background image

BADANIE WYPADKÓW 

PRZY PRACYY

mgr inż. Marcin Wapiński

Studia Uzupełniające Magisterskie –  Zarządzanie 

Bezpieczeństwem i Higieną Pracy  - Wykład

background image

PODSTAWA PRAWNA

background image

USTAWA z dnia 30 października 2002 r.
o ubezpieczeniu społecznym z tytułu 
wypadków przy pracy i chorób 
zawodowych (Dz. U. 02.199.1673).
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 1 
lipca 2009 r. w sprawie ustalania 
okoliczności i przyczyn wypadków przy 
pracy (Dz. U. 09.105.870)
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI 
SPOŁECZNEJ z dnia 7 stycznia 2009 r. 
sprawie statystycznej karty wypadku 
przy pracy (Dz. U. 09.14.80)

background image

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 
I PRACY
 z dnia 16 września 2004 r. 
sprawie wzoru protokołu ustalenia 
okoliczności 
i przyczyn wypadku przy pracy (Dz. U. 
04.227.2298)

background image

OBOWIAZKI OSÓB W RAZIE 

ZAISTNIENIA WYPADKU PRZY PRACY

• 

Pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na 

to
  pozwala, powinien poinformować niezwłocznie o wypadku 
swojego
  przełożonego.
  Art. 234. § 1 Kp. 

 W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany 
podjąć
  niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie,
  zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom 
poszkodowanym i
  ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn 
wypadku oraz
  zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym 
wypadkom.

 § 2. Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić
  właściwego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, 
ciężkim lub
  zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym 
wypadku, który
  wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli 
może być
  uznany za wypadek przy pracy.

background image

    Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn 

wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć 
miejsce wypadku w sposób wykluczający:

1)dopuszczenie do miejsca wypadku osób 

niepowołanych,

2) uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i 

innych urządzeń technicznych, które w związku z 
wypadkiem zostały wstrzymane,

3)dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych 

urządzeń technicznych, jak również zmiany 
położenia  innych przedmiotów, które 
spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć 
jego okoliczności.

background image

• 

Zgodę na uruchomienie maszyn i innych urządzeń

  technicznych lub dokonanie zmian w miejscu 
wypadku
  wyraża pracodawca, w uzgodnieniu ze 
społecznym
  inspektorem pracy, po dokonaniu oględzin miejsca
  wypadku oraz po sporządzeniu, jeśli zachodzi 
potrzeba,
  szkicu lub fotografii miejsca wypadku.

 Zgodę, o której mowa w sytuacji zaistnienia 
wypadku
  śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego wyraża
  pracodawca po uzgodnieniu z właściwym 
inspektorem
  pracy i prokuratorem, a w razie zaistnienia takich
  wypadków w zakładzie górniczym - także po 
uzgodnieniu
  z właściwym organem państwowego nadzoru 
górniczego.

 Dokonywanie zmian w miejscu wypadku bez 
uzyskania
  zgody, jest dopuszczalne, jeżeli zachodzi 
konieczność
  ratowania osób lub mienia albo zapobieżenia 
grożącemu
  niebezpieczeństwu.

background image

ZESPOŁY POWYPADKOWE

Okoliczności i przyczyny wypadków ustala, powoływany 
przez pracodawcę, zespół powypadkowy

w którego 

skład wchodzi pracownik służby bezpieczeństwa i 
higieny pracy oraz społeczny inspektor pracy.

• U pracodawcy, który zgodnie z art. 237

11

§ 1 Kodeksu

  pracy nie ma obowiązku tworzenia służby 
bezpieczeństwa 
  i  higieny pracy, w skład zespołu powypadkowego, 
zamiast
  pracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy, 
wchodzi
  pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej 
pracy,
  któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań 
służby
  bhp, albo specjalista spoza zakładu pracy.

background image

ZESPOŁY POWYPADKOWE

 U pracodawcy, u którego 

nie działa społeczna 

inspekcja
  pracy

, w skład zespołu powypadkowego, zamiast

  społecznego inspektora pracy, jako członek zespołu 
wchodzi
  

przedstawiciel pracowników

 posiadający aktualne

  zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie
  bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z przepisami
  dotyczącymi szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa 
  i higieny pracy.

