Elastyczność popytu i
podaży
19.11.2021
1
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu i
podaży
19.11.2021
1
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
19.11.2021
2
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
• Cenowa elastyczność popytu
E
DP
= % zmiana wielkości popytu na dobro X / % zmiana ceny
dobra X
• Dochodowa elastyczność popytu
E
DI
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana dochodu
• Mieszana elastyczność popytu
E
DPXY
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana ceny dobra
Y
19.11.2021
3
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
E
DP
= % zmiana wielkości popytu na dobro X / % zmiana ceny
dobra X
• Cenowa elastyczność popytu to reakcja nabywcy na zmianę
ceny. Każda zmiana ceny wywołuje reakcje nabywców –
zmienia się wielkość popytu.
• /E
DP
/ > 1 popyt jest elastyczny
Popyt elastyczny – procentowa reakcja wielkości popytu na
zmianę ceny jest większa od procentowej zmiany ceny
np. /E
DP
/= 2 = 2/1
1- % zmiana ceny wywołuje 2- % zmianę wielkości popytu
•
/E
DP
/ < 1 popyt jest nieelastyczny
Popyt nieelastyczny – procentowa reakcja wielkości popytu
na zmianę ceny jest mniejsza od procentowej zmiany ceny
np. /E
DP
/= 1/2
1- % zmiana ceny wywołuje 0,5- % zmianę wielkości popytu
19.11.2021
4
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
E
DP
= % zmiana wielkości popytu na dobro X / % zmiana ceny
dobra X
• Cenowa elastyczność popytu to reakcja nabywcy na zmianę ceny. Każda
zmiana ceny wywołuje reakcje nabywców – zmienia się wielkość popytu.
• /E
DP
/ = 1 popyt neutralny
Popyt neutralny – procentowa reakcja wielkości popytu na zmianę ceny
jest równa procentowej zmianie ceny
np. /E
DP
/= 2/2 = 1
1- % zmiana ceny wywołuje 1- % zmianę wielkości popytu
• /E
DP
/ = 0 popyt jest sztywny
Popyt sztywny –wielkość popytu nie zmienia się pomimo zmiany ceny –
zero reakcji na zmianę ceny
• /E
DP
/= popyt doskonale elastyczny
popyt doskonale elastyczny oznacza, że nabywcy są skłonni kupić
dowolną ilość dobra po danej cenie, wielkość popytu jest nieokreślona
(nieskończona), popyt na dane dobro występuje tylko przy danej cenie
lub niższej; podniesienie ceny oznacza likwidacje popytu
19.11.2021
5
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
• Elastyczność cenowa popytu (E
DP
)
dla większości dóbr jest ujemna to
wynika z prawa popytu, czyli
odwrotnej zależności między ceną
a wielkością popytu.
• Wyjątek stanowią dobra Giffena
oraz dobra Veblena,
• Miarą elastyczności cenowej
popytu jest relacja procentowej
zmiany wielkości popytu do
procentowej zmiany ceny danego
dobra.
• Zmiana ceny wywołuje, w
zależności od kształtowania się
elastyczności cenowej popytu,
różnokierunkową zmianę wydatku
nabywców (TE), a tym samym
przychodu
producentów/sprzedawców (TR).
• TE – całkowity wydatek na zakup
dobra
• TR – całkowity przychód ze
sprzedaży dobra
• TE = TR = P x X
Elastyczność popytu
Cenowa elastyczność popytu zależy
od:
• Liczby dostępnych substytutów – im
więcej substytutów ma dane dobro
tym
popyt jest bardziej elastyczny
• Czasu potrzebnego na znalezienie
substytutu – im krótszy czas (im
łatwiej znaleźć substytut) tym
popyt
jest bardziej elastyczny
• Udziału wydatków na badane dobro
w wydatkach ogółem – im większy
udział w wydatkach tym
popyt jest
bardziej elastyczny
• Skuteczności promocji i reklamy –
im skuteczniejsza promocja i
reklama tym
mniej elastyczny popyt
19.11.2021
6
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Współczynnik cenowej
elastyczności popytu
19.11.2021
7
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
metoda punktowa
• Współczynnik cenowej
elastyczności popytu -
metoda punktowa
ΔX P
1
ΔP X
1
ΔX = X
1
– X
2
ΔP = P
1
– P
2
ΔP = 10 – 8 = 2
ΔX = 5 – 7 = - 2
E
DP
= -1 x (10 : 5)
E
DP
= - 2
│E
DP
│= 2 popyt jest elastyczny
(dla P = 10 i X = 5)
cena
X
P
1
=10
P
2
=
8
X
1
=
5
X
2
=
7
D
│E
DP
│= 2 Jeżeli cena dobra spadnie o 1%, to wielkość popytu na to dobro
wzrośnie o 2%;
Jeżeli cena dobra wzrośnie o 1%, to wielkość popytu na to dobro
spadnie o 2%;
E
DP
=
x
19.11.2021
8
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
metoda łukowa
Współczynnik cenowej elastyczności
popytu - metoda łukowa
E
DP
= (ΔX : ΔP) x (P
1
+ P
2
: X
1
+ X
2
)
E
DP
= ΔX : ΔP x ΣP
: ΣX
ΔP = P
1
– P
2
ΔX = X
1
– X
2
ΔP = 10 – 8 = 2
ΔX = 5 – 7 = - 2
ΣP = 10+8 =18
ΣX = 5+7 =12
E
DP
= -1 x (18 : 12)
E
DP
= - 1 x 1,5
E
DP
= - 1,5
│E
DP
│= 1,5popyt jest elastyczny
dla zmiany ceny z P
1
= 10 do P
2
= 8
cena
X
P
1
=10
P
2
=
8
X
1
=
5
X
2
=7
D
│E
DP
│= 1,5
Jeżeli cena dobra spadnie o 1%, to wielkość popytu na to dobro wzrośnie o 1,5%
Jeżeli cena dobra wzrośnie o 1%, to wielkość popytu na to dobro spadnie o 1,5%;
19.11.2021
9
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
E
DP
- metoda punktową stosujemy tylko
gdy chcemy obliczyć elastyczność
cenową popytu dla danej ceny.
