PRZEDMIOT, CELE, FUNKCJE I 

ZADANIA PEDAGOGIKI 

PRZEDSZKOLNEJ

Karolina Kalus-Mazurek

Magdalena Kasprzak

PRZEDMIOT I ZADANIA

• Przedmiotem 

pedagogiki 
przedszkolnej jest 
planowe i świadome 
oddziaływanie na 
dziecko. Zajmuje się 
problematyką 
zbiorowego 
wychowania dzieci z 
uwzględnieniem 
różnych wpływów 
wychowawczych. 

Zadania pedagogiki przedszkolnej:
• Dostarczenie praktyce wiedzy, która 

służy jej doskonaleniu, wyjaśnianiu i 
weryfikowaniu działań praktycznych

•  Gromadzenie wiedzy o wychowaniu w 

instytucjach przedszkolnych przez 
rzetelne opisywanie dostrzeganych 
zjawisk

• Wyciąganie wniosków, jak należy 

organizować działalność pedagogiczną 
w środowisku przedszkolnym, co 
należy pozostawić, co zmienić

• Ukazywanie celów funkcji, treści, 

zasad, sposobów planowania, 
skutecznych metod i form pracy z 
dziećmi (tok działalności edukacyjnej)

• Określanie kompetencji 

pedagogicznych i cech osobowości 
nauczyciela

• Do zadań przedszkola należy wszechstronne wychowanie 

dzieci, opieka nad ich zdrowiem i bezpieczeństwem, 
współpraca z rodziną, ze szkołą i środowiskiem. Podkreślona 
jest także potrzeba pobudzenia (stymulowania) rozwoju 
dzieci oraz wyrównywania (kompensowania) odchyleń w tym 
rozwoju.

• Działalność wychowawcza przedszkola polega, bowiem nie 

tylko na kierowaniu rozwojem dziecka i pobudzaniu tego 
procesu, ale także wymaga pracy wyrównawczej, usuwania 
lub łagodzenia stwierdzonych u dzieci zaburzeń. Chcąc, 
zatem ukazać główne i najbardziej istotne funkcje 
przedszkola, należy przyjąć, że spełnia ono przede wszystkim 
zadania opiekuńcze, wychowawcze, wyrównawcze i 
społeczne. 

• Z istoty wychowania przedszkolnego wynika, że jego funkcje 

opiekuńcza, wychowawcza, wyrównawcza i społeczna są ze 
sobą ściśle powiązane, jedna warunkuje drugą i wszystkie 
razem składają się na efekty działalności przedszkola.

                                  Cele pedagogiki przedszkolnej:
• Są to świadomie założone skutki działania. To, co próbujemy 

osiągnąć, do czego zmierzamy. Jest to efekt końcowy 
działania. Działania są zadaniami, które realizujemy w drodze 
do osiągania celu.

• Cele stanowią podstawową funkcję w stosunku do pozostałych 

elementów procesu edukacji.

• Głównym celem wychowania przedszkolnego jest 

wspomaganie i ukierunkowywanie rozwoju dziecka zgodnie z 
jego wrodzonym potencjałem i możliwościami rozwojowymi w 
relacjach ze środowiskiem społeczno- kulturowym i 
przyrodniczym

• Doprowadzenie dzieci do możliwości podjęcia nauki w szkole 

czyli osiągnięcia tzw. dojrzałości szkolnej

• W najogólniejszym ujęciu do celów wychowania 

przedszkolnego należy kształtowanie wielostronnie rozwiniętej 
osobowości człowieka, umożliwienie mu samorealizacji

                  Pedagogiczno- społeczne funkcje instytucji 

przedszkolnych

• a) f. opiekuńcza –szeroko pojęta opieka nad zdrowiem, bezpieczeństwem i 

przygotowaniem dziecka do szkoły. Pomoc rodzicom pracującym w 
zapewnieniu ich dzieciom opieki wychowawczej

• b) f. dydaktyczna – wspomaganie procesu uczenia się przez dzieci w 

różnych sytuacjach i okolicznościach. Uwzględnia się ukierunkowaną pracę 
ad przygotowaniem dzieci do podjęcia systematycznej nauki w szkole

• c) f. środowiskowa – polega na szerzeniu wiedzy pedagogicznej i kultury 

obcowania z dzieckiem wśród rodziców oraz na współdziałaniu ze 
środowiskiem tj. z wszelkimi instytucjami powołanymi do opieki nad 
zdrowiem i wychowaniem dziecka

• d) f. stymulacyjna – czyli pobudzająca rozwój, polega na takim 

organizowaniu działalności wychowawczej, która sprzyjać będzie 
wyzwoleniu aktywności wychowanków w zabawie, pracy i nauce, we 
wszystkich rodzajach działalności w grupie przedszkolnej i w domu 
rodzinnym

• e) f. diagnostyczno-prognostyczno-kształtująco-zabawowa – polega 

na zbieraniu informacji o dziecku w toku zabawy i poprowadzenie działań 
rozwijających jego sferę psychofizyczną 

• f) f. kompetencyjno- korektywna (wyrównawcza) polega na usuwaniu 

braków w rozwoju psychofizycznym dziecka lub ich zminimalizowanie.