 Jeżeli pracodawca nie może 

dopełnić obowiązku 

utworzenia
  zespołu powypadkowego w składzie dwuosobowym

ze
  względu na małą liczbę zatrudnionych pracowników,
  okoliczności i przyczyny wypadku ustala zespół
  powypadkowy, w którego skład wchodzi pracodawca 
oraz
  specjalista spoza zakładu pracy.

background image

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE

Niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku 

zespół powypadkowy jest obowiązany przystąpić 
do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, a w 
szczególności:

1)dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu 

technicznego

    maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu 

urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki 
wykonywania pracy i inne okoliczności, które 
mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,

2)jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub 

wykonać fotografię miejsca wypadku,

3)wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan 

jego zdrowia na to pozwala,

4)zebrać informacje dotyczące wypadku od 

świadków wypadku,

background image

5) zasięgnąć opinii lekarza, w szczególności lekarza
    sprawującego opiekę zdrowotną nad 
pracownikami,
    oraz w razie potrzeby innych specjalistów,
6) zebrać inne dowody dotyczące wypadku,
7) 

dokonać prawnej kwalifikacji wypadku

 zgodnie z 

art. 3
    ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. 
    o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków 
przy
    pracy i chorób zawodowych 
8) określić środki profilaktyczne oraz wnioski, w
    szczególności wynikające z oceny ryzyka 
    zawodowego na stanowisku pracy, na którym 
wystąpił
    wypadek.

background image

• Zespół powypadkowy jest obowiązany wykorzystać
  materiały zebrane przez organy prowadzące śledztwo 
lub
  dochodzenie, jeżeli materiały te zostaną mu
  udostępnione.

 Jeżeli wypadek miał rozmiary katastrofy albo
  spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa
  publicznego, zespół powypadkowy wykorzystuje 
ustalenia
  zespołu specjalistów, powołanego przez właściwego
  ministra,   wojewodę lub organ sprawujący nadzór 
określony
  w art. 237

14

 Kodeksu pracy, do ustalenia przyczyn 

wypadku
  oraz wyjaśnienia problemów technicznych 
  i technologicznych.

background image

 Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, który miał 
miejsce
  na terenie innego zakładu pracy, dokonuje zespół
  powypadkowy powołany przez pracodawcę 
poszkodowanego,
  w obecności przedstawiciela pracodawcy, na którego 
terenie
  miał miejsce wypadek.

 Pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek, 
  w którym została poszkodowana osoba nie będąca 
jego
  pracownikiem, jest obowiązany w szczególności:
  1) zapewnić udzielenie pomocy poszkodowanemu,
  2) zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób określony  
wyżej,
  3) zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę
      poszkodowanego,
  4) udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały 
oraz
      udzielić informacji i wszechstronnej pomocy 
zespołowi
      powypadkowemu ustalającemu okoliczności i 
przyczyny
      wypadku.

background image

• Na wniosek pracodawcy poszkodowanego pracownika 
  pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek, 
  może ustalić okoliczności i przyczyny wypadku, a następnie
  dokumentację powypadkową 

przekazać

 pracodawcy 

  poszkodowanego pracownika. 
  Pracodawca ten zatwierdza protokół powypadkowy
  w trybie określonym w przepisach

background image

• 

Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku 

zespół
  powypadkowy sporządza - nie później niż w ciągu

 

14 dni
  od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku

 – 

protokół
  ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, zwany
  "protokołem powypadkowym", według wzoru 
ustalonego
  przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej

 Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku w 
terminie
  późniejszym, wskutek uzasadnionych przeszkód lub
  trudności, wymaga podania przyczyn tego 
opóźnienia w
  treści protokołu powypadkowego.

 Zespół powypadkowy sporządza protokół 
powypadkowy

 

  w niezbędnej liczbie egzemplarzy

 

i wraz z pozostałą

  dokumentacją powypadkową doręcza niezwłocznie
  pracodawcy w celu zatwierdzenia.

background image

• Członek zespołu powypadkowego ma prawo 
złożyć
  do protokołu powypadkowego zdanie odrębne, 
które
  powinien uzasadnić.

 W przypadku rozbieżności zdań członków 
zespołu
  powypadkowego, o treści protokołu 
powypadkowego
  decyduje pracodawca.

background image

• 

Zespół powypadkowy jest obowiązany zapoznać

  poszkodowanego z treścią protokołu 
powypadkowego

  

przed jego zatwierdzeniem

.

 

Poszkodowany ma prawo zgłoszenia uwag i 

zastrzeżeń do
  ustaleń zawartych w protokole powypadkowym, o 
czym
  zespół powypadkowy jest obowiązany pouczyć
  poszkodowanego.

