Mechanizmy ułatwiające opłacenie składki.

Na czym polega rozłożenie należności na

raty?

Rozłożenie należności z tytułu składek na raty polega na możliwości uregulowania tych

należności w dłuższym okresie czasu, określonym przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych, bez konsekwencji przymusowego ich dochodzenia w trybie egzekucji.
Harmonogram spłaty zadłużenia, określający m.in. liczbę rat, uzależniony jest od
możliwości płatniczych zobowiązanego, czyli środków, jakie może on przeznaczyć na
spłatę zobowiązań w ramach udzielonej ulgi. Spłata należności z tytułu składek ma na
celu umożliwienie: w przypadku osób nieprowadzących już działalności gospodarczej -
zachowanie odpowiedniego poziomu egzystencji, w przypadku płatników prowadzących
aktualnie działalność - dalsze funkcjonowanie na rynku, bez obaw o wystąpienie
nieodwracalnych skutków prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Uwzględnienie wniosku o ulgę w formie ratalnej spłaty zadłużenia powoduje, że odsetki
za zwłokę nie są naliczane począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku w tej
sprawie. Natomiast od składek, które rozłożono na raty, Zakład Ubezpieczeń
Społecznych zobowiązany jest naliczyć - do każdej raty - opłatę prolongacyjną, w
wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania umowy.
Rozłożenie spłaty zadłużenia na raty powoduje zawieszenie wcześniej wszczętych i
niezakończonych postępowań egzekucyjnych, dotyczących należności objętych ulgą.

Kto może ubiegać się o ratalną

spłatę należności?

O ratalną spłatę należności może ubiegać się każda osoba odpowiedzialna
za zadłużenie z tytułu składek, która nie ma środków finansowych na
jednorazową spłatę tego zadłużenia. Osobami uprawnionymi do złożenia
wniosku o taką ulgę są między innymi:



płatnicy składek oraz byli płatnicy składek ( tj. osoby, które mają
zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną w
przeszłości działalnością gospodarczą),



osoby, na które - stosowną decyzją - przeniesiona została
odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek
(osoba trzecia i następca prawny),



małżonkowie odpowiadający - z majątku wspólnego - za zadłużenie z
tytułu składek współmałżonka.

Co podlega rozłożeniu na raty?

Rozłożeniu na raty podlegają składki na:



ubezpieczenia społeczne - z wyłączeniem kwot odpowiadających wysokości składki na
ubezpieczenie emerytalne za zatrudnionych pracowników lub innych ubezpieczonych
niebędących płatnikami składek na własne ubezpieczenia (np. zleceniobiorców, nakładców),



Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,



Fundusz Emerytur Pomostowych, wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia złożenia
wniosku, ewentualnie wymierzoną dodatkową opłatą oraz kosztami upomnienia.

W przypadku płatników opłacających składkę wyłącznie na własne ubezpieczenia układem
ratalnym może zostać objęta pełna kwota należności z tytułu składek, w tym składek na
ubezpieczenie zdrowotne.

Jakie warunki muszą być spełnione?

Warunkami niezbędnymi do rozpatrzenia sprawy o udzielenie omawianej ulgi są:



złożenie wniosku o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty wraz z dokumentacją umożliwiającą
ocenę zasadności udzielenia ulgi,



uregulowanie kwoty odpowiadającej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne, a także
składki na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek na
własne ubezpieczenia, tj. np. pracownicy, zleceniobiorcy wraz z odsetkami za zwłokę - za okres
mający zostać objęty ewentualną ulgą, wnioskowany przez dłużnika,



uregulowanie kosztów egzekucyjnych w przypadku, gdy zadłużenie objęte jest egzekucją
prowadzoną przez dyrektora oddziału będącego organem egzekucyjnym,



po złożeniu wniosku o ulgę - terminowe i w pełnej wysokości opłacanie składek bieżących (przez
płatników aktualnie zobowiązanych do ich opłacania).

Na czym polega umorzenie

należności z tytułu składek?

Umorzenie jest wyrazem definitywnej rezygnacji z możliwości wyegzekwowania należności z tytułu
nieopłaconych składek od podmiotów zobowiązanych do ich uregulowania. Należy zaznaczyć, że z uwagi
na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze
wyjątkowym, bowiem terminowe opłacanie należnych składek jest obowiązkiem płatników.

Umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić po spełnieniu przesłanek określonych w takich
aktach prawnych, jak:



ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205,
poz. 1585 ze zm.),



rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie
szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne(Dz. U. z 2003
r. nr 141, poz. 1365),



ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241, poz. 2074 ze zm.).

Z uwagi na obowiązujące przepisy umorzenie może nastąpić w przypadku stwierdzenia całkowitej
nieściągalności należności publicznych lub ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej.

Kto może ubiegać się o umorzenie

należności z tytułu składek?

