MOTYWACJA

Pojęcie motywacji obejmuje wszystkie czynniki 
odpowiedzialne za uruchomienie( wzbudzenie), 
ukierunkowanie , podtrzymanie 
i  zakończenie  zachowania.

 Pytanie o motywację dotyczy :     przyczyn ,powodów, 
pobudek  czyjegoś  zachowania ,czyli  tego co  pobudza 
kogoś  do działania , do stawiania sobie  celów i wytrwałego 
dążenia do ich realizacji lub też powodów  zakończenia lub 
rezygnacji z działania przed osiągnięciem zamierzonego  
celu.

Proces motywacyjny  odczuwa się jako wewnętrzne 
napięcie , mobilizację  fizyczną i psychiczną , a przeżywa jako 
: pragnienie , chęć  zrobienia czegoś, postanowienie , 
zainteresowanie się czymś , dążenie do czegoś lub unikanie 
czegoś.
W języku potocznym obok pojęcia procesu motywacyjnego 
(motywacji)  używa się synonimicznie terminu motyw. W 
psychologii pojęcie motywu definiuje się jako uświadomiony  
cel  i program warunkujący osiągnięcie tego celu. 

( K.Obuchowski )

Motywacja -  podstawowe założenia

• Ludzie dążący do tego samego celu mogą kierować się 

różnymi motywami 

wynikającymi z ich różnych potrzeb 

i sytuacji , w jakiej się znajdują .  

•    

Trudno  wymienić i sklasyfikować motywy 

,  jest ich 

tak wiele jak wiele jest potrzeb i obiektów    (celów) 
zaspokajających te potrzeby.

•    

Ludzie nie zawsze są świadomi pobudek 

,przyczyn z 

jakich wynika ich motywacja , chociaż  dążą  do 
konkretnego celu.

•     Na indywidualną motywację ma wpływ  istniejący   w 

danym społeczeństwie  system wartości . 

Ukierunkowuje on dążenia ludzi na konkretne cele  
(wiedzę, majątek, rodzina, pozycja społeczna ….)

•  

Motywy tworzą hierarchię 

> 

Ważny motyw(cel) 

życiowy może składać  się z wielu celów 
cząstkowych.  Np. zyskanie statusu , 

może być 

realizowane  poprzez skuteczne osiąganie celów 
cząstkowych ,  podporządkowanych racjonalnie 
celowi nadrzędnemu.

ŹRÓDŁA   MOTYWACJI

1.Potrzeby indywidualne :



- 

potrzeby biologiczne 

– homeostatyczne.



Każdy organizm wyposażony jest w   biologiczny 

standard  warunkujący pożądany stan organizmu , stan 
równowagi czyli homeostazy.



Motywacja powstaje  gdy dojdzie do naruszenia tego 

standardu (równowagi) 

 wywołuje to stan potrzeby ,  

wzrost napięcia  emocjonalnego i uruchomienie działania 
 mającego na celu zaspokojenie potrzeby i  przywrócenie 
  homeostazy.



Potrzeby biologiczne u wszystkich ludzi są takie same . 

Różnice polegają na kulturowo uwarunkowanych 
sposobach i  formach zaspokajania tych potrzeb . Np. 
potrzeba  pokarmowa może być zaspokajana różnymi 
potrawami - decyduje o tym zasobność środowiska 
naturalnego i uwarunkowania  np. religijne , tradycjona-
listyczne , moda lub upowszechnienie wiedzy o zdrowiu .



potrzeby psychologiczne 

-   powstają jako 

rezultat zależności człowieka od środowiska 
społecznego .

 

•

 - Tworzą się stopniowo  wraz z rozwojem 

osobowości . 

•

 - Są to wszelkie  wymagania  jakie muszą być 

spełnione aby  osobowość mogła prawidłowo   
funkcjonować ,  rozwijać  się i egzystować

.(J. 

Reykowski ).

Np. wsparcie społeczne, związki 

uczuciowe , możliwość kształtowania zdolności  
itp..

          

Motywacja wynikająca z osobowości 

polega na :

•-   Kierowaniu się w życiu przyswojonymi  normami 

moralnymi, wartościami, postawami. 

 

np. osoba uczciwa  będzie starała się w wielu 

sytuacjach  postępować uczciwie , będzie 
potępiała oszustwo , fałsz , niesolidność itp. 

•-  Na rozwoju  nowych potrzeb , stawianiu  sobie 

nowych celów , planów życiowych , aspiracji , 
tworzeniu ideałów.

   Jest to ukierunkowanie człowieka ku przyszłości.

2. Czynniki zewnętrzne

 

Wynikają  z potrzeb społecznych ( organizacja życia 

społecznego) 
i  czynników  sytuacyjnych  

(np. brak pracy w moim 

regionie
 i konieczność wyjazdu).
     