 Poszkodowany ma prawo wglądu do akt sprawy 
oraz
  sporządzania z nich notatek i odpisów oraz kopii.

 Zespół powypadkowy zapoznaje z treścią protokołu
  powypadkowego członków rodziny zmarłego 
pracownika
  oraz poucza ich o prawie do zgłaszania uwag i 
zastrzeżeń
  do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym
.

background image

Stwierdzenie w protokole powypadkowym, że 

wypadek nie jest wypadkiem przy pracy  albo że 

zachodzą okoliczności, które mogą mieć wpływ na 

prawo pracownika do świadczeń przysługujących z 

tytułu wypadku,

 

wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania 

dowodów

 

stanowiących podstawę takiego stwierdzenia.

background image

Do protokołu powypadkowego dołącza się: 
 wyjaśnienia poszkodowanego,
 informacje zebrane od świadków, 
  a także inne dokumenty zebrane w czasie ustalania 
okoliczności
  i przyczyn wypadku, np.:
- pisemną opinię lekarza, 
- pisemną opinię innych specjalistów, 
- szkice lub fotografie miejsca wypadku, a także 
- odrębne zdanie złożone przez członka zespołu 
powypadkowego
- oraz uwagi i zastrzeżenia, jeżeli zostały zgłoszone.

background image

 

Protokół powypadkowy zatwierdza pracodawca nie 

później
  niż w ciągu

 

5 dni

 

od dnia jego sporządzenia.

 Pracodawca zwraca nie zatwierdzony protokół
  powypadkowy, w celu wyjaśnienia i uzupełnienia go 
przez
  zespół powypadkowy,

 

jeżeli do treści protokołu 

zostały
  zgłoszone zastrzeżenia przez poszkodowanego lub
  członków rodziny zmarłego wskutek wypadku 
pracownika
  albo protokół ten nie odpowiada warunkom 
określonym 
  w rozporządzeniu.

 

Zespół powypadkowy, po dokonaniu wyjaśnień i 

uzupełnień
  sporządza, nie później niż w ciągu 5 dni, nowy 
protokół
  powypadkowy, do którego dołącza protokół nie
  zatwierdzony przez pracodawcę.

background image

• 

Zatwierdzony protokół powypadkowy pracodawca

  niezwłocznie doręcza poszkodowanemu 
pracownikowi, 
  a w razie wypadku śmiertelnego - członkom 
rodziny, 

 Protokół powypadkowy dotyczący wypadków
  śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych pracodawca
  niezwłocznie doręcza właściwemu inspektorowi 
pracy.

 Protokół powypadkowy dotyczący wypadków
  śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych

zawierający 

ustalenia
  naruszające uprawnienia pracownika albo 
nieprawidłowe
  wnioski profilaktyczne,

 

może być zwrócony 

pracodawcy
  przez właściwego inspektora pracy, z 
uzasadnionym
  wnioskiem o ponowne ustalenie okoliczności i 
przyczyn
  wypadku. 

background image

• 

Protokół powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją

  powypadkową pracodawca przechowuje przez 10 lat.

 Pracodawca prowadzi rejestr wypadków na podstawie 
wszystkich
  protokołów powypadkowych. 
  Rejestr zawiera: 

 imię i nazwisko poszkodowanego, 

 miejsce i datę wypadku, 

 informacje dotyczące skutków wypadku dla 
poszkodowanego, 

 datę sporządzenia protokołu powypadkowego,

 stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy,

 datę przekazania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 
wniosku 
  o  świadczenia z tytułu wypadku przy pracy, 

 liczbę dni niezdolności do pracy 

 oraz inne informacje, niebędące danymi osobowymi, których
  zamieszczenie w rejestrze jest celowe, w tym wnioski i 
zalecenia
  profilaktyczne zespołu powypadkowego. 

..\REJESTR WYPADKÓW ACCIDENTS REGISTER.xls

background image

PRZEPROWADZENIE OGLĘDZIN

• ZBIERZ I ZABEZPIECZ ŚLADY
• ZBIERZ WSTĘPNE OŚWIADCZENIA 

ŚWIADKÓW

• USTAL NA SZKICU MIEJSCA 

WYPADKU, GDZIE PRZEBYWALI 

ŚWIADKOWIE I CO MOGLI WIDZIEĆ

• USTAL JAKIE ZADANIE REALIZOWANO 

PRZED WYPADKIEM

• ZBIERZ WSZELKIE INNE DOWODY 

MOGACE MIEĆ WPŁYW NA WŁAŚCIWE 

USTALENIE OKOLICZNOŚCI I 

PRZYCZYN WYPADKU.

