Dr hab. Aleksandra Tokarz, prof. AWF

Wykład V z Psychologii ogólnej

r.a.2010/2011

Motywacja i emocje – ważniejsze prawidłowości 

i próby ich wyjaśnienia. 

Wydział Turystyki i Rekreacji

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

Im. B. Czecha w Krakowie

Cechy motywacji Ph. Zimbardo, 1980

• Energia działania, wzbudzenie: 

AKTYWACJA 

• Ukierunkowanie wysiłków ku 

wybranemu celowi: NASTAWIENIE NA 
CEL

• Selektywna uwaga skierowana na 

odpowiednie bodźce: SELEKTYWNA 
UWAGA

Cechy motywacji Ph. Zimbardo, 1980

• Zmniejszona wrażliwość na bodźce 

nieodpowiednie: SELEKTYWNA 

UWAGA

• Organizacja reakcji w zintegrowany 

wzorzec lub sekwencję: 

ZACHOWANIE ZORGANIZOWANE

Wytrwała aktywność dopóki warunki 

wstępne nie ulegną zmianie: 

ZACHOWANIE REGULOWANE PRZEZ 

CEL

Podstawowe mechanizmy 

motywacyjne 

CZŁOWIEK – MASZYNA: 
Motywacje homeostatyczne

CZŁOWIEK – BÓG 
Motywacje heterostatyczne

Organizuje czynności 

instynktowe.
Organizuje czynności 
ukierunkowane na cel 

Organizuje czynności rozwojowe 

(eksploracja, zabawa)
Te czynności, które posiadają 
kierunek, nie posiadają celu.

Działanie trwa, dopóki standard 
biologiczny, psychiczny lub 
zadanie nie zostanie osiągnięte 

Działanie trwa zależnie od 
zaangażowania w zadanie, 
efektów, zmęczenia 

Osiągnięcie standardów lub celu 
kończy działanie 

Działanie jest wykonywane, z 
coraz większa intensywnością 

Podstawowe mechanizmy 

motywacyjne 

CZŁOWIEK – MASZYNA: 
Motywacje homeostatyczne

CZŁOWIEK – BÓG 
Motywacje heterostatyczne

Nagrodą jest zaspokojenie 
potrzeby lub osiągnięcie 
celu 

Nagroda jest działanie samo 
w sobie 

MECHANIZM 
 Redukcja popędu

 MECHANIZM
Samowzbudzenie się 

FUNKCJA
Utrzymanie istniejącej 

struktury systemu 

FUNKCJA
Wytwarzania nowych 

stanów rzeczywistości

Czym jest emocja? Carroll Izard, 1974

• Emocja jest procesem złożonym, 

mającym aspekt neurofizjologiczny, 
neuromięśniowy i doświadczeniowy 
(fenomenologiczny).

Na poziomie neurofizjologicznym – 

emocja jest definiowana w 
terminach aktywności określonych 
części i dróg układu nerwowego

Czym jest emocja? Carroll Izard, 1974

Na poziomie neuromięśniowym 
 emocja to pierwotna aktywność 

mięśni twarzy czyli mimika (wzorce 
aktywności twarzowej), wtórnie zaś 
jest to reakcja cielesna, posturalno – 
gesturalna, wisceralna (dotycząca 
narządów wewnętrznych) i niekiedy 
miejscowa;

Czym jest emocja? Carroll Izard, 1974

Na poziomie doświadczenia 

- emocja jest doświadczeniem 

motywującym lub/i doświadczeniem, 
które ma natychmiastowe skutki i 
ważność dla danej osoby”

Inne ważne określenia związane z emocjami

• Dyspozycje emocjonalne (n. p. lękliwość), 

czyli zwiększona wrażliwość na bodźce 

emocjonalne określonego typu

• Nastrój – odczucie pozytywne lub negatywne, 

pozbawione wyraźnie określonego obiektu

• Sentymenty czyli postawy emocjonalne: 

odczucie emocjonalne, zachowanie, procesy 

poznawcze (wiedza) związane z jakimś 

obiektem

• Stymulatory emocji: typowe bodźce 

wywołujące dana emocję (n. p. bliskie 

spełnienie zamiarów wywołuje radość)

PRAWA EMOCJI WEDŁUG NICO FRIJDY

• PRAWO ZNACZENIA SYTUACYJNEGO

• Emocje powstają jako odpowiedzi na znaczenia 

danych sytuacji; różne emocje powstają w 

odpowiedzi na różne struktury znaczeniowe. Np. 

Zagrożenie wywołuje lęk, nowość – reakcję 

ciekawości

• PRAWO ZAANGAŻOWANIA

• Emocje powstają w odpowiedzi na zdarzenia, 

które są ważne z uwagi na: cele, motywy, 

rzeczy i sprawy ważne dla danej osoby. 

PRAWA EMOCJI WEDŁUG NICO FRIJDY

• PRAWO BEZPOŚREDNIO SPOSTRZEGANEJ 

RZECZYWISTOŚCI

• Emocje są wywoływane przez zdarzenia uważane za 

rzeczywiste, a ich intensywność odpowiada temu, do 

jakiego stopnia są za takie uważane.

• PRAWO ZMIANY I ODCZUWANIA 

PORÓWNAWCZEGO

• Emocje powstają zarówno wskutek oceniania czegoś jako 

korzystnego bądź niekorzystnego, jak i  wskutek 

aktualnych lub oczekiwanych zmian w korzystnych lub 

niekorzystnych warunkach.

PRAWA EMOCJI WEDŁUG NICO FRIJDY

• PRAWO HEDONISTYCZNEJ ASYMETRII

• Przyjemność jest zawsze zależna od zmiany i 

zanika wraz z ciągłością zaspokojenia. Przykrość 

może utrzymywać się stale, w stale trwających, 

złych warunkach.

• PRAWO ZACHOWANIA EMOCJONALNEGO 

MOMENTU

• Zdarzenia emocjonalne zachowują swoją siłę 

wywoływania emocji na czas nieokreślony, 

chyba, że spotykają się z oddziaływaniami, 

które mogą spowodować wygaszenie urazu lub 

przyzwyczajenie się do przykrości.

PRAWA EMOCJI WEDŁUG NICO FRIJDY

• PRAWO ZAMKNIĘCIA SIĘ W SOBIE
• Emocje wykazują skłonność do zamykania się 

przed sądami o względności bodźca, który je 

spowodował i przed wymaganiami celów innych 

niż ich własny.

• PRAWO ZWAŻANIA NA KONSEKWENCJE
• Każdy emocjonalny impuls powoduje impuls 

wtórny, który zmierza do zmodyfikowania 

pierwotnego impulsu, czyli podjęcia czynności 

samokontroli

PRAWA EMOCJI WEDŁUG NICO FRIJDY

• PRAWO MINIMALNEGO 

OBCIĄŻENIA I MAKSYMALNEGO 
ZYSKU

• Ilekroć można ocenić sytuację na 

więcej niż jeden sposobów, pojawia 
się skłonność do takiej interpretacji, 
która minimalizuje negatywne 
obciążenie emocjonalne.