 Są to wszelkiego rodzaju wymagania  i oczekiwania 
społeczne kierowane do jednostki , w celu 
zmotywowania jej ( nakłonienia ) 
 do pożądanego społecznie zachowania . 

Przyjmują  formę : kar lub nagród, zachęty , 
przymusu ( wzmocnień), 
wzbudzania zainteresowania , wskazywania celów 
słusznych i pożądanych społecznie , stawiania zadań 
do wykonania , przekonywania.

  

Źródła motywacji  c.d. 

MOTYWACJA  WEWNĘTRZNA  I  ZEWNĘTRZNA.

Motywacja wewnętrzna –  

oparta na zasadzie 

 :  

„chcę to robić „ .

 To podejmowanie  działania ze względu na 

samą  jego 

      treść , czyli :



- działanie podejmowane  na skutek  
dobrowolnego  wyboru. 



- wynika z indywidualnych cech  
osobowości – systemu potrzeb , zdolności  , 
zainteresowań , zamiłowań.



-  samo działanie  sprawia przyjemność , 
dostarcza satysfakcji , nie odczuwane jest 
jako trudne i męczące. 

Motywacja zewnętrzna  

–   

oparta na zasadzie  : 

„ nie chcę ale muszę to robić „ .

     Motywacja do działania  jest  skutkiem 
zewnętrznych oddziaływań na jednostkę , ze strony 
innych ludzi (  wzmocnienia)  lub  czynników  
sytuacyjnych  , takich jak : konieczność , brak 
wyboru , przymus.

 Motywacja  tego typu  związana jest z emocjami 

negatywnymi , zanika gdy ustaną czynniki 
zewnętrzne .

 Jednostka  ma poczucie , ograniczonego  wpływu  
na własne życie i poczucie presji zewnętrznej  , 
odczucie dyskomfortu, przeżywanie stresów . 
W konsekwencji może prowadzić to do obniżenia 
aktywności i zgeneralizowanego braku satysfakcji z 
życia.
Ideałem  jest powiązanie jednostkowej motywacji 
wewnętrznej z realizacją celów wartościowych 
społecznie i odpowiednio gratyfikowanych.

Nagrody zewnętrzne a motywacja wewnętrzna. 

Nie obniżają motywacji wewnętrznej :



Pochwały 

 -  często mogą ją  nawet podwyższać.



Nagrody materialne  związane z działalnością  

np. :  płaca 

za pracę , nagroda rzeczowa za wygrany mecz.



Nagroda będąca niespodzianką 

czyli po zakończeniu 

działania. 

Obniżają :



Nagrody  materialne nie związane z  wynikami pracy 

np. 

wszyscy dostają 

       taką samą premię za pracę  .



Nagrody tzw. sterujące, 

których uzyskanie jest zależne od 

spełnienia jakiegoś  ważnego kryterium zewnętrznego  np. 
ambicji rodziców ( dostaniesz rower jak będziesz najlepszy 
w klasie) - maleje zainteresowanie nauką.



W pracy – 

nadmierna kontrola pracowników ,  nadużywanie 

kar,  ograniczanie wpływu na decyzje , odgórne polecenia  , 
rywalizacja itp.

Warunki powstania procesu motywacyjnego.

(J . Reykowski . Z zagadnień psychologii motywacji.)

                                

M = Po • W • P r S

          

gdzie : 

 

M     =   motywacja 

 Po    =   wielkość potrzeby 
 W     =   wartość celu
 P r S =   prawdopodobieństwo sukcesu (osiągnięcia celu).

    Jeśli któryś z czynników równa się 0 to to motywacja też 

równa się 0.



Człowiek musi mieć  

wzbudzoną potrzebę  

(niezaspokojoną).



Wartość celu – musi znać ( lub wyobrazić sobie ) 

przedmioty  i  sytuacje, które tę  potrzebę  zaspokoją  . 



 Musi zdawać sobie sprawę  z własnych możliwości  i 

zewnętrznych okoliczności , na  podstawie  których  określa 
  

subiektywne    prawdopodobieństwo osiągnięcia   celu 

(szansę ).

                    

Wielkość potrzeby a motywacja.

       Motywacja  wzrasta w miarę  czasu 

deprywacji  

( niezaspokojenia) potrzeby 

,  lecz do pewnego 

momentu . Potem następuje „zmęczenie „ - 
motywacja spada. Deprywacja głęboka wywołuje 
zniechęcenie , przygnębienie, lęki , brak wiary w 
siebie , lub  agresję ,bunt itp. 

