Ćwiczenia 

spostrzegania 

wzrokowego

Marta 

Muszyńska

Agnieszka 

Mosińska

Percepcja wzrokowa to 
postrzeganie otaczającego 
świata jako zbioru dających się 
wyróżnić przedmiotów i 
kształtów pozostających we 
wzajemnych stosunkach 
przestrzennych. 

Strona potencjalna to zdolności 
wzrokowe:

 koordynacja wzrokowo-ruchowa 

 percepcja figury i tła

 percepcja stałości kształtu

 percepcja pozycji w przestrzeni

 percepcja stosunków 
przestrzennych 

                       System percepcji 
wzrokowej:

1. Podsystem oświetlenia jasność- 

ciemność,

2.Podsystem stosunków przestrzennych- 
odległość i wzajemne położenie:

•między osobą percypująca a otoczeniem

•między różnymi częściami otaczającej 

rzeczywistości 

3.Podsystem widzenie wzorcowe 
bodźców, czyli postać i kolory swiata: 

•percepcje małych przedmiotów 

manipulacyjnych

•percepcje obrazów płaskich

•percepcje twarzy i sylwetek ludzkich

•percepcje znaków graficznych

•percepcje położenia kończyn i ich części 

System percepcji wzrokowej 
umożliwia organizację 
przestrzenno- wzrokową 
spostrzegania oraz 
działalności funkcjonalnej 
człowieka, o ile zachodzi 
wzajemna integracja 
pomiędzy odpowiedni 
angażowanymi i 
współdziałającymi 
funkcjami. Ich niesprawne 
działanie to dysfunkcje, a 
niespójne, rozbieżne to 
dezintegracja. 

Ćwiczenia spostrzegania wzrokowego 
skierowane są przede wszystkim dla 

dzieci o niesprawnej percepcji 
wzrokowej.

 

Układ i dobór ćwiczeń musi być 
ustopniowany tak, aby ich cel mógł 
zostać zrealizowany przez dziecko 
efektywnie. 

Trzeba brać po uwagę:

- aktualne możliwości

- rodzaj i stopień nieporadności 

- kierunek postępowania 

reedukacyjno- stymulującego,

- perspektywiczne potrzeby 

rozwojowe

!

Nie można 

przeskakiwać progów 

trudności, aby nie 

zakłócić 

systematycznego i 

trwałego rozwoju 

prawidłowej percepcji 

spostrzeżeń 

wzrokowych.

Ćwiczenia spostrzegania wzrokowego 
stosuje się także wobec dzieci, 

u których zaburzeń nie stwierdzono, 
mogą one pełnić funkcje 
kompensacyjne.

Skuteczność ćwiczeń uzależniona jest 

od:

- częstotliwości stosowania

- umiejętności łączenia z innymi 

rodzajami ćwiczeń poprzez wplatanie 

i wykorzystywanie umiejętności w 

nowych zadaniach,

- systematycznego utrwalania 

zdobytych umiejętności

Prawidłowa realizacja 
usprawniania percepcji 
wzrokowej to:

-różnicowanie wzrokowe: 
obserwowanie, porównywanie, 
segregowanie, klasyfikowanie, 
składanie i rozkładanie części, 
szczegółów, szukanie różnic i 
podobieństw, brakujących części

-werbalizacja spostrzeżeń 
wzrokowych, tj. słowne 
określenie spostrzeżeń

-  sprawdzanie poprawności i 
dokładności wykonywanej pracy, 
czyli autokontrola i autokorekta

Kolejność ćwiczeń:

•Ćwiczenia z przedmiotami 
naturalnymi, znanymi i bliskimi 
dzieciom: zabawki, przedmioty 
codziennego użytku, owoce, liście 
drzew itp.:

-wdrażanie się do ćwiczeń w 
różnicowaniu poprzez obserwację, 
porównywanie, wyodrębnianie różnic i 
podobieństw, dostrzeganie istotnych 
cech, szczegółów pozornie 
niedostrzegalnych, a jednak 
decydujących o zróżnicowaniu,

- w trakcie działania, nazywanie 
przedmiotów, określanie swoich 
spostrzeżeń, klasyfikowanie 
określonych cech, tworzenie pojęć,

- ocena pracy wspólnie z terapeutą, 
dokonanie autokorekty i kolejnej 
autokontroli.