 

         Kierowanie, pobudzanie rozwoju dziecka w procesie wychowania polega przede 

wszystkim na dostarczeniu bodźców i treści wyzwalających jego własna aktywność, 
potrzebę ruchu i działania w połączeniu z afirmatywnymi przeżyciami, 
umacniającymi dobre samopoczucie i wiarę we własne możliwości. Jeżeli chodzi o 
funkcje wychowawczą, to w zakresie tej funkcji nauczycielka powinna orientować się 
w indywidualnych możliwościach rozwojowych dzieci, (aby mogła postawić 
odpowiednie wymagania).
- Poznać dzieci przy współpracy z lekarzem.
- Śledzić systematycznie rozwój i obserwować dzieci podczas zabawy i zajęć 
zorganizowanych.
- Zorientować się wg reakcji dzieci, ich wytworów plastycznych, opowiadań, pytań, 
jakie czynią postępy.

Gdy dzieci wymagają specjalnych zabiegów pedagogicznych, często 
ukierunkowanych przez lekarza i psychologa, przedszkole podejmuje pracę 
wyrównawczą, kompensacyjną.

Funkcja wyrównawcza przedszkola polega z jednej strony na tworzeniu 
wzbogaconego środowiska wychowawczego i usuwaniu braków w rozwoju dzieci, 
którym środowisko domowe czy lokalne nie dostarcza właściwych po temu bodźców, 
które rozwijają się jednostronnie. Z drugiej strony funkcja ta obejmuje przypadki 
odchyleń rozwojowych wymagające specjalnych zabiegów pedagogicznych.

Z założeń programowych wynika, zatem, że przedszkole wobec dziecka spełnia 
przede wszystkim funkcję opiekuńczą, wychowawczą i wyrównawczą. Działalność 
przedszkoli w tych zakresach obejmuje także proces kształcenia i przygotowania 
dziecka do nauki w szkole.

Zasady pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym 
a) zaspokojenie potrzeb dziecka 
- czynności opiekuńcze prowadzące do zabezpieczenia podst. potrzeb dziecka, potrzeby biologiczne, emocjonalno-społeczne, 

bezpieczeństwa, miłości i uznania,  potrzeba ruchu, działania, poznawania świata i nawiązywania kontaktów społecznych     

-przestrzeganie tej zasady to warunek osiągania efektów w pracy wychowawczo- dydaktycznej. To szansa zapobiegania zaburzeniom w 

rozwoju lub usuwaniu tych zaburzeń. Wpływa na dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne.

b) aktywności
- rozbudzanie aktywności własnej dziecka, twórczości artystycznej, pracy u nauki
-dziecko staje się czynnym uczestnikiem procesu wychowania, aktywnym jego podmiotem, współpracującym z nauczycielem
-sprzyja rozwijaniu inicjatywy dziecka, odkrywczości i twórczej działalności
c) indywidualizacji
-strategie pedagogiczne do potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci wynikających z różnic indywidualnych
-oznacza potrzebę zamiłowań i uzdolnień właściwych każdemu dziecku(ważne rozerznie w percepcyjnych możliwościach, poziomie 

rozwoju wychowanków) 

d)organizowania życia społecznego dziecka
-  Wprowadzenie dzieci w szerszy krąg środowiska społecznego (zasada ta wiąże się z funkcją środowiskową) dzięki temu wprowadzenie 

norm społeczno-moralnych obowiązujących w danej zbiorowości przedszkolnej 

e) zasada integracji 
-konieczność liczenia się w każdej sytuacji 
~ ze współzależnością rozwoju somatycznego i psychicznego dziecka 
~z wpływem zdrowia i dobrego samopoczucia na zachowanie dziecka
~z wpływem przeżyć emocjonalnych, zabawy i ich form aktywności na funkcjonowanie dziecięcego organizmu.
-zasada ta postuluje harmonijne oddziaływanie na rozwój dzieci przez łączenie treści z różnych dziedzin
f) wspomagania i dynamizowania rozwoju dziecka – łączy się z zasadą aktywności
g) prowadzenia dzieci do działań nieco trudniejszych, złożonych od tych, które chętnie podejmujemy
h) obdarzania dzieci uwagą wartościującą, nastawiona na motywowanie do działania poprzez stosowane oceny. Ważne, aby nie 

przeceniać dziecka i aby ocena była adekwatna do działania dziecka. Nie ocenia się dziecka tylko jego zachowanie, jego wytwory. 

i)porozumiewania się 
- mówić do dziecka językiem zrozumiałym, prostym, można wprowadzać trudne słowa do słownika, ale robić to cyklicznie
-narzucanie dziecku trudnych wyrazów jest rodzajem przemocy symbolicznej. Nie należy także mówić językiem infantylnym. Zdrabniać 

tylko wtedy gdy chce się ocieplić atmosferę ale gdy zbyt dużo się używa słów infantylnych, cofa się i jemu to szkodzi

- oczekiwania potrzeby dziecka. Ich rozpoznanie przez nauczyciela umożliwi mu zaproponowanie dziecku form, które ono chętnie 

podejmuje. 

-kontekst społeczny w którym system porozumiewania się jest realizowany
-oczekiwania dziecka dot. Roli, którą ma do spełnienia i roli nauczyciela, z którym się spotykało: dzieci zazwyczaj oczekują 

„przedłużenia” w nauczycielu roli matki i ojca a przedszkole to dom

-kierowanie powinno polegać na dostosowaniu sposobów porozumiewania się systemem jaki dziecko przynosi ze sobą z domu 

rodzinnego, nie zaś od modelowej formuły preferowanego przez nauczyciela.