Lumen Fidei
Prudnik, 13 lipca 2013
Lumen Fidei
Prudnik, 13 lipca 2013
Kto wierzy, widzi; widzi dzięki światłu
oświecającemu cały przebieg drogi,
ponieważ przychodzi ono do nas od
zmartwychwstałego
Chrystusa,
niezachodzącej
nigdy
gwiazdy
porannej (LF 1).
W nowożytnej epoce
uznano, że takie światło mogło wystarczyć
starożytnym
społeczeństwom, ale nie jest potrzebne
w nowych czasach, kiedy człowiek stał się dojrzały,
szczyci się swoim rozumem, pragnie w nowy
sposób badać przyszłość. W tym sensie wiara
jawiła
się jako światło iluzoryczne, przeszkadzające
człowiekowi w odważnym zdobywaniu wiedzy (LF
2).
Błędne kierunki rozumienia wiary
Kwietyzm – nurt w Kościele katolickim w XVII – XVIII
w., kładący nacisk na osiągnięcie mistycznie pojętego
spokoju
quietus)
wewnętrznego.
Wedle
kwietystów, chrześcijanin powinien całkowicie zdać
się na łaskę bożą, wyzbywając się trosk i nie
pokładając nadziei na zbawienie we własnych
staraniach. Za twórcę nurtu uważa się hiszpańskiego
księdza
Molinos (zm. 1696). Głównym
propagatorem był jednak biskup Cambrai
Fénelon (zm. 1715). Kwietyzm został potępiony przez
papieży
w 1687 r. i
1699 r.
Fideizm (od
filozoficzny i teologiczny głoszący prymat
nad
poznaniem
i
teoriami
naukowymi. Według fideisty poznanie religijne w
postaci
objawienia
wyprzedza
poznanie
rozumowe, a jedynym źródłem
kwestiach
ludzkości oparta ostatecznie na
pierwotnym Bożym Objawieniu. Jest to więc
antyracjonalizm i
, bo przyjmuje się
istnienie
prawd
niedostępnych
poznaniu
rozumowemu.
Jednym z ważniejszych prądów XVII-wiecznego
fidezmu
był
stworzony
przez
, a na gruncie filozofii
reprezentowany
przede
wszystkim
przez
. Jansenizm chciał zerwać z
teologią i filozofią opartą na rozumie, opierając
się na własnej interpretacji Ojców Kościoła, w
szczególności św. Augustyna, a także Tertuliana.
W przekonaniu katolickich krytyków jansenizmu
interpretacja
ta
była
obciążona
błędami
typowymi dla protestanckiej interpretacji myśli
św. Augustyna.
W 1846
wydał encyklikę Qui pluribus
traktującą
o
ówczesnych
problemach
doktrynalnych,
wśród
których
odrzucił
fideizm, jako kierunek błędny. Encyklika ta
stanowiła później fundament dekretu o
wierze wydanego przez Sobór watykański I.
Sobór ten w
wierze katolickiej „Dei Filius” (1870)
ostatecznie potępił fideizm twierdząc, że
przylgnięcie do
-filozoficzny, którego
cechą wspólną jest przekonanie, że
racjonalnie można uzasadnić istnienie
jedynie Boga bezosobowego, będącego
konstruktorem świata rozumianego jako
mechanizm oraz źródłem praw, według
których ten mechanizm świata działa.
Tak rozumiany
ustanowione prawa.
Potępienie Deizmu przez Benedykta XVI:
Takie stanowisko może jedynie szkodzić
życiu Kościoła, sieje bowiem zwątpienie
co
do
podstawowych
tajemnic
i
ich
wartości
historycznej, na przykład takich jak
ustanowienie
i
Domini 35c).
Wiara w Starym Testamencie
Doświadczenie dającego się poznać Boga
Wierność przymierzu:
Noe Rzekł Bóg do
Noego: «To jest znak
przymierza, które zawarłem
między Mną a wszystkimi
istotami, jakie są na ziemi».
(Rdz 9,17).
Abraham
1 A gdy Abram miał dziewięćdziesiąt dziewięć lat, ukazał mu się Pan i
rzekł do niego: «Jam jest Bóg Wszechmogący
. Służ Mi i bądź
nieskazitelny, 2 chcę bowiem zawrzeć moje przymierze pomiędzy Mną
a tobą i dać ci niezmiernie liczne potomstwo». 3 Abram padł na
oblicze, a Bóg tak do niego mówił: 4 «Oto moje przymierze z tobą:
staniesz się ojcem mnóstwa narodów. 5 Nie będziesz więc odtąd
nazywał się Abram, lecz imię twoje będzie Abraham, bo uczynię ciebie
ojcem mnóstwa narodów
. 6 Sprawię, że będziesz niezmiernie płodny,
tak że staniesz się ojcem narodów i pochodzić będą od ciebie królowie.