2.
Ćwiczenia z figurami geometrycznymi

A)Figury pełne, wyraziste, 
różnobarwne, różnej wielkości, w 
kształcie kwadratów, prostokątów, 
trójkątów, rombów, równoległoboków, 

•deltoidów, wielokątów:

•wyszukiwanie kształtów podobnych

•segregowanie według różnych zasad 
doboru

•kompozycje pasowe- szlaczki

•tworzenie domin

•tworzenie loteryjek

•tworzenie składanek wg wzoru

      B) 

Figury  konturowe:

•Dobieranie do pary figury konturowej i 
pełnej

•Tworzenie par figur konturowych tej 
samej i różnej wielkości 

•Obwodzenie konturów figur kredką, 
pogrubianie, kalkowanie

•Zamalowywanie wnętrza konturu

•Obrysowywanie szablonów i tworzenie 
figur konkretnych

•Zmniejszanie lub powiększanie figur

•Wpisywanie figur jednych w drugie

•Nakładanie figur na siebie

•„odczytywanie” figur ze złożonych 
układów 

•Uzupełnianie figur brakującymi 
elementami

•Tworzenie kompozycji w formie 
wzorków, szlaczków

           C)  Małe figury geometryczne w 
elementach różnego typu układanek     
mozaikowych, łamigłówek 
geometrycznych, klocków, gier 
                planszowych, kart dla dzieci.

Pomoce: „Układanka”- mozaika Libella 3, 

„Materiał logiczny” stosowany

 w przedszkolu w kl. I-II (klocki), układanki 

mozaikowe z drobnymi 

elementami, domina i loteryjki z figurami 

geometrycznymi, klocki w

 kształcie figur geometrycznych, szablony z 

figurami geometrycznymi, książeczki „ Wesołe 

zagadki”, ćwiczenia w czasopismach 

dziecięcych

 „Miś”, „Świerszczyk”, klocki, kolorowe figury 

geometryczne, drewniane stemple z figurami 

geometrycznymi J. Magnuska., karty typu 

„Czarny Piotruś”.

3.Obrazki tematyczne 

a)Pojedyncze, wyraźne obrazki poszczególnych 
przedmiotów: takie same, o wyraźnej różnicy. 
Kolejno, wyznaczając określone cele ćwiczeń, 
dobiera się obrazki o różnym stopniu 
zróżnicowania między sobą. 

•obserwacja, porównywanie, klasyfikowanie wg 
określonych zasad, opis słowny

•składanie obrazków wg wzoru, następnie z 
pamięci

•uzupełnianie brakujących elementów przez 
dołożenie, dorysowanie, przyklejenie

•przekalkowywanie, odwzorowywanie, próby 
samodzielnego narysowania.

b)Obrazki bardziej skomplikowane, poza ww. 
ćwiczeniami:

•określanie stosunków przestrzennych na 
podstawie położenia przedmiotów,

•opowiadanie treści

•składanie wg wzoru

•uzupełnianie brakującymi elementami

•szukanie różnic i podobieństw

•układanie podpisów.

    c)obrazki przedstawiające akcję- zrozumienie 
sytuacji, 
  zinterpretowanie jej, domyślanie się 
zakończenia czy też dalszego ciągu.

d)historyjki obrazkowe- uporządkowanie wg 
kolejności zdarzeń.

e)składnie klocków obrazkowych wg wzoru.

4.Składanie klocków konstrukcyjnych wg 
wzoru:

a) klocki duże, o prostych kształtach
b) klocki o zróżnicowanej wielkości w różnym 
kształcie
c) sposób ich łączenia, nakładanie, spinanie, 
skręcanie

5.Ćwiczenia na materiale litero podobnym i 
literowym

a) identyfikowanie znaczeń graficznych i liter oraz 
wyrazów w:

•zestawie zróżnicowanym,

•zestawie, gdzie obrazy graficzne są podobne 
np. lęk- lek, las-los, pas-bas, kra-rak

b)składanie pociętych liter, wyrazów wg wzoru.

6.Ćwiczenia pamięci bezpośredniej 
polegają na rejestrowaniu 
graficznych obrazów, odtwarzaniu 
ich bez korzystania z wzoru:

Odtwarzanie rysunkiem 
zaobserwowanych całych układów 
obrazków, elementów, na loteryjkach,

Odtwarzanie w formie układanki 
wzorów obrazków, układów figur, 
elementów graficznych

7.Eliminatki

wykreślanki, wykreślanie jednakowych 
lub niepasujących do pozostałych 
elementów treści, układu, a także 
określanych słownie przez terapeutę.

8.Ćwiczenia w wyliczaniu elementów: 
obrazka, układu figur, liter.

9.Zabawa „Co się zmieniło?”

Dzieci obserwują otoczenie, po 
opuszczeniu pomieszczenia lub po 
zamknięciu oczu zmienia się co 
szczególnego- dzieci określają co się 
zmieniło.

Pomoce do ćwiczeń: układanki 
mozaikowe, obrazkowe, klocki 
obrazkowe, konstrukcyjne, różne 
obrazki tematyczne, domino 
obrazkowe, punktowe, literowe-
sylabowe-wyrazowe, 
loteryjki obrazkowe, historyjki 
obrazkowe. 

PRZYKŁAD HISTORYJKI 

OBRAZKOWEJ

PRZYKŁAD HISTORYJKI 

OBRAZKOWEJ