background image

Patologia przewodu 

pokarmowego

Barbara Ruszkowska

background image

CHOROBY PRZEŁYKU

zmiany zapalne

uchyłki przełyku

oparzenia

samoistne pęknięcie przełyku

żylaki przełyku

nowotwory łagodne i złośliwe

background image

Choroba refluksowa przełyku 

(GERD)

OBJAWY:

zgaga – 75%, piekące bóle za mostkiem

puste odbijania – 60%

zwracanie  resztek pokarmowych – 40%

bóle w nadbrzuszu środkowym

nudności, wymioty

bóle dławicowe

odruchowy kaszel

chrypka, „uczucie gałki w krtani”

background image

DIAGNOSTYKA

objawy kliniczne

badanie endoskopowo – bioptyczne

pH-metria

background image

Klasyfikacja GERD wg 

Savary'ego - Millera

1

˚

nadżerkowe 

zapalenie błony 

śluzowej

pojedyncza nadżerka

2

˚

nadżerkowe 

zapalenie błony 

śluzowej

kilka nadżerek, które 

mogą się łączyć, ale 

nie obejmują obwodu 

przełyku

3

˚

nadżerkowe 

zapalenie błony 

śluzowej

nadżerki zlewające się i 

obejmujące cały 

obwód przełyku

4

˚

metaplazja 

gruczołowa

Przełyk Baretta

background image

Powikłania GERD:

1.

W obrębie przełyku:

przełyk Barretta, 

łagodne zwężenie

2.

Poza przełykiem:

Choroby krtani i gardła

Astma oskrzelowa

background image

Przełyk Baretta

zastąpienie prawidłowego nabłonka wielowarstwowego 

płaskiego w obrębie błony śluzowej dystalnej części 
przełyku przez metaplastyczny nabłonek walcowaty. 
Uważa się że obszary metaplazji Barretta są oporne na 
działanie zarzucanej treści żołądkowej

jest to stan przedrakowy!!! 

leczenie: energiczne hamowanie wydzielania HCl lub 

zabieg antyrefluksowy 

background image

Żylaki przełyku

Są one fragmentem krążenia obocznego, objawem 

samoobrony ustroju przed nadmiernym nadciśnieniem 

w układzie żyły wrotnej.

Połączenia wrotno – układowe:

   -przez żyłę żołądkową lewą

   -splot żołądkowo – przełykowy

   -żyłę nieparzystą

ŻYLAKI=poszerzone sploty żołądkowo – przełykowe

   tuż pod błoną śluzową w postaci kilku pionowych 

   kolumn

OBJAWY: wymioty żywoczerwoną krwią i skrzepami

OBJAWY: wstrząsu krwotocznego

background image
background image

Choroba wrzodowa żołądka i 

dwunastnicy:

EPIDEMIOLOGIA 

co 10 dorosły człowiek ma w swym życiu 

okres w którym cierpi na tę chorobę,

mężczyźni 3x częściej,

największa liczba zachorowań przypada na 

okres produkcyjny.

background image

PATOGENEZA

wrzód trawienny –

 

wszelki ubytek tkanki w ścianie 

żołądka, lub dwunastnicy zajmujący co najmniej 

błonę śluzową i podśluzową.

lokalizacja:

3x częściej w dwunastnicy niż w żołądku (Polska),

w dwunastnicy zwykle w opuszce,

w żołądku : 

najczęściej w części przedodźwiernikowej- 

antrum), zwłaszcza od strony krzywizny 

mniejszej,

rzadziej w trzonie (częściej ściana tylna),

inne lokalizacje są nietypowe, choć nie 

wykluczone.

background image

Mechanizmy ochronne

bariera śluzowa żołądka – wodorowęglany, 

ukrwienie błony śluzowej,

bariera śluzówkowa (elektrolitowa) żołądka 

(uszkodzenie – histamina, zaburzenia 

mikrokrążenia, ↑HCl, pepsynogen, nadżerka).

background image

Czynniki agresji

NLPZ 

Stres

Helicobacter Pylori

Palenie papierosów

background image

ETIOLOGIA

etiologia jest wieloczynnikowa i często niejednolita

czynniki genetyczne:

jeżeli oboje rodzice chorowali na chorobę 

wrzodową to dziecko jest 10x bardziej obciążone.