                   Wartość celu a motywacja 

- 

Wartość celu zależy  od : 
     

jego  użyteczności 

-  od stopnia przydatności do 

zaspokojenia        potrzeby

     

jego dostępności 

-  im  przedmiotów jest mniej  

tym są bardziej cenione i pożądane

    

od wysiłku  

poświęconego na zdobycie  –  co  

zdobyte ciężką pracą jest cenniejsze od tego co 
przychodzi łatwo  lub jest  dane   za darmo

 

częstości kontaktów 

– częsty kontakt z danym 

przedmiotem powoduje wzrost jego wartości      
lecz do pewnego momentu  , potem może spadać 
w wyniku przyzwyczajenia.

 

Ocena szans na osiągnięcie celu a 

motywacja.



    im  wyższe subiektywne  prawdopodobieństwo 

sukcesu tym wyższa motywacja.



    wysoka  pewność  powodzenia  obniża 

motywację



    wpływ wcześniejszych doświadczeń :  

częstość(  zawsze mi się   udawało), 



    świeżość (ostatnio    mi się udało), i 

pierwszeństwo (raz mi się udało to uda się i tym 
razem).



    przecenianie małych prawdopodobieństw a 

niedocenianie dużych



 przecenianie  wyników pozytywnych (dobry stan 
będzie trwał zawsze) a niedocenianie   
negatywnych ( to nieszczęście wkrótce się 
skończy).



    niska  samoocena – niska ocena szans na 

powodzenie – obniża motywację .

Motywacja aktywności turystycznej



 

Teoria W . Dembera i  R. Earla

Podstawową motywacją aktywności turystycznej 
jest potrzeba  eksploracji ( poszukiwanie nowości , 
odkrywanie , badanie ).
 

Rozwija się na podstawie wrodzonego 

popędu 

ciekawości. 

Motywy eksploracyjne wzmacniane są 

przez  ekscytujące  przeżycia  i wzbogacanie  
własnych kompetencji turystycznych. Hamowane 
zaś przez lęk , obawę  przed trudami podróży   , 
niepewność. 



  E.

 

Mayo i L.Jarvis  

-  motywy  aktywności 

turystycznej :

1.

 

Motywy edukacji i kultury  

(poznać społeczność , 

zwyczaje  , uczestniczyć  w  wydarzeniach)

2

 . 

Motywy relaksu i przyjemności

.

3

 . 

Motywy etnicznego dziedzictwa 

( poznać własne 

korzenie)

4

 . 

Inne motywy

: pogoda , zdrowie , sporty , 

ekonomia , przygoda , zgodność ze zwyczajami ,  
uczestnictwo w historii , socjologia – pragnienie 
zdobycia wiedzy o świecie

.

Cechy procesu motywacyjnego

1.NATĘŻENIE -

    (wielkość napięcia  motywacyjnego )  –  ilość 

wzbudzonej energii .
 
Wyraża się w  czynnikach : 

      

Siła motywacji 

–  przejawia się w 

wytrwałości  i  uporze  

w 

działaniu.            

         Silny motyw  uodparnia  na  czynniki destrukcyjne( ból, 

głód)  i  przeszkody    

              ( groźby , opinie innych ).

       

Wielkość

 -   to rozmiar tego co jest potrzebne do 

zaspokojenia motywu np. :        ilość pieniędzy   
jedzenia ,  pochwał, wielkość domu  itp..

       

Intensywność       

–   to poziom mobilizacji  organizmu :  

fizjologicznej, umysłowej   a szczególnie  emocjonalnej.   
Jest wysoka w sytuacjach zagrożenia, 

        bólu , zaskoczenia  przeważnie  u  osób lękliwych ,  

niepewnych siebie i  swoich umiejętności.

        Natężenie motywacji wpływa na sprawność działania.

2. KIERUNEK MOTYWACJI     -         

określa się przez 

podanie celu .
                     Przy wyborze celów ludzie kierują  się :
-  

wartością hedonistyczną celu  

-  zasadą by wybierać 

cele  dające                przyjemność  a  unikać    
przynoszących  przykrości.

-   

uznanym społecznie systemem wartości  

,  który 

wskazuje cele   akceptowane i pożądane społecznie .   
Dążenie do celów akceptowanych jest nagradzane  do 
nieakceptowanych jest karane. Wartościowaniu 
podlegają   także  sposoby realizacji celu  
( podejmowane działania ) z punktu widzenia 
obowiązujących norm  prawnych , moralnych , 
zwyczajowych.

-   

indywidualnym  system wartościowania celów   

,   

opartym  na własnym doświadczeniu . 

Może wchodzić  w  kolizje  ze  społecznym  systemem 
wartości .

WARUNKI POWSTANIA PROCESU MOTYWACYJNEGO .

Kiedy  pragnienia zamieniamy w czyny.