O umorzenie należności może ubiegać się każda osoba odpowiedzialna za zadłużenie z tytułu
składek, która nie ma środków finansowych na jego spłatę. Osobami uprawnionymi do złożenia
wniosku o umorzenie są między innymi:



płatnicy składek oraz byli płatnicy składek (tj. osoby, które mają zadłużenie z tytułu nieopłaconych
składek w związku z prowadzoną w przeszłości działalnością gospodarczą),



osoby, które już zaprzestały prowadzenia działalności, ale nadal ciąży na nich obowiązek
uregulowania zaległych zobowiązań z tytułu jej prowadzenia,



następcy prawni lub osoby trzecie, którym Zakład wydał decyzję o zakresie odpowiedzialności za
zobowiązania płatnika z tytułu składek.

Przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pod względem podmiotowym nie
dotyczy zatem płatników będących osobami prawnymi, a tym samym nie będzie miał zastosowania do
osób trzecich, na które decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przeniesiona została
odpowiedzialność za zobowiązana płatnika składek - m.in. spółki kapitałowej.

Co podlega umorzeniu?

Rodzaj oraz zakres należności z tytułu składek mogących podlegać umorzeniu uzależniony jest od
podstawy prawnej mającej zastosowanie w danej sprawie. Generalnie umorzeniu mogą podlegać:



za okres do 31 grudnia 1998 r.:
składki na ubezpieczenie społeczne,
składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,



za okres od 1 stycznia 1999 r.:
składki na ubezpieczenia społeczne - z wyłączeniem kwot finansowanych przez ubezpieczonych
niebędących płatnikami składek na własne ubezpieczenia (np. pracowników, zleceniobiorców),



składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
składki na Fundusz Emerytur Pomostowych, wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia
złożenia wniosku, ewentualnie wymierzoną dodatkową opłatą oraz kosztami upomnienia.
W przypadku płatników opłacających składkę wyłącznie na własne ubezpieczenia umorzeniem
może zostać objęta pełna kwota należności z tytułu składek, w tym składki na ubezpieczenie
zdrowotne.

Należności mogące podlegać umorzeniu

Podstawa prawna umorzenia

Rodzaj należności mogących podlegać umorzeniu

Art. 28 ust. 1-3 ustawy o
systemie
ubezpieczeń społecznych

1. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należne za okres do 31
grudnia 1998 r.

2. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne,

Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należne za
okres od 1 stycznia 1999 r., oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za
okres od 1 stycznia 2010 r.

Art. 28 ust. 3a ustawy o
systemie

ubezpieczeń

społecznych

związku

rozporządzeniem

Ministra

Gospodarki, Pracy i Polityki
Społecznej

sprawie

szczegółowych

zasad

umarzania należności z tytułu
składek

ubezpieczenia

społeczne.

1. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących

równocześnie płatnikami składek na to ubezpieczenie i Fundusz Pracy, należne za
okres do 31 grudnia 1998 r.

2. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących

równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, ubezpieczenie zdrowotne,
Fundusz Pracy należne od płatnika składek opłacającego składki za siebie, za okres
od 1 stycznia 1999 r., oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych , należne za okres
od 1 stycznia 2010 r.

Art. 17 ustawy o zmianie
ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz o zmianie
niektórych innych ustaw

1. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należne do dnia 31 grudnia
1998 r.

2. należności z tytułu składek na ubezpieczenie rentowe (w części finansowanej przez

płatnika składek), na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należne za okres od 1 stycznia 1999 r.
do 31 grudnia 2001 r.

Odsetki

Zgodnie z art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od nieopłaconych w terminie
składek należne są od płatnika odsetki za zwłokę na zasadach i wysokości określonych
ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze
zm). Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zalicza odsetek za zwłokę jeżeli ich wysokość
nie przekracza kwoty 6,60 zł.

Zgodnie z art. 53 § 3 oraz 55 § 1 i § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, płatnik jest
zobowiązany do obliczania odsetek, bez wezwania Zakładu, oraz ich wpłaty wraz z kwotą
należności głównej. Odsetki za zwłokę nalicza się odrębnie od nieopłaconych należności za
każdy okres rozliczeniowy.

Odsetki za zwłokę nalicza się za okres:



od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności należności,



do  dnia  wpłacenia  gotówki  w  placówce  pocztowej,  w  banku,  w  spółdzielczej  kasie
oszczędnościowo-rozliczeniowej, biurze usług płatniczych lub w instytucji płatniczej albo do
dnia  obciążenia  rachunku  bankowego  płatnika  lub  rachunku  płatnika  w  spółdzielczej  kasie
oszczędnościowo-rozliczeniowej  lub  rachunku  płatniczego  płatnika  w  instytucji  płatniczej
kwotą składki włącznie.