Postępowanie powypadkowe

background image

Postępowanie powypadkowe

ZEBRANIE WYJASNIEŃ  

POSZKODOWANEGO I INFORMACJI 

ŚWIADKÓW

• USTAL TOŻSAMOŚĆ
• POINFORMUJ O CELU ZBIERANIA 

WYJASNIŃ I INFORMACJI

• ZAPYTAJ O ZGODĘ NA NAGRYWANIE
• ZADAJ OGÓLNE PYTANIE O PRZEBIEG 

WYPADKU

• ZAPYTAJ O SZCZEGÓŁY – 

ZADAWAJ 

PYTANIA OTWARTE

• SPISZ I ZAPOZNAJ Z NIM 

POSZKODOWANEGO/ŚWIADKA

background image

UPORZĄDKOWANIE  FAKTÓW :

• OKREŚL SEKWENCJE ZDARZENIA

• OKREŚL ZWIĄZEK  PRZYCZYNOWY  

ZDARZEŃ

Postępowanie powypadkowe

background image

Przyczyny wypadków

WYDARZENIE

POWODUJĄCE

WYPADEK

PRZYCZYNA

BEZPOŚREDNI

A

PRZYCZYNY

WYPADKU

(POŚREDNIE)

1

2

N

URAZ

(WYPADKI)

background image

Metody badania 

wypadków przy pracy

 

background image

Ustalając przyczyny wypadku przy pracy, 

stosujemy mniej lub bardziej świadomie 

metody oraz modele wypadków opisujące 

sekwencje zdarzeń prowadzących do urazu lub 

utraty życia lub wzajemne powiązania 

pośrednich przyczyn wypadków. Dostępne 

modele badania wypadków opisują fazy 

powstawania i przebiegu wypadku, zachowania 

człowieka w obliczu zagrożenia, charakteryzują 

przyczyny wypadków i stanowią często 

usystematyzowaną podstawę do badania 

wydarzeń lub tworzenia statystyk 

wypadkowych. 

background image

Zastosowane w badaniu wypadków modele pomagają 
zespołom powypadkowym w: 

tworzeniu logicznego obrazu sekwencji wypadkowej, 

zadawaniu właściwych pytań i ustalaniu rodzaju danych, 
które należy  
    zebrać, 

sprawdzeniu, czy zebrano właściwe informacje, 

 ocenieniu zebranych danych, 

ustaleniu kierunków dalszych badań dla znalezienia 
głębszych przyczyn, 

analizowaniu relacji pomiędzy poszczególnymi 
informacjami, 

 identyfikowaniu i ustalaniu właściwych działań 
profilaktycznych, 

 komunikowaniu się między poszczególnymi członkami 
zespołu dla   
    ustalenia płaszczyzny odniesienia w badaniu wypadku. 

background image

Klasyczny model badania 

wypadku.

Model domina 

background image

Klasyczny model badania wypadku.

Model domina - 1

    W klasycznym modelu badania wypadku 

przyjmuje się, że uraz jest skutkiem kolejno 
po sobie występujących zdarzeń,  

z których 

każde jest skutkiem zdarzenia 
poprzedniego i przyczyną zdarzenia

 

przyszłego

.

 

    Pierwsze klasyczne modele wypadków 

przedstawił 

    H. Heinrich. Modele mogą mieć pojedyncze 

i rozgałęzione łańcuchy zdarzeń.

background image

Model kamieni domina

background image

Kamienie domina przedstawiające 

następujące po sobie zdarzenia mogą się 

rozgałęziać, prowadząc zwykle do jednej 

przyczyny – 

zdarzenia niebezpiecznego 

– 

przyczyny bezpośredniej powodującej uraz. 

background image

Z tego powodu model ten jest bardzo 

chętnie wykorzystywane w 

przedstawianiu przebiegu wypadku. 