7 Przymierze moje, które zawieram pomiędzy Mną a tobą oraz twoim
potomstwem, będzie trwało z pokolenia w pokolenie jako przymierze
wieczne, abym był Bogiem twoim, a potem twego potomstwa. 8 I
oddaję tobie i twym przyszłym potomkom kraj, w którym przebywasz,
cały kraj Kanaan, jako własność na wieki, i będę ich Bogiem».
(Rdz 17,1-8).
Bóg konkretnego człowieka
A oto Pan stał na jej szczycie
mówił: «Ja jestem Pan, Bóg
Abrahama i Bóg Izaaka(Rdz 28,13a).
Szczególne miejsce należy się Abrahamowi, naszemu
ojcu w wierze. W jego życiu wydarza się
rzecz wstrząsająca: Bóg kieruje do niego Słowo,
objawia się jako Bóg, który mówi i wzywa po
imieniu. Wiara wiąże się ze słuchaniem. Abraham
nie widzi Boga, ale słyszy Jego głos. W ten
sposób wiara otrzymuje osobisty charakter. Dlatego
Bóg nie jest Bogiem jakiegoś miejsca ani
nawet Bogiem związanym z jakimś specyficznym
świętym czasem, ale jest Bogiem osoby, Bogiem
właśnie Abrahama, Izaaka i Jakuba, zdolnym do
nawiązania kontaktu z człowiekiem i do ustanowienia
z nim przymierza. Wiara stanowi odpowiedź
na Słowo skierowane do osoby, daną pewnemu
«Ty», które nas woła po imieniu. (LF 8).
•N
ie
je
st p
oję
cie
m abs
tra
kcy
jn
ym.
WIARA
•M
ój Bó
g
•Bó
g mo
ich
prz
odk
ów
DOŚWIADCZENIE
PRZYMIERZE
•WI
ELU
BOG
ÓW
POLITEIZM
•J
ES
T WI
ELU
B
OGÓW
.
•A
LE
JA
CZ
CZ
Ę T
YLK
O JE
DN
EG
O
MONOLATRIA
•J
ES
T T
YK
O JE
DE
N B
ÓG
•OD
DA
JĘ
JE
MU
C
HW
AŁĘ
MONOTEIZM
Nowy Testament
Ewangeliczne akty wiary w Bóstwo Jezusa
podkreślają Jego wymiar Mesjański.
Tak, Panie! Ja mocno wierzę, żeś Ty jest
Mesjasz, Syn Boży, który miał przyjść na
świat». (J 11,27).
Odpowiedział Szymon Piotr: «Ty jesteś
Mesjasz, Syn Boga żywego». (Mt 16,16).
Niech więc cały dom Izraela wie z
niewzruszoną pewnością, że tego Jezusa,
którego wyście ukrzyżowali, uczynił Bóg i
Panem,
i
Mesjaszem».
(Dz 2,36).
Centrum wiary
Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa
Wiara
chrześcijańska skoncentrowana jest na
Chrystusie,
jest wyznawaniem, że Jezus jest Panem i
że
Bóg wskrzesił Go z martwych (por. Rz 10,
9) (LF 15).
Wówczas do białej świecy podobien wstał starzec Jan. Ze
słodyczą odpowiedział: „Wielki władco! Najdroższym dla
nas w chrześcijaństwie jest sam Chrystus Pan. On sam, a
wszystko pochodzi od niego, albowiem wiemy, że w nim
mieszka cieleśnie cała pełność bóstwa. Od ciebie, panie,
jesteśmy gotowi przyjąć wszelkie dobro, jeżeli tylko w twej
wspaniałomyślnej dłoni poznamy świętą dłoń Chrystusa
Pana. Na twoje pytanie: co możesz uczynić dla nas, masz
szczerą odpowiedź: tutaj, obecnie przed nami wyznaj
Jezusa
Chrystusa,
Syna
Bożego,
wcielonego,
zmartwychwstałego, wywyższonego, który ma przyjść
powtórnie – wyznaj Go, a my ciebie przyjmiemy z miłością
jako prawdziwego przesłańca jego drugiego chwalebnego
przyjścia".
