami mogącymi 
zagrozić ustalonemu porządkowi.

Święte Przymierze



Zawarte w 1815r.



próba stworzenia stałej federacji państw europejskich i oparcia jej 
na trwałych, chrześcijańskich podstawach



Teoretycznie wspólna polityka przeciw wystąpieniom 
rewolucyjnym



Rosja, Prusy, Austria 

– pomysłodawcy (to drugi wielki projekt tych 

krajów, pierwszy to rozbiory Polski). Chcieli zdominować region

Rycina bynajmniej nie z epoki, ale pasuje…

Ład międzynarodowy, a istotne wydarzenia…



Rewolucja we Francji i Ameryce (wojny domowe)



1815 – kongres wiedeński, nowy ład



1830 – bunty narodowościowe (np. Holandia, Polska)



1848 – rewolucje, Wiosna Ludów, wystąpienia mas



1871 -Zjednoczenie Niemiec i Włoch (1861) – nowi 
gracze na arenie międzynarodowej



Małymi krokami do wojny…



Epoko przemysłowa (uprzemysłowienie industrializacja)



Rozwój światowego kolonializmu



1877 – rosyjska inwazja na Turcję



1885 – kongres berliński, a sprawa Afryki



Kształtowanie się trójprzymierza i trójporozumienia



Sytuacja Rosji 1905 (poniżej obraz z epoki, „Krwawa 
Niedziela”



Kocioł bałkański



I wojna światowa

System Blokowy-  co to 
jest?



Model na arenie międzynarodowej, który zakłada 

istnienie dwóch (lub więcej) odrębnych obozów 
politycznych walczących między sobą o względy. 
Owe obozy tworzą państwa o zbliżonych 
interesach politycznych, gospodarczych itp.. Blok 
państw to swoisty sojusz.

System blokowy w Europie



Początkowo dbano o równowagę sił, nikt nie był znacznie potężniejszy 
od pozostałych mocarstw



WB – tzw. „czynnik równoważący” - sojuszników tak sobie wybierała, 
by nie dopuścić do wzmocnienia się konkurencyjnych krajów



Rosja – budowała sobie stosunkowo trwałe sojusze, np. Święte 
Przymierze (wraz z Prusami i Austrią), by stać się potężniejsza



Pojawienie się Zjednoczonych Niemiec i Włoch – mających 
mocarstwowe aspiracje, niezadowolonych ze swojej sytuacji



U schyłku XIX w system równowagi sił osłabł. O ile wcześniej sojusze 
były „płynne i elastyczne”, a ich skład zmienny, to teraz zaczęły się 
umacniać, powstały Trójprzymierze i Trójporozumienie.

Od lewej:
- Wiktoria Hanowerska,
- Otto von Bismarck
- Mikołaj I Romanow

Trójprzymierze – państwa centralne



układ pomiędzy trzema państwami: Cesarstwem 
Niemieckim, Królestwem Włoch (do 3 maja 1915) i Austro-
Węgrami, zawiązany 20 maja 

1882.



Trójprzymierze było rozwinięciem Dwuprzymierza, czyli 
sojuszu Niemiec i Austro-Węgier. Sojusz ten miał chronić oba 
państwa przed napaścią ze strony Rosji. Jednak skierowanie 
go przeciw spowodowało jej sojusz z Francją i sprawiło, że 
Niemcy znalazły się pomiędzy nieprzyjaznymi sobie 
państwami.

Trójporozumienie - Ententa



sojusz pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i 

Rosją. Do jego powstania dochodziło 
stopniowo, ostatecznie wykształcił się w 
1907r. (w kolejnych latach dołączyły także 
inne państwa)



Odpowiedź na powstanie Trójprzymierza, 

miało go „okrążyć” i zneutralizować jego siłę

Sarajewo i „okolice”, przepis na I 
wojnę światową



Arcyksiążę Ferdynand – zamach w Serbii



Austro-Węgry odpowiadają



Rosja, Francja też



Niemcy także



Anglia również



Potem cała reszta wypełnia zobowiązania sojusznicze



I wojna światowa gotowa: 8,5 mln żołnierzy ginie.

Europa 
1914-
17



Dziękujemy za uwagę