Hipoteka przymusowa

Dla  zabezpieczenia  należności  z  tytułu  składek  Zakładowi  przysługuje  hipoteka
przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika. Mając na uwadze, że uzyskanie
informacji  o  nieruchomościach  będących  aktualnie  w  posiadaniu  zobowiązanego
niejednokrotne jest utrudnione, na żądanie Zakładu lub kierownika terenowej jednostki
organizacyjnej ZUS będącego jednocześnie organem egzekucyjnym dłużnik obowiązany
jest  do  wyjawienia  nieruchomości  oraz  przysługujących  mu  praw  majątkowych,  które
mogą  być  przedmiotem  hipoteki  przymusowej  lub  zastawu,  jeżeli  z  dowodów
zgromadzonych  w  postępowaniu  wynika,  że  należności  z  tytułu  składek  mogą  zostać
nieopłacone. Wyjawienia dokonuje się w formie oświadczenia składanego pod rygorem
odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Przed odebraniem oświadczenia należy
uprzedzić dłużnika o konsekwencjach składania fałszywych zeznań.

Odpowiedzialność osób trzecich

Za powstałe zadłużenie z tytułu nieopłaconych w terminie składek na
ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i
Fundusz

Gwarantowanych

Świadczeń

Pracowniczych

ponosi

odpowiedzialność  płatnik  składek.  Jednakże  w  pewnych  okolicznościach,  a
zwłaszcza w przypadku, gdy niemożliwe jest wyegzekwowanie tych należności
od  płatnika  składek,  przepisy  ustawy  o  systemie  ubezpieczeń  społecznych
dopuszczają  pociągnięcie  do  odpowiedzialności  osób  trzecich.  Za
zobowiązania  z  tytułu  składek  osoby  trzecie  mogą  być  pociągnięte  do
odpowiedzialności na podstawie decyzji ZUS.

Krąg podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązania z tytułu składek

Do grona podmiotów odpowiedzialnych jako osoby trzecie za należności z tytułu zaległych składek

zalicza się:



rozwiedzionego małżonka płatnika składek (osoby fizycznej);



członka rodziny płatnika składek;



nabywcę przedsiębiorstwa, zorganizowanej części przedsiębiorstwa, określonych składników majątku
związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, jeżeli ich wartość jednostkowa w dniu zbycia
wynosi co najmniej 15 000 zł;



"firmanta", tj. osobę, której imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą posługiwał się płatnik składek
przy prowadzeniu działalności gospodarczej w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej
lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności;



właściciela, samoistnego posiadacza lub użytkownika wieczystego rzeczy lub prawa majątkowego;



wspólnika spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusza spółki komandytowej albo
komandytowo-akcyjnej, niebędącego akcjonariuszem;



członków zarządu spółek kapitałowych, pełnomocników (spółka z o.o. w organizacji), wspólników
(spółka akcyjna w organizacji);



członków organów zarządzających innych niż spółki kapitałowe osób prawnych;



osoby prawne przejmujące lub osoby prawne powstałe w wyniku podziału innej osoby prawnej.

Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich

Podstawowym warunkiem powstania odpowiedzialności osób trzecich jest istnienie zaległości z tytułu

nieopłaconych w terminie składek.
Ogólne zasady odpowiedzialności osób trzecich uregulowane zostały w art. 107 § 1, 1a i 2 pkt. 2 i 4
o.p.  Odpowiednie  stosowanie  tego  przepisu  do  problematyki  ubezpieczeniowej  oznacza,  iż  za
nieopłacone w terminie przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne
oraz składki na FPiFGŚP odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z płatnikiem również osoby
trzecie,  w  przypadkach  i  w  zakresie  określonym  w  pozostałych  przepisach  regulujących  to
zagadnienie.
Kolejną  przesłanką  odpowiedzialności  osób  trzecich  jest  zdarzenie,  które  musi  mieć  miejsce,  gdy
istnieje  zaległość.  Jeżeli  dana  czynność  następuje  przed  datą  wystąpienia  zaległości  z  tytułu
nieopłaconych składek, nie ma odpowiedzialności osób trzecich.

Dla każdej z wyżej wymienionych kategorii osób trzecich tylko jej właściwe zdarzenia będą skutkowały
przeniesieniem na nią odpowiedzialności (np. stałe współdziałanie członka rodziny z płatnikiem
składek przy wykonywaniu działalności gospodarczej i osiąganie z tego tytułu korzyści finansowych,
bycie wspólnikiem spółki cywilnej).