Władimir Sołowiow, Krótka opowieść o
Antychryście.
Lecz jednocześnie, ze względu na to,
że Chrystus zmartwychwstał i przeprowadza
nas
poza próg śmierci, wiara jest światłem
bijącym
z przyszłości, które otwiera przed nami
wielkie
horyzonty i kieruje nas poza nasze
odosobnione
«ja» ku szerokiej komunii (LF 4).
Wiara rodzi się
w spotkaniu z Bogiem żywym, który nas
wzywa
i ukazuje nam swoją miłość, miłość nas
uprzedzającą,
na której możemy się oprzeć, by trwać
niezłomnie i budować życie (LF 4).
Najstarsza definicja wiary Kościoła
Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że
JEZUS JEST PANEM, i w sercu swoim
uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z
martwych - osiągniesz zbawienie
(Rz
10,9).
Wiara w Chrystusa zbawia nas, ponieważ
to
w Nim życie otwiera się radykalnie na
uprzedzającą
nas Miłość i przemienia nas od wewnątrz,
działa
w nas i z nami(LF 20).
Poznanie
Boga
Siłą rozumu
Istnienie
Boga.
Nagroda za
dobro.
Poznanie
Boga
W drodze
łaski
Prawdy wiary.
Czy radzi jesteście, że przyjechaliście do mnie? -
zapytał Mahdi.
- Nie, proroku. Zostaliśmy porwani mimo naszej woli od
naszych ojców. Prosta ta odpowiedź uczyniła pewne
wrażenie i na przywykłym do pochlebstw władcy, i na
obecnych. Kalif Abdullahi zmarszczył brwi. Grek
przygryzł wąsy i począł wyłamywać sobie palce, Mahdi
jednakże nie przestał się uśmiechać.
- Ale - rzekł - jesteście za to u źródła prawdy. Czy
chcesz napić się z tego źródła? Nastała chwila
milczenia, więc Mahdi sądząc, że chłopiec nie
zrozumiał pytania, powtórzył je wyraźniej:
-
Czy chcesz przyjąć moją naukę? Na to
Staś ręką, którą trzymał przy piersiach,
zrobił nieznacznie znak krzyża świętego,
jakby z tonącego okrętu miał skoczyć w
odmęt wodny.
- Proroku - rzekł - twojej nauki nie znam,
więc gdybym ją przyjął, uczyniłbym to
tylko ze strachu jak tchórz i człowiek
podły. A czyż zależy ci na tym, by wiarę
twoją wyznawali tchórze i ludzie podli?
H. Sienkiewicz, W Pustyni i w puszczy.
Bez wiary zaś nie można podobać się
Bogu. Przystępujący bowiem do Boga
musi uwierzyć, że [Bóg] jest i że
wynagradza tych, którzy Go szukają.
(Hbr 11,6).
Ponieważ, choć Boga poznali, nie oddali
Mu czci jako Bogu ani Mu nie dziękowali,
lecz znikczemnieli w swoich myślach i
zaćmione zostało bezrozumne ich serce
(Rz 1,21).
•r
ozp
ozn
an
ie
Je
go
ob
ecn
ości
oraz
prz
ymi
otó
w w
d
zie
le
stw
orz
en
ia
.
•Jes
t d
ost
ępn
y d
la
ka
żd
eg
o cz
łka
.
PIERWSZY STOPIEŃ
SPOTKANIA Z BOGIEM
•B
óg
n
aw
ią
zu
je
z Ż
yd
ami
osob
ist
y
kon
ta
kt.
•u
zn
an
ie
Bog
a z
a n
ajw
yżs
zy
a
uto
ryte
t
oraz
uzn
an
ie
Je
go
słow
no
ści
.
ZAUFANIE BOGU.
•Us
pra
wied
liw
ia
ją
cy
a
kt w
ia
ry B
og
u
UZNANIE
ZMARTWYCHWSTAŁEGO
ZA PANA.
Relacja wiary do nauki
Tertulian (II-III w.)
Justyn
odrzucenie rozumu
wiara szuka
zrozumienia
Światło miłości, właściwe wierze, może
rozjaśnić
pytania o prawdę, zadawane przez nasze
czasy. Dzisiaj prawda sprowadzana jest
często do
subiektywnej autentyczności człowieka,
odnosi
się do indywidualnego życia (LF 34).
DZIĘKUJĘ
DZIĘKUJĘ