P

. Pintrich i E. DeGroot  - model  uruchamiania 

motywacji to układ trzech komponent ;

- wartości 

-  jaką   subiektywną wartość  przedstawia 

 dla mnie  cel  , który zamierzam osiągnąć,

- możliwości 

– w jakim stopniu jestem w stanie to 

zrobić  , lub /czy jestem w stanie to osiągnąć,

 - afektu 

– jakie emocje ( co do znaku i treści ) 

wzbudza we mnie  założony wynik  i zakładane  
działanie.

Motywacja jest tym silniejsza , im więcej wart jest 

wynik, jaki ma zostać osiągnięty , im większe są 
osobiste możliwości podmiotu  , i im silniejsze są  
emocje  związane z wynikiem i działaniem.

TEORIA   HIERARCHII  POTRZEB  A. MASLOWA – jako teoria motywacji.

FIZJOLOGICZNE

BEZPIECZEŃSTW

A

PRZYNALEŻNOŚCI  I  

MIŁOŚCI

UZNANIA  I  
SZACUNKU

SAMOREALIZ
ACJI

WIEDZY  I 

ROZUMIENIA

  ESTE
TYCZ
NE

Biologiczne 
przetrwanie

Bezpieczeństwo , 
pewność, 

ład, 

spokój , brak obaw

Należenie do grupy 
społecznej (afiliacja), 
kontakty towarzyskie, 
przyjaźń , wsparcie 
emocjonalne

Dążenie do siły , kompetencji 
, sukcesu , niezależności  
oraz poważania ze strony 
innych, sławy, prestiżu , 
znaczenia

Dążenie do rozwoju, osiągnięć 
,doskonalenia się, praca nad 
sobą , wykorzystanie zdolności

Bezinteresowne poszukiwanie 
wiedzy, ciekawość 
,dociekliwość

Poszukiwanie piękna, 
harmonii

, 

szukanie 

przyjemności  w obcowaniu z 
pięknem

W
Y
Ż
S
Z
E
G
O
 
R
Z
Ę
D
U

N
I

Ż
S
Z
E
G
O

R
Z
Ę
D
U

MOTYWACJA  NIEDOBORU  I  MOTYWACJA  WZROSTU

   

    

Potrzeby niższe  ( tzw. niedoboru) 

funkcjonują  na zasadzie:  ” apetyt 
maleje w miarę jedzenia 

”-

uzupełnienie  niedoboru przywraca 
równowagę  i wygasza potrzebę  na 
jakiś czas.
Potrzeba spełniła swoją funkcje 
motywacyjną.

   

Potrzeby wyższe  (wzrostu) np. 

samorealizacji funkcjonują na 
zasadzie :”apetyt rośnie w miarę 
jedzenia”. 

Zaspokojenie potrzeby nie wygasza 
jej lecz ją rozwija  na poziomie 
wyższym od  obecnego  . 

Potrzeby wzrostu  motywują do 
naruszania równowagi  i  
poszukiwania  celów  nowych , 
np.: ludzie nie poprzestają na 
dotychczasowych osiągnięciach ,  
zainteresowaniach ,  pozycji
społecznej lecz  stawiają sobie cele 
bardziej pożądane.

Według  A. Maslowa 
potrzeby są źródłem 
odmiennych  funkcji  
motywacyjnych. 

KONFLIKT  MOTYWÓW  ( WYBORÓW)  WG.  K. LEWINA

O

  przyciąganie-
przyciąganie

unikanie-
unikanie

przyciąganie - 
unikanie

Konieczność wyboru 
jednego
  z  dwóch  celów  tak 
samo atrakcyjnych. 
Typowe zachowanie: 
wahanie (niekiedy 
długie).
Gdy decyzja 
zapadnie,  

atrakcyjność

 

wybranego celu 
rośnie a odrzuconego 
maleje. 

Konieczność 

wyboru 

jednego  z  dwóch  celów  o 
takiej 

samej 

wartości 

negatywnej. 
Cel, do którego się 
zbliżamy wydaje
się bardziej przykry niż 
odrzucony. Ciągłe wahanie 
i silne emocje – skutek : 
nerwice .Typowe 
zachowanie  - ucieczka 
,szukanie celu 
zastępczego.
 Daje to chwilową  ulgę ale 
nie rozwiązuje problemu.

Sytuacja  gdy    ten  sam 
obiekt    ma    wartość 
pozytywną 

i 

negatywną  –gdy  się 
zbliżamy 

do 

niego 

rośnie 

 

wartość 

negatywna(odpychanie
),  gdy  się  oddalamy 
rośnie 

wartość 

pozytywna 
(przyciąganie) 

– 

ambiwalencja 
uczuciowa. 

Ciągłe 

wahania , ucieczka.

o