METODA MALOWANIA
10 PALCAMI
METODA MALOWANIA
10 PALCAMI
Za twórczynię metody malowania palcami
uznaje się pedagog Ruth F. Show, która
zastosowała ją po raz pierwszy w 1934 roku w
jednej z rzymskich szkół.
Przez wielu badaczy podkreślane
są liczne walory tej metody, tj:
pomoc w pokonywaniu leków,
uwalnianie się od zahamowań,
wzmacnianie wiary we własne siły,
pobudzanie ekspresji fantastycznej.
PRZYGOTOWANIE DO ZAJĘĆ
Metoda malowania 10 palcami wymaga przygotowania:
szarego lub białego papieru o rozmiarach 55x40 cm
sześciu podstawowych kolorów farb:
niebieski
, czarny,
czerwony
,
brązowy
,
zielony
i
żółty
,
które można uzupełnić
białym
i
fioletowym
.
Farby powinny znajdować się w miseczkach o takiej
wielkości, która umożliwia dziecku swobodne włożenie
w nią ręki.
Papier zakłada się na
stole, ewentualnie na
sztalugach.
Wysokość stołu
powinna odpowiadać
wysokości dziecka
i znajdować
się nieco powyżej
poziomu jego łokci.
Malując, dziecko powinno
obchodzić stolik ze
wszystkich stron i mieć do
niego nieograniczony
dostęp, dlatego nie
powinien on znajdować się
pod ścianą.
Najlepiej, jeśli stół jest
pokryty np. linoleum.
Powierzchnia stołu powinna
być szersza niż wielkość
arkusza papieru.
W pobliżu należy umieścić
miednicę z wodą i ręcznik.
TECHNIKA WYKONANIA
W trakcie pracy z dziećmi metodą malowania
dziesięcioma palcami niezbędna jest
instrukcja słowna terapeuty oraz jego obecność
przy wykonywanych przez dziecko
pracach.
Instrukcja słowna uzależniona jest od wieku dzieci
oraz indywidualnych cech.
Powinna w przybliżonej formie brzmieć
następująco:
„W tych miseczkach jest farba. Nie będziemy
zużywali pędzli, mamy przecież dziesięć palców –
pięć na jednej ręce i pięć na drugiej ręce,
będziemy więc malować palcami. Dziesięć palców
to chyba więcej niż jeden pędzel. Możesz malować
cokolwiek chcesz, powiedz mi, gdy obraz będzie
skończony”.
Dziecku pozostawia się swobodę
ułożenia arkusza pionowo lub poziomo.
Bardzo często dziecko wykazuje lęk przed
zanurzeniem ręki w farbie. Wówczas, dla
zachęty, sami zanurzamy rękę w miseczce i
malujemy smugę na papierze.
W zależności od wieku dziecka i jego
właściwości indywidualnych seans może trwać
od 2 do 40 minut. Przeciętnie trwa od 20 do 30
min. W tym czasie dziecko tworzy obrazek i
odpowiada na pytania dotyczące jego treści.
Elementem terapii jest końcowy akcent,
polegający
na
przypięciu
namalowanego
obrazka do słomianej maty wiszącej na ścianie
jako dowód uznania pracy dziecka.
ANALIZA ZACHOWANIA SIĘ
DZIECKA
Oprócz walorów terapeutycznych metoda
malowania dziesięcioma palcami dostarcza
cennych wartości diagnostycznych.
Obserwacji poddaje się:
ustosunkowanie się dziecka do tworzywa
element czasu
element ruchu
zachowanie się
wobec kolorów
~ STOSUNEK DO TWORZYWA ~
Obserwacja reakcji dziecka na
zetknięcie się z tworzywem
sprowadza się najczęściej do
dwóch postaw:
1.
Postawa zachowania dystansu
2.
Postawa zaangażowania się
~ ELEMENT CZASU ~
Im dłuższy czas trwania startu do zajęć, tym
bardziej prawdopodobne jest występowanie
stanów lękowych u dziecka.
Ponadto, należy notować czas trwania
wykonania rysunku oraz częstotliwość i
długość przerw.
~ ELEMENT RUCHU ~
Podczas malowania dzieci nakładają farbę w
różny sposób, np. klepanie rozmazanej farby,
tworzenie kolein, wcieranie, tworzenie kropek
itd.
Kierunek ekspansji ruchowej może być
dośrodkowy i odśrodkowy.
~ ZACHOWANIE SIĘ WOBEC KOLORÓW ~
Obserwacja obejmuje
trzy elementy:
1.
Wybór kolorów oraz
kolejność ich użycia
2.
Reakcja dziecka na
kolor widziany na
arkuszu
3.
Poprawianie
położonego koloru
Zalety metody malowania 10 palcami:
sprzyja twórczemu działaniu,
poprawia samopoczucie dziecka,
stwarza możliwość szczerej akceptacji dziecka, jego
wytworu i zachowania,
umożliwia nawiązanie głębszego kontaktu
między dzieckiem a dorosłym,
otwiera kanał niewerbalnego porozumiewania się i toruje drogę ku
komunikacji werbalnej,
ułatwia uzewnętrznianie napięć,
odblokowuje aktywność dziecka,
rozwija pozytywne cechy: wiarę we własne siły i możliwości, śmiałość i
odwagę w pokonywaniu trudności, koncentrację uwagi, wyrażanie
emocji (także negatywnych) w sposób akceptowany społecznie,
zaufanie do ludzi, nowych rzeczy i sytuacji,
w zasadzie brak jest ograniczeń ruchowych,
względna niezależność od wieku – metodę można stosować już od 2
roku życia.