Odpowiedzialność  osób  trzecich  za  zobowiązania  z  tytułu  zaległych  składek  jest
odpowiedzialnością  całym  majątkiem  solidarnie  z  płatnikiem  składek.  Ponadto  osoby
trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika
za przejęte przez niego zaległości.
Do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania z tytułu składek stosuje się przepisy
kodeksu cywilnego. Zgodnie z brzmieniem art. 366 § 1 k.c. kilku dłużników może być
zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia
od  wszystkich  dłużników  łącznie,  od  kilku  z  nich  lub  od  każdego  z  osobna,  a
zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych.
Do momentu całkowitego zaspokojenia roszczeń wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni
pozostają  zobowiązani.  Stosownie  jednak  do  przepisu  art.  108  §  4  o.p.  egzekucja
zobowiązania  wynikającego  z  decyzji  o  odpowiedzialności  podatkowej  osoby  trzeciej
może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w
całości lub w części bezskuteczna.

Ustanie odpowiedzialności osoby trzeciej następuje w przypadku:



zapłaty;



potrącenia;



zaliczenia nadpłaty;



umorzenia zaległości;



przedawnienia.

Z takimi samymi sposobami wygaśnięcia należności z tytułu składek będziemy mieli do
czynienia również w przypadku należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności
osoby trzeciej.

Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności
osoby trzeciej następuje na zasadach określonych w art. 24 ust. 4-5d ustawy o s.u.s., z
tym że okres przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o
odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego jest krótszy od ogólnego
terminu przedawnienia (10 lat) i wynosi 5 lat.

Zgodnie z nowymi przepisami nienależnie opłacone składki ulegają przedawnieniu po
upływie 5 lat, licząc od dnia otrzymania zawiadomienia o kwocie nienależnie opłaconych
składek lub po upływie 5 lat od opłacenia składek, w przypadku gdy ZUS nie zawiadomił
o możliwej kwocie zwrotu. Bieg terminu przedawnienia jest zawieszany:



w przypadku wydania przez Zakład decyzji w sprawie nienależnie opłaconych
składek - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się
prawomocna;



jeżeli wydanie decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek jest
uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd -
do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub uprawomocniło
się orzeczenie sądu (nie dłużej jednak niż na okres 2 lat);



od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o
stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia
dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od
śmierci spadkodawcy;



w przypadku wydania przez Zakład decyzji stwierdzającej brak obowiązku
podlegania ubezpieczeniom społecznym lub obniżającej podstawę wymiaru składek na
te ubezpieczenia - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja
stała się prawomocna.



Płatnik składek może złożyć wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek, po stwierdzeniu przez
Zakład, że składki zostały nienależnie opłacone. W przypadku nienależnie opłaconych składek, w
stosunku do których nastąpiło przedawnienie ich zwrotu (tj. upłynęło 5 lat, od daty ich opłacenia lub
otrzymania zawiadomienia o nadpłacie), Zakład z urzędu może zaliczyć je na poczet zaległych,
bieżących lub przyszłych składek. Przedawnienie prawa do zwrotu nienależnie opłaconych składek, dla
których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012r., stosuje się 5 letni okres
przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012r., chyba że przedawnienie liczone zgodnie z przepisami
obowiązującymi do 31 grudnia 2011r. nastąpiłoby wcześniej



Płatnik składek może również złożyć wniosek o dokonanie zwrotu, ustalonej we własnym zakresie
nadpłaty. Zgodnie z art. 41 ust. 6 i 7a oraz art. 47 ust. 3 ustawy, płatnik składek, w przypadku
stwierdzenia nieprawidłowości w imiennym raporcie miesięcznym, jest zobowiązany złożyć w terminie 7
dni imienny raport miesięczny korygujący, a wraz z nim deklarację rozliczeniową korygującą, w formie
nowych dokumentów zawierających wszystkie prawidłowe informacje. Nie bez znaczenia jest fakt, że do
czasu złożenia przez płatnika składek dokumentów korygujących poświadczających, że składki opłacono
nienależnie nie można stwierdzić "nadpłaty" i dokonać jej zwrotu. W związku z powyższym, gdy płatnik
złoży wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek bez złożenia poprawnych dokumentów
rozliczeniowych, Zakład wzywa płatnika do ich złożenia w terminie 7 dni, pod rygorem wydania decyzji
odmawiającej zwrotu nadpłaty. W przypadku, gdy płatnik złoży prawidłowe dokumenty w terminie,
dokonywany jest zwrot nienależnie opłaconych składek. Natomiast jeżeli płatnik nie złoży prawidłowych
dokumentów w wyznaczonym terminie, wydawana jest decyzja o odmowie dokonania zwrotu.

QIUZ

Oddział ZUS jest zobowiązany dokonać płatnikowi zwrotu

nienależnie opłaconych składek w terminie:

30 dni od dnia uregulowania zobowiązań przez płatnika
składek,

14 dni od dnia otrzymania od płatnika składek wniosku, o
zwrot nadpłaty,

30 dni od dnia otrzymania od płatnika składek wniosku, o
zwrot nadpłaty

Document Outline