Ruch naturalny ludności
Ruch naturalny ludności
Ruch naturalny ludności to:
- zawieranie i rozwiązywanie związków
małżeńskich
- urodzenia i zgony
Analiza procesów demograficznych nie może
opierać się jedynie na ocenie zmian poziomu
ogólnych współczynników – należy brać pod
uwagę czynniki wpływające na przebieg
badanego procesu.
W przypadku analizy urodzeń i zgonów można
wyróżnić
wśród
czynników
bezpośrednich
czynniki wymierne (mierzalne) oraz czynniki
niewymierne (niemierzalne)
Czynniki wymierne:
1. W zakresie poziomu i natężenia urodzeń
- liczba i struktura kobiet w wieku rozrodczym,
- liczba zawieranych małżeństw i struktura
nowożeńców według wieku,
- liczba i struktura według wieku migrantek ze wsi
do miast
- wzorzec płodności,
2. W zakresie poziomu i natężenia zgonów
- liczba i struktura ludności według płci i wieku,
- wzorzec umieralności według płci i wieku,
- wzorzec umieralności według przyczyn zgonów,
- wzorzec umieralności niemowlęcej i dziecięcej
Czynniki niewymierne:
1. W zakresie poziomu i natężenia urodzeń
- polityka zatrudnienia (stopień aktywizacji
zawodowej kobiet),
- poziom wykształcenia społeczeństwa,
- perspektywy wychowania i wykształcenia
potomstwa,
- system płac i innych bodźców ekonomicznych,
- warunki mieszkaniowe,
- dostępność środków antykoncepcyjnych,
- przepisy prawne dotyczące aborcji,
- wierzenia religijne,
2. W zakresie poziomu i natężenia zgonów
- zmiany w poziomie życia ludności,
- zasięg oddziaływania służby zdrowia,
- postęp medycyny,
Małżeństwo (w Polsce) to związek między dwiema
osobami płci odmiennej, pociągający za sobą
wzajemne prawa i obowiązki współmałżonków,
ustalone w przepisach prawnych i zwyczajach.
Związki kohabitacyjne (konkubinackie) – noszą
znamiona związków małżeńskich jednak nie są
rejestrowane w USC, a więc wymykają się
spawozdawczości bieżącej
Rozwód to rozwiązanie związku małżeńskiego
przez odpowiedni sąd w formie przypisanej
prawnie.
Problemy:
- Coraz więcej związków nieformalnych (badanych
jedynie w czasie spisów powszechnych lub w
ramach specjalnych badań)
- Rozkład
pożycia
małżeńskiego
nie
jest
jednakowy z datą rozwodu,
- Nieporównywalność definicji małżeństwa w
perspektywie miedzynarodowej
Współczynniki małżeństw i rozwodów
1. Ogólny współczynnik zawierania małżeństw
2. Współczynnik zawierania małżeństw (ludność
uprawniona)
3. Współczynnik rozwodów
Małżeństwa zawarte według różnicy wieku
małżonków
Małżeństwa według poziomu wykształcenia
małżonków
Mediany wieku nowożeńców w Polsce
Rok
Mężczyźni Kobiety
1931-32
26,3
23,4
1950
26,0
23,0
1960
25,4
22,3
1970
24,1
21,6
1980
24,4
22,8
1990
24,6
22,7
2000
25,6
23,6
2009
27,8
25,8
Rozwody wg przyczyn i różnicy wieku małżonków
Rozpad małżeństwa
Urodzenia
Żywe urodzenia – całkowite wydalenie lub
wydobycie z ustroju matki noworodka, niezależnie
od czasu trwania ciąży, który po takim wydaleniu
lub wydobyciu oddycha lub wykazuje jakiekolwiek
oznaki życia.
Dla
celów
statystycznych
w
dokumentacji
medycznej ujmuje się wszystkie płody i
noworodki, które w chwili urodzenia ważyły co
najmniej 500 g lub gdy nie jest znana masa
urodzeniowa, ale zostały wydalone lub wydobyte
z organizmu matki po co najmniej 22 tygodniach
trwania ciąży lub gdy mierzą co najmniej 25 cm
Martwe urodzenia – jest to zgon następujący przed
całkowitym wydaleniem lub wydobyciem dziecka
z ustroju matki niezależnie od czasu trwania
ciąży.
Urodzenia małżeńskie – urodzenie dziecka w czasie
trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni
od jego ustania lub unieważnienia. Wtedy
domniemywa się, że pochodzi ono od męża
matki.
Urodzenia
wielorakie
–
każdy
noworodek
traktowany jest jako jedno urodzenie
Współczynnik urodzeń (rodność)
Współczynnik płodności
Współczynnik płodności małżeńskiej
Cząstkowe współczynniki płodności
- według wieku kobiety
- Według kolejnych numerów urodzenia dziecka
Wzorzec płodności
Syntetyczne miary przyrostu naturalnego cz. 1
Współczynnik dzietności (płodności całkowitej)
lub
wyraża średnią liczbę dzieci jaką urodziłaby kobieta
w ciągu całego okresu rozrodczego przy stałym
wzorcu płodności z danego roku kalendarzowego
Współczynnik reprodukcji brutto
wyraża
średnią
liczbę
żywo
urodzonych
dziewczynek przypadających na 1 kobietę
będącą aktualnie w wieku rozrodczym
Współczynnik reprodukcji netto
wyraża średnią liczbę żywo urodzonych
dziewczynek, które dożyją wieku swych matek, a
przypadających na 1 kobietę będącą w wieku
rozrodczym
Wiek środkowy matek według wykształcenia
Urodzenia według miesiąca urodzenia
Urodzenia żywe według kolejności dziecka
Urodzenia żywe na 1000 kobiet według wieku
Płodność kobiet
Współczynnik urodzeń
Współczynniki płodności
Współczynnik dzietności (płodności całkowitej)
Współczynnik reprodukcji brutto
Współczynnik reprodukcji netto
Tablice trwania życia dla 2009 r.
Obliczenia
Zgony
Zgon to trwałe (nieodwracalne) ustanie czynności
narządów niezbędnych do życia, konsekwencją
czego jest ustanie czynności całego ustroju
Umieralność – natężenie zgonów
Śmiertelność – natężenie zgonów z powodu
określonej choroby
Roczny współczynnik zgonów
Ogólny współczynnik zgonów osób w wieku 1 lat i
więcej
Roczny współczynnik zgonów niemowląt
lub dokładniej
Umieralność neonatalna – stosunek zgonów
noworodków w wieku do 28 dni w odniesieniu do
ogólnej liczby urodzeń żywych
Umieralność postneonatalna – stosunek zgonów
niemowląt w wieku od 29 dni do 1 roku życia do
ogólnej liczby urodzeń żywych
Umieralność
endogeniczna
–
związana
z
wewnętrzną kondycją jednostek
Umieralność egzogeniczna – związana z chorobami
zakaźnymi, brakiem higieny, złym odżywianiem
lub wypadkami
Roczny współczynnik zgonów
Współczynnik zgonów niemowląt
Zgony według przyczyn
Przeciętne trwanie życia mężczyzn w 2009 r.
Przeciętne trwanie życia kobiet w 2009 r.
Syntetyczne miary reprodukcji ludności cz. 2
Współczynnik przyrostu naturalnego
Ruch naturalny w Polsce w 2009 r.