INNE TECHNIKI SWOBODNEJ
EKSPRESJI PLASTYCZNEJ
Psychorysunek
Metoda grupowej psychoterapii, wykorzystująca
ekspresję twórczą pacjenta. Psychorysunek jest
stosowany jako jeden z elementów ogólnego
programu leczenia i zaliczany do metod
niewerbalnych.
Pacjenci w czasie trwania zajęć wykonują rysunki
przy użyciu ołówków, kredek, farb lub węgla, na
temat podany przez terapeutę. Następnie rysunki
zostają omawiane.
Cele terapii z wykorzystaniem psychorysunku:
uświadomienie i odreagowanie napięć oraz
emocji trudnych do ujawnienia,
ukazanie różnych trudnych sytuacji i
konfliktów osobistych lub dotyczących reakcji
pomiędzy członkami grupy,
uświadomienie sobie przez pacjentów
sposobów funkcjonowania i relacji z członkami
rodziny, kolegami itp.
Rysunki pacjentów, sposób interpretacji
tematu, sposób ekspresji, odbiór tych
komunikatów przez innych, komentarz
wykonawcy i dyskusja są bardzo bogatym
źródłem informacji o
problemach i przeżyciach chorych.
Creative Mine Orderin
Polega na malowaniu
obrazu bez
jakiegokolwiek wzoru.
Jej głównym celem jest
wspomaganie
spontanicznego
artykułowania
nieuświadomionych
obszarów duchowo-
umysłowych.
Messpanitng
Sprowadza się do określenia pewnego
porządku w pracy, która ma uwolnić
kreatywność.
Mandala
To rysunek tworzony na planie koła,
tworzony w stanie zbliżonym do
medytacji. Gotowa mandala odzwierciedla
stan psychiczny autora, odkrywając to, co
jest ukryte przed jego świadomością.
Przemawia podobnie jak sny, językiem
symboli i barw. Po stworzeniu mandali
możemy spróbować ją zinterpretować,
patrząc na nią jak na obraz swojej duszy.
Interpretacja jednak nie jest konieczna,
gdyż już sam proces tworzenia mandali
jest terapią.
Funkcje mandali
rozwijają zdolności manualne dziecka (kształcą motorykę
dłoni),
umożliwiają poznanie i utrwalenie liter alfabetu oraz cyfr
(funkcja dydaktyczna),
kształcą pamięć wzrokową,
łączą w sobie funkcje relaksacyjne i poznawcze,
pozwalają na wypracowanie własnego stylu pracy,
uczą dobierania kolorów, kształtów,
umożliwiają nauczycielowi realizowanie własnych
koncepcji dydaktycznych.
Najpopularniejszą formą
pracy z mandalą jest jej
kolorowanie. Do malowania
używamy jak najwięcej
kolorów, które dobieramy
według własnego uznania:
kontrasty, barwy ciepłe,
zimne, jasne, ciemne.
Należy pamiętać, że
wszystkie mandale są
ładne, nie ma
nieciekawych,
nieefektownych.
W celu stworzenia miłej
atmosfery można włączyć
muzykę.
Działanie
terapeutyczne:
uspokaja i wycisza również
dzieci nadpobudliwe
psychoruchowo,
ułatwia koncentrację,
prowadzi do wytrwałości
i
konsekwencji w działaniu,
sprzyja wewnętrznej
integracji.
zwiększa aktywności dzieci
nieśmiałych, biernych,
poprzez radość tworzenia
otwierają się, stają się
odważniejsze i bardziej
komunikatywne w
stosunku do rówieśników
łagodzi napięcia,
nieporozumienia i agresję
wśród dzieci (specyficzna
atmosfera, jaka wytwarza
się podczas malowania).
Vedic Art
To naturalny proces tworzenia, który nie
opiera się ani na wzorowaniu, ani też na
odtwarzaniu czegoś.
Po prostu : malujemy nie to co
widzimy, lecz to co czujemy.
Nadrzędnym zadaniem Vedic Art jest
rozbudzanie wewnętrznej siły kreacji
poprzez twórczość
.
Obrazy uczestników warsztatów Vedic Art,
http://www.koloryduszy.pl/
B. Kaja Zarys terapii dziecka. Wyd. Akademii
Bydgoskiej, Bydgoszcz 2001, s. 80-84.
E. Kondracka Malowanie dziesięcioma palcami
jako metoda terapeutyczno-diagnostyczna.
http://pppnr2.w.interia.pl/poradnia/malowanie.htm
l
M. Rajnoga Metoda malowania dziesięcioma
palcami. http://literka.pl/article/show/id/33491
Bibliografia
Joanna Kolbiarz
Anika Lech
Agnieszka Pęczek
II SUM, PSO, gr. I