Przedstawienie graficzne umożliwia 

sprawne znalezienie miejsc, którym 

należy poświęcić szczególną uwagę przy 

projektowaniu działań profilaktycznych, a 

także pokazuje te zdarzenia (kamienie 

domina), które należałoby usunąć z 

łańcucha zdarzeń, aby do ponownego 

wypadku nie dochodziło. 

background image

Model wypadku wyjaśniający rozwój sytuacji 
wypadkowej określa zwykle fazy wypadku, 
rozróżniając fazę inkubacji i fazę aktywną. 
Poszukiwanie przyczyn wypadku skierowane 
jest przede wszystkim na fazę inkubacyjną 
wypadku, podczas której powstają 
okoliczności, które występują w fazie 
aktywnej niebezpiecznego 
wydarzenia 
skutkującego urazem. 
W fazie inkubacyjnej przyczyny pośrednie? tkwią 
najczęściej w niewłaściwym systemie lub błędach w 
zarządzaniu bezpieczeństwem pracy. Rozwinięcie 
fazy inkubacyjnej pozwala na ustalenie często wielu 
przyczyn pośrednich? i zaprojektowanie 
odpowiednich do nich działań profilaktycznych. 

background image

Energetyczny model wypadku

background image

Energetyczny model wypadku

 

W modelu tym przyjmuje się, że aby powstał 

wypadek, człowiek musi zostać poddany działaniu 

energii przekraczającej poziom odporności 

organizmu. Wypadek następuje podczas 

niekontrolowanego przepływu energii od 

zagrożenia do obiektu (człowieka) przy braku 

szeroko pojętych barier, które mogą być: fizyczne – 

materialne (różnego rodzaju osłony, ogrodzenia 

itp.) proceduralne – związane z wykonywaniem 

zadań według znanych i ściśle określonych reguł 

oraz zachowawcze – związane ze szkoleniem, 

wiedzą itp. Przełamanie bariery, umożliwia 

przepływ energii od zagrożenia do człowieka i w 

konsekwencji prowadzi do urazu lub utraty zdrowia. 

Pojęcie energii należy traktować w sensie bardzo 

ogólnym i może być nią wszystko to, co w jakiś 

sposób może spowodować uszkodzenie fizyczne 
czy psychiczne człowieka

.

background image

Energetyczny model wypadku 

Barier
a

background image

Przykłady energii: 

Energia potencjalna 

Gorąco i zimno 

• Osoba na wysokości  • Gorący lub zimny obiekt 
• Obiekt na wysokości  • Ciekła lub stopiona 
substancja
• Załamująca się konstrukcja 

• Para lub gaz 

• Obiekt podnoszony 

• Reakcja chemiczna 

 

background image

Energia kinetyczna                                 Pożary i 
wybuchy 

• Poruszające się części maszyn          • Palne 
substancje 
• Latające obiekty                                  • Materiały 
wybuchowe 
• Transportowane materiały                • Pary i gazy
• Poruszające się pojazdy                      • Reakcje 
chemiczne 

 

background image

Ruch obrotowy 

Wpływ chemiczny, 

biologiczny 

• Części maszyn 

• Trucizny 

• Elementy napędu • Substancje wywołujące 
• Wały/cylindry

    

   korozję 

• Czynniki biologiczne 

Zmagazynowane ciśnienie 

                                    • Gaz, ciecz

background image

Przyjęcie modelu transferu energii i 
zawodności barier pozwala na 
ukierunkowanie badania na źródła 
energii i szeroko pojęte bariery. 

Dzięki temu można wytłumaczyć 
niekiedy złożone sytuacje i określić 
przyczyny wypadku. 

Podejście to bardzo dobrze sprawdza 
się w wielu modelach i umożliwia 
właściwe dobranie i skierowanie 
środków prewencyjnych. 

background image

Idea transferu energii i zawodności barier może mieć 
praktyczne zastosowanie pod warunkiem, że 
członkowie zespołów badających wypadek będą 
właściwie stosowali to podejście i będą potrafili 
wyciągnąć odpowiednie wnioski. Środki prewencyjne 
mogą być skierowane na: 

usunięcie osób ze strefy oddziaływania energii, 

modyfikację energii, 

zmianę kierunku przepływu energii, 

uniemożliwienie przepływu energii, 

kontrolę źródła energii, 

zastosowanie negatywnego źródła energii. 

background image

Model wypadku wg diagramu STEP

 

background image

Często w analizie wypadków są stosowane 
tzw. Diagramy STEP, które przedstawiają 
sekwencje wypadku w ujęciu czasowym z 
uwzględnieniem 

„aktorów”

 biorących udział w 

zdarzeniu wypadkowym. Model wypadku 
zakłada, że każde zdarzenie wypadkowe jest 
wynikiem działania i aktora. 

Aktorem może być zarówno człowiek, jak i 

przedmiot materialny. 