E
DP
- metoda łukowa pokazuje reakcję
nabywcy na zmianę ceny w badanym
przedziale zmiany ceny.
19.11.2021
10
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
funkcja popytu
Funkcja popytu X
D
= a – bP
Współczynnik „a” określa wielkość popytu przy P = 0
Współczynnik
– b = ΔX/ ΔP
X
D
= 10 -2P
P = 0; X = 10
X = 0; P = 5
Jeżeli P = 1 to X = 8
Jeżeli P = 2 to X = 6
Jeżeli P = 3 to X = 4
Jeżeli P = 4 to X = 2
Jeżeli P = 4,5 to X = 9
P
5
0
X
10
D
19.11.2021
11
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
• Do obliczenia współczynnika cenowej
elastyczności popytu można wykorzystać
funkcję popytu
X
D
= 150 – 5P
a) Oblicz E
DP
dla ceny 25j.p.
b) Oblicz E
DP
dla zmiany ceny z 10j.p. do 5j.p.
c) Zinterpretuj otrzymany wynik
19.11.2021
12
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
metoda punktowa
X
D
= 150 – 5P
Oblicz E
DP
dla ceny 25j.p.
Zinterpretuj otrzymany wynik
P = 25j.p. X = 25
E
DP
= -5 x (25:25)
E
DP
= -5
│E
DP
│= 5
Popyt elastyczny
wzrost ceny o 1% spowoduje spadek wielkości
popytu o 5%,
spadek ceny o 1% spowoduje wzrost wielkości
popytu o 5%,
Jeżeli cena wzrośnie o 3% wielkość popytu spadnie
o 15%
P
X
30
25
25
0
D
150
19.11.2021
13
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa popytu
metoda łukowa
X
D
= 150 – 5P
Oblicz E
DP
dla zmiany ceny z 10j.p. do 5j.p.
Zinterpretuj otrzymany wynik.
P
1
= 10j.p. X
1
= 100
P
2
= 5j.p. X
2
= 125
ΣP = 15
ΣX = 225
E
DP
= -5 x (15 : 225)
E
DP
= -0,33
Popyt elastyczny
wzrost ceny o 1% spowoduje spadek wielkości
popytu o 5%,
spadek ceny o 1% spowoduje wzrost wielkości
popytu o 5%,
Jeżeli cena wzrośnie o 3% wielkość popytu spadnie
o 15%
P
X
30
10
10
0
0
D
5
125
Popyt nieelastyczny
wzrost ceny o 1% spowoduje spadek wielkości popytu o 0,33%,
spadek ceny o 1% spowoduje wzrost wielkości popytu o 0,33%,
Jeżeli cena wzrośnie o 3% wielkość popytu spadnie o 0,99%
150
19.11.2021
14
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Graficzny sposób
szacowania elastyczności
cenowej popytu
19.11.2021
15
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
metoda graficzna szacowania elastyczności cenowej
popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na
dobro X
0
X
0
P
M
X
M
/E
DP
/ = 1; popyt
neutralny
/E
DP
/ > 1; popyt
elastyczny
/E
DP
/ =<1; popyt nieelastyczny
19.11.2021
16
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
0
50
100
150
200
250
300
350
400
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
3,5
4
X
P
F
G
Elastyczność popytu – graficzna metoda szacowania
elastyczności
A
B
C
D
E
Punkt /E
DP
/
punkt
/E
DP
/
A
B
C
D
E
F
G
19.11.2021
17
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
0
50
100
150
200
250
300
350
400
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
3,5
4
X
P
F
G
Elastyczność popytu – graficzna metoda szacowania
elastyczności
A
B
C
D
E
Punkt /E
DP
/
punkt /E
DP
/
A
7/1 = 7
B
6/2 = 3
C
5/3 = 1,66
D
4/4 =1
E
3/5 = 0,6
F
2/6 = 1/3 =
0,33
G
1/7 = 0, 14
19.11.2021
18
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
0
50
100
150
200
250
300
350
400
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
3,5
4
X
P
F
G
Popyt elastyczny E
DP
> 1
Popyt nieelastyczny E
DP
< 1
Elastyczność popytu – graficzna metoda szacowania
elastyczności
A
B
C
D
E
Popyt neutralny E
DP
= 1
19.11.2021
19
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Wpływ cenowej
elastyczności popytu
na całkowity przychód
(całkowite wydatki)
TR = TE = P x X
19.11.2021
20
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
X
D
= 10 - P
P
X
10
10
0
D
5
5
/EDP/ =
1
/EDP/ > 1
/EDP/ < 1
19.11.2021
21
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Całkowity, przeciętny i krańcowy przychód
X
D
= 10 - P
cena Wielkość
popytu
Całkowity
przychód TR
TR = P x X
Przychód
krańcowy MR
MR = ΔTR/ΔX
Przychód
przeciętny AR
AR = TR/X
10
0
9
1
8
2
7
3
6
4
5
5
4
6
3
7
2
8
1
9
0
10
19.11.2021
22
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Całkowity, przeciętny i krańcowy przychód
TR, AR, MR
cena
Wielkość
popytu
Całkowity
przychód TR
TR = P x X
Przychód
krańcowy MR
MR = ΔTR/ΔX
Przychód
przeciętny AR
AR = TR/X
10
0
0
-