Tajemnica 
człowieka

 

Kim jest 

człowiek?

Człowiek to istota ludzka stworzona na obraz i 

podobieństwo Boga, posiadająca: rozum, duszę 

nieśmiertelną i wolną wolę. Człowiek jest istotą 

społeczną.   

Kim ja jestem?

Można w nim wyróżnić następujące stadia i fazy:

Stadium prenatalne

- rozwój życia wewnątrzmacicznego; bruzdkowanie, faza jajowa, faza 

embrionalna, faza płodowa

- narodziny; faza okołoporodowa.

Stadium niemowlęctwa 

(1 rok życia)

- faza noworodka (5-8 tygodni)

- faza niemowlęcia

Stadium wczesnego dzieciństwa 

(1 - 3)

Stadium średniego dzieciństwa 

(3 - 7)

Stadium późnego dzieciństwa 

(7 - 12)

Stadium dorastania 

(13 - 17

Wczesna dorosłość 

(17 - 25)

Dojrzałość

 (25 - 50)

Późna dojrzałość 

(50 - 75)

Starość

 (75 i więcej) 

Koncepcja stadialna człowieka

Czym jest dusza ludzka? 

Można podać kilka definicji duszy w 
zależności od tego, jaki jej aspekt lub 
funkcje pragnie się przedstawić

„Cóż bowiem za korzyść odniesie 
człowiek, choćby cały świat zyskał a 
na swej duszy szkodę poniósł ?” 
(Mt16,26)

Najogólniejsze określenie duszy to element życia w materii, który odróżnia ją od 

martwych bytów. W takim znaczeniu duszę posiada nie tylko człowiek, ale i zwierzęta 

oraz rośliny, gdyż np. żyjące zwierze różni się zdecydowanie od martwego.

Dusza ludzka jest nie tylko elementem życia 

w ciele, ale również jest jego formą.

 

Oznacza 

to, że dzięki duszy duchowej ciało utworzone 

z materii jest ciałem żywym i ludzkim; duch i 

materia w człowieku nie są dwiema 

połączonymi naturami, ale ich zjednoczenie 

tworzy jedną naturę." (KKK 365)

Jeszcze inaczej można duszę 

określić jako duchowe "ja", 

nieśmiertelne, zdolne posługiwać 

się uzdolnieniami duchowymi oraz 

posiadanymi dzięki ciału. 

To "ja" duchowe i nieśmiertelne umie 

w sposób wolny decydować, jakie 

ruchy ma wykonywać jego ciało, co 

chce widzieć lub słyszeć, czego woli 

raczej unikać. Nasze duchowe "ja" 

decyduje, o czym chce lub nie chce 

myśleć,  planuje też w swoim wnętrzu 

wykonanie dobra lub zła. 

Dusza to pewien duchowy element, który na ziemi jest 

połączony z ciałem i tworzy naturę człowieka. Istnienie 

tego elementu w człowieku sprawia, że nasze świadome i 

wolne „ja” może istnieć i trwać na zawsze po śmierci, 

będącej całkowitym zamarciem i rozpadem ciała.

Jakie zdolności odróżniające 
człowieka od zwierząt 
posiadamy dzięki duszy?

- 

Człowiek może poznawać w sposób 

doskonalszy, niż zwierzęta
- postępować w sposób wolny
- kierować się sumieniem 
- kochać bezinteresownie
- potrafimy rozumować, poznawać nawet 

abstrakcyjne prawdy, planować, przewidywać
- prowadzić wewnętrzny dialog z Bogiem, 

poznawać Go, przyjaźnić się z Nim
- doświadczamy wdzięczności, odpowiedzialności 

za drugiego człowieka
- mamy poczucie obowiązku
- jesteśmy zdolni do wyrzeczeń
- jesteśmy istotami twórczymi 

Dlaczego nie można utożsamiać 
duszy z psychiką człowieka?

Psychika jest 
światem 

-myśli, 

- uczuć 

- wrażeń.

- jest uformowana 
przez dusze i 
ciało

Ciało człowieka posiada wymiar i ciężar, czyli właściwości, które 

określamy przy pomocy jednostek. Równocześnie zauważamy w sobie 

coś, co nie posiada cech typowych dla materii, czyli wymiarów i 

ciężaru. Nie możemy zmierzyć naszej myśli, obowiązku, 

odpowiedzialności, wdzięczności, szczęścia, radości, wolności naszej 

decyzji. Świat wewnętrzny posiada inne właściwości niż ciało.   

ARGUMENTY PRZEMAWIAJĄCE 

ZA ISTNIENIEM DUSZY W 

CZŁOWIEKU

Jakie doświadczenia i obserwacje 
zaprzeczają twierdzeniu, że człowiek 
jest istotą wyłącznie materialną? 2 Kor 
4,16

Jakie uzdolnienia pozostają w 

duszy po śmierci człowieka?

Istniejąca po śmierci dusza nie traci swoich 

naturalnych uzdolnień. Potrafi więc poznawać, ma 

nadal wolną wolę, doznaje różnych odczuć, nie 

zanika w niej świadomość, czyli bardzo dobrze wie, 

co się z nią dzieje. Życie duszy po śmierci nie 

zamienia się w istnienie w jakimś otępieniu czy w 

stanie przypominającym sen.

A wreszcie rzekł Bóg: Uczyńmy 

człowieka na Nasz obraz, 

podobieństwo Nam. Niech panuje 

nad rybami morskimi, nad 

ptactwem powietrznym, nad 

bydłem, nad ziemią i nad 

wszystkimi zwierzętami 

pełzającymi po ziemi! Stworzył 

więc Bóg człowieka na swój 

obraz, na obraz Boży go stworzył: 

stworzył mężczyznę i niewiastę 

Rdz 1,26-27 

 

Jest to część poematu, który oddaje cześć Bogu Stwórcy. 

Podkreśla, że to Bóg dał światu i człowiekowi początek i że 

wyróżnił człowieka. Bóg uczynił człowieka odbiciem wielkości i 

dobroci. Człowiek nie jest – czymś – jak inne stworzenia, on jest - 

KIMŚ – tak jak Bóg. Jest osobą. A ponieważ został stworzony jako 

dwoje jako mężczyzna i kobieta oznacza to, że został uzdolniony 

do tworzenia więzi, do budowania wspólnoty. Co więcej może 

wchodzić w relacje z Bogiem. Pochodzenie od Boga i 

podobieństwo do Niego to dla człowieka wielka godność.  Dla nas 

widocznym znakiem godności otrzymanej od Boga jest Chrzest, 

który już tu na ziemi daje nam udział w Bożym życiu.    

Chrześcijanin który 

nie poznał swojej 

godności, nie będzie 

w stanie zrozumieć, 

kim jest, w jaki 

sposób ma dążyć do 

pełni 

człowieczeństwa

 

Opracował Ks. Rafał 

Żelazny