związek z chorobą substancji grupowych krwi:

substancje grupowe wydzielane do soku żołądkowego 

mają charakter mukoproteidów (rola ochronna)

częściej u chorych z grupą krwi 0 – nie wydzielają 

substancji grupowych do soku żołądkowego 

(niewydzielacze)

background image

ETIOLOGIA

Helicobacter pylori:

ponad 90% chorych z 

wrzodem dwunastnicy i 
ok. 70% z wrzodem 
żołądka  ma infekcję H. 
Pylori

wybitne zmniejszenie 

częstości wrzodów po 
likwidacji H. pylori

background image

Helicobacter Pylori

Wpływ H. pylori:

wydziela ureazę, która hydrolizuje mocznik do 

amoniaku → alkalizacja środowiska → zaburzenie 

mechanizmu zwrotnego hamowania wydzielania 

kwasu solnego,

Cytotoksyny (wakoalizująca – vagA uszkodzenie 

komórek nabłonkowych; związana z genem cagA – 

XIIca i IgA związana z metaplazją żołądkową),

nacieki zapalne z neutrofili w błonie śluzowej – 

faza ostra; limfocyty i plazmocyty w fazie 

przewlekłej; p/ciała p/komórkom okładzinowym – 

zanik błony śluzowej,

(wolne rodniki, TNF, interleukiny, leukotrieny, 

tromboksan A2) – zaburzenia w mikrokrążeniu – 

NO.

background image

OBRAZ  KLINICZNY

OBJAWY PODMIOTOWE : 

dolegliwości bólowe:

zlokalizowane w nadbrzuszu,

mają charakter ciężkiego ucisku, lub są palące, 

drążące w głąb, kurczowe.

stosunek do posiłków:

przy lokalizacji żołądkowej ból pojawia się wkrótce po, a 

nawet podczas spożywania posiłku,

we wrzodach dwunastnicy ból występuje na czczo, nad 

ranem budząc chorego ze snu, ustępuje po jedzeniu na 

kilka godzin, by potem znów powrócić (tak też przy 

wrzodach okolicy odźwiernika).

background image

OBRAZ  KLINICZNY

inne dolegliwości :

utrata apetytu

częste obstrukcje

 masy ciała

niedokrwistość

background image
background image

POWIKŁANIA

krwotok objawy:

fusowate wymioty,

smoliste stolce,

często poprzedzone omdleniem,

niepokój, tachykardia, zimne poty, RR (do 

wstrząsu włącznie).

background image

krwawienie :

owrzodzenie jest najczęstszą przyczyną 

krwawień z przewodu pokarmowego,

drobne przewlekłe krwawienia objawiają 

się osłabieniem, niedokrwistością,  stęż. 
Fe w surowicy,

potwierdzeniem jest badanie kału na krew 

utajoną po 3-dniowej diecie bezmięsnej.

background image

Zespół Zollingera-

Ellisona

gastrinoma (nadprodukcja kwasu solnego) 

– gruczolak złośliwy lub nie,

liczne owrzodzenia zarówno w XIIcy jak i 

później w jelicie,

charakterystyczne wysokie spoczynkowe 

jak i po bodźcach wydzielanie HCl oraz 

pepsyny,

biegunki tłuszczowe – bo dezaktywacja 

lipaz przez kwaśną treść z żołądka,

rzadka przypadłość.

background image

PATOFIZJOLOGIA.

zaburzenie równowagi między czynnikami agresji i obrony 

błony śluzowej żołądka i dwunastnicy,

zwiększone wydzielanie kwasu solnego – zwiększona 

wrażliwość komórek okładzinowych na gastrynę i 

zmniejszone hamowanie wydzielania kwasu solnego przez 

wewnatrzżołądkowe zakwaszenie

zmniejszenie produkcji prostaglandyn (zwiększają ukrwienie 

błony śluzowej) – wskutek podawania NLPZ,

przewlekły stan zapalny – zakażenie Helicobacter pylori

refluks dwunastniczożołądkowy,

palenie tytoniu – nie wpływa na wydzielanie kwasu solnego 

w żołądku, ale osłabia działanie blokerów receptorów H-2, 

przyspiesza opróżnianie żołądka i hamuje wydzielanie 

wodorowęglanów przez trzustkę.

background image

OSTRE ZAPALENIE

TRZUSTKI.

istotą choroby jest 

samostrawienie 

(autodigestion)

OSTRE ZAPALENIE

TRZUSTKI

.

istotą choroby jest 

samostrawienie 

(autodigestion)

background image

Przyczyny ostrego zapalenia 

trzustki

Przyczyny ostrego zapalenia 

trzustki

  Kamica żółciowa,

  Alkohol,

  Idiopatyczne,

  Hiperlipidemia,

  Hiperkalcemia,

 leki i toksyny,

Przebyte zabiegi operacyjne jamy brzusznej,

  Urazy.