Zdarzenie wypadkowe = aktor + 

działanie 

background image
background image

Ten sposób modelowania może być 
zastosowany jako uzupełnienie postępowania 
na etapie ustalania faktów i wzajemnych 
powiązań między tymi faktami. 
Graficzne przedstawienie sekwencji 
wypadkowej, określenie udziału aktorów w 
przebiegu wypadku oraz ustalenie 
rzeczywistych i przypuszczalnych warunków 
rozwoju wypadku, umożliwia lepsze 
zaprojektowanie działań profilaktycznych, a 
umiejscowienie powyższych technik w 
ogólnym modelu wypadku pozwala na 
skierowanie działań profilaktycznych na 
odpowiedni poziom zarządzania 
bezpieczeństwem.

 

background image

Metoda TOL 

background image

Metoda ustalania przyczyn technicznych, 
organizacyjnych i ludzkich – TOL należy do 
najbardziej rozpowszechnionych i najchętniej 
stosowanych metod badania wypadków. Analiza 
metodą TOL zakłada, że każdy wypadek jest 
wynikiem 

przyczyn technicznych (T), 

organizacyjnych (O)

 i 

ludzkich (L). 

Zespół powypadkowy analizuje zebrane materiały, 
grupując je. Analizowane są przyczyny techniczne, 
następnie wszelkie elementy organizacyjne, a na 
koniec określa się przyczyny, których źródłem może 
być człowiek. W wyniku analizy tych trzech 
elementów ustala się przyczyny pośrednie 
wypadku. Ważne jest ustalenie powiązań pomiędzy 
poszczególnymi grupami przyczyn. 

background image
background image

Model zachowania 

człowieka w sytuacjach 

zagrożenia 

background image

W modelach wypadków przy pracy 
uwzględniane są wpływy rozmaitych 
czynników na zachowania człowieka. W 
modelach dotyczących bezpośrednio 
zachowań człowieka w obliczu zagrożenia 
uwzględniane są przede wszystkim wpływy 
różnych czynników na popełniane błędy. 
Błędy ludzkie będące przyczyną dużej liczby 
wypadków przy pracy wynikają z „wadliwej” 
dyspozycji psychicznej człowieka. Słabości 
ludzkie nie występują jednak same jako 
przyczyny wypadków, zwykle są one jedną ze 
składowych przyczyn. 

background image

Psychologowie badający postępowanie człowieka w 
warunkach zagrożenia w środowisku pracy opracowali 
różne modele zachowań oraz określili przesłanki 
psychologiczne wypadków przy pracy. Jako przesłanki 
wymienia się często: 

- niedostosowanie psychofizjologicznych możliwości 
pracownika do   
  stawianych zadań, 
- nieprzestrzeganie zasad i instrukcji bezpiecznego 
postępowania, 
- chwilowe obniżenie sprawności psychofizjologicznej, 
- niedostosowanie technicznych warunków pracy do  
  psychofizjologicznych możliwości pracownika. 

background image

Występowanie tych przesłanek powoduje błędne czynności i 
nieodpowiednie reakcje pracownika, prowadzące do wypadku. 
Podstawowy model zachowania przedstawiono na rysunku poniżej. 

Osobowość 

Informacja o 
czynnikach 
zagrożenia: 
- bezpośrednia 
- pośrednia 

Rutyna i nawyki 

Zachowanie 

Normy 

Analiza 

decyzyjna 

korzyści i 

strat 

Percepcja i 

reprezentacj

zagrożenia 

Naśladownictwo 

Sytuacyjne 

czynniki 

zagrożenia 

background image

To, jaki rodzaj zachowania pracownik wybierze, zależy 
od dostępnej informacji o zagrożeniu. 
Ocena informacji zależy od stopnia obycia z 
zagrożeniem, od jego charakteru (występowanie w 
czasie) i bezpośrednich skutków, a także od tego, na 
ile te negatywne skutki człowiek jest w stanie 
kontrolować. 
Ustalona końcowa informacja o zagrożeniu zależy od 
jej treści, formy i wiarygodności. Jest ona łącznym 
efektem oddziaływania różnych bodźców oraz 
utrwalonych wcześniej schematów i oczekiwań. Lepiej 
przyjmowana jest taka informacja, która jest zgodna z 
własnymi doświadczeniami i wyobrażeniami 
pracownika. 

background image

Informacja o zagrożeniu podlega analizie 
decyzyjnej korzyści i strat, które mogą 
powstać w wyniku podjętego działania. Na 
podjęcie określonej decyzji mają wpływ 
także normy zachowań, nawyki i 
naśladownictwo. Duże znaczenie mają 
zmęczenie oraz cechy osobowości 
pracownika. 

background image
background image

Document Outline