  

Kamica żółciowa,

  Alkohol,

  Idiopatyczne,

  Hiperlipidemia,

  Hiperkalcemia,

 leki i toksyny,

Przebyte zabiegi operacyjne jamy brzusznej,

  Urazy.

background image

·stały ból w nadbrzuszu
·promieniowanie bólu  - do pleców
                                      - do okolicy lędźwiowej 
                                      - do lewego podżebrza 
·wymioty małymi porcjami
·zatrzymanie gazów i stolca
·wzdęcia brzucha
·zażółcenie powłok skórnych    

·rumień skóry twarzy  
  ·podbiegnięcia krwawe w skórze 
  w lewej   okolicy lędźwiowej  

·

stały ból w nadbrzuszu

·promieniowanie bólu  - do pleców
                                      - do okolicy lędźwiowej 
                                      - do lewego podżebrza 
·wymioty małymi porcjami
·zatrzymanie gazów i stolca
·wzdęcia brzucha
·zażółcenie powłok skórnych    

·rumień skóry twarzy  
  ·podbiegnięcia krwawe w skórze 
  w lewej   okolicy lędźwiowej  

Objawy kliniczne OZT

Objawy kliniczne OZT

background image

· bolesność przy badaniu dotykiem w nadbrzuszu

· wzmożone napięcie powłok jamy brzusznej

· "pętla wartownicza" w rtg. przeglądowym jamy brzusznej

· objaw "odciętej pętli jelita" - colon cut off sign 

· obecność płynu w lewej jamie opłucnowej. 

· bolesność przy badaniu dotykiem w nadbrzuszu

· wzmożone napięcie powłok jamy brzusznej

· "pętla wartownicza" w rtg. przeglądowym jamy brzusznej

· objaw "odciętej pętli jelita" - colon cut off sign 

· obecność płynu w lewej jamie opłucnowej. 

Objawy kliniczne OZT

Objawy kliniczne OZT

background image

· aktywność alfa amylazy 
   w surowicy krwi 

> 1200 U/l

· poziom lipazy trzustkowej 

> 60  U/l

· CRP 

> 100 mg/l

·  LDH 

> 600 IU/l

· WBC 

> 15 G/l

· mocznik 

> 16 mmol/l

· Ca ++ 

< 2 mmol/l

· albuminy 

< 32 g/l

· aktywność alfa amylazy 
   w surowicy krwi 

> 1200 U/l

· poziom lipazy trzustkowej 

> 60  U/l

· CRP 

> 100 mg/l

·  LDH 

> 600 IU/l

· WBC 

> 15 G/l

· mocznik 

> 16 mmol/l

· Ca ++ 

< 2 mmol/l

· albuminy 

< 32 g/l

Wykładniki laboratoryjne OZT:

Wykładniki laboratoryjne OZT:

background image

· ostre obrzękowe zapalenie trzustki,

· ostre krwotoczno – martwicze 
   zapalenie trzustki,

· ropne zapalenie trzustki, 
   torbiel rzekoma trzustki i ropień trzustki.

· ostre obrzękowe zapalenie trzustki,

· ostre krwotoczno – martwicze 
   zapalenie trzustki,

· ropne zapalenie trzustki, 
   torbiel rzekoma trzustki i ropień trzustki.

Podział ostrych zapaleń trzustki

Podział ostrych zapaleń trzustki

background image

Ciężkie

 

ostre zapalenie 

trzustki

Ciężkie

 

ostre zapalenie 

trzustki

powikłania układowe:

¨ Sercowo-naczyniowe: skurczowe ciśnienie tętnicze 

krwi <90 mmHg

¨ Oddechowe: pO

2

 tętnicze  <8 kPa (60 mmHg)

¨ Nerkowe: kreatynina > 177 mol/l (2 mg/d) (po  

nawodnieniu)

¨ Krzepnięcie: 

liczba płytek

<100 000/mm

3

lub stężenie fibrynogenu  <1 g/l, 

lub stężenie produktów 

degradacji fibrynogenu 

>80 g/ml

¨ Metaboliczne: hipokalcemia  <1,87 mmol/l (7,5 

mg/dl)

¨ Żołądkowo-jelitowe: krwawienie >500 ml/24h

powikłania układowe:

¨ Sercowo-naczyniowe: skurczowe ciśnienie tętnicze 

krwi <90 mmHg

¨ Oddechowe: pO

2

 tętnicze  <8 kPa (60 mmHg)

¨ Nerkowe: kreatynina > 177 mol/l (2 mg/d) (po  

nawodnieniu)

¨ Krzepnięcie: 

liczba płytek

<100 000/mm

3

lub stężenie fibrynogenu  <1 g/l, 

lub stężenie produktów 

degradacji fibrynogenu 

>80 g/ml

¨ Metaboliczne: hipokalcemia  <1,87 mmol/l (7,5 

mg/dl)

¨ Żołądkowo-jelitowe: krwawienie >500 ml/24h

background image

Ciężkie

 

ostre zapalenie trzustki

Ciężkie

 

ostre zapalenie trzustki

Martwica  trzustki:  rozlane  lub  ogniskowe 
obszary martwicy miąższu trzustki. 
Zgorzelinowe,  martwicze  tkanki  mogą  być 
otoczone  przez  niewielkie  ilości  wysięku 
zapalnego  lub  ropy.  Zwykle  związane  z 
martwicą tłuszczu okołotrzustkowego. 
Często  obecny  jest  szybko  powstający 
zbiornik  płynu.  Zapalna  otoczka  zaczyna  się 
tworzyć dopiero po 7-10 dniach.

Martwica  trzustki:  rozlane  lub  ogniskowe 
obszary martwicy miąższu trzustki. 
Zgorzelinowe,  martwicze  tkanki  mogą  być 
otoczone  przez  niewielkie  ilości  wysięku 
zapalnego  lub  ropy.  Zwykle  związane  z 
martwicą tłuszczu okołotrzustkowego. 
Często  obecny  jest  szybko  powstający 
zbiornik  płynu.  Zapalna  otoczka  zaczyna  się 
tworzyć dopiero po 7-10 dniach.

Powikłania trzustkowe:

Powikłania trzustkowe:

background image

¨ Ropień  trzustki:  dobrze  odgraniczone  zbiorniki 

ropy  zwykle  w  pobliżu  trzustki,  zawierające 
niewielką  ilość  (lub  bez)  tkanek  martwiczych. 
Często  mnogie.  Otoczone  przez  dojrzałą, 
pogrubiałą  ścianę.  Pojawiają  się  zwykle  po 
upływie  przynajmniej  4  tygodni  od  rozpoczęcia 
się rzutu.

¨ Jeżeli  występuje  przed  upływem  4  tygodni  od 

rozpoczęcia się rzutu, to klasyfikowana jest jako 
powstający zbiornik płynu (jałowy lub zakażony). 

¨ Ropień  trzustki:  dobrze  odgraniczone  zbiorniki 

ropy  zwykle  w  pobliżu  trzustki,  zawierające 
niewielką  ilość  (lub  bez)  tkanek  martwiczych. 
Często  mnogie.  Otoczone  przez  dojrzałą, 
pogrubiałą  ścianę.  Pojawiają  się  zwykle  po 
upływie  przynajmniej  4  tygodni  od  rozpoczęcia 
się rzutu.

¨ Jeżeli  występuje  przed  upływem  4  tygodni  od 

rozpoczęcia się rzutu, to klasyfikowana jest jako 
powstający zbiornik płynu (jałowy lub zakażony). 

Powikłania trzustkowe:

Powikłania trzustkowe:

Ciężkie

 

ostre zapalenie trzustki

Ciężkie

 

ostre zapalenie trzustki

background image

·zwalczanie bólu
·całkowita głodówka
·odsysanie treści żołądkowej
·całkowite żywienie pozajelitowe
·profilaktyka wrzodu stresowego                         
·antybiotykoterapia
·uzupełnienie brakujących płynów      
·poprawa mikrokrążenia trzustkowego 

·zwalczanie bólu
·całkowita głodówka
·odsysanie treści żołądkowej
·całkowite żywienie pozajelitowe
·profilaktyka wrzodu stresowego                         
·antybiotykoterapia
·uzupełnienie brakujących płynów      
·poprawa mikrokrążenia trzustkowego 

Zasady leczenia chorych z OZT

Zasady leczenia chorych z OZT

background image

Choroba 
Leśniowskiego- 

Crohna

Wrzodziejące 
zapalenie jelita 

grubego:

Zajęcie 
końcowego 
odcinka jelita 
krętego

Często

Rzadko

Zajęcie okrężnicy

Zwykle

Zawsze

Zajęcie odbytnicy

Rzadko

Zwykle

Zajęcie całego 

odbytu

Częste

Rzadko

Przetoki

Częste

Rzadkie

Endoskopia

Głębokie 
owrzodzenia

Ciągłe owrzodzenia

Zwężenia

Częste

Rzadkie

Ziarniniaki w 
biopsji

Mogą wystąpić

Rzadko

Głębokość 

zapalenia

Głęboko do tkanek

Płytkie zajęcie 

śluzówki

Palenie tytoniu

Większe ryzyko

Mniejsze ryzyko

background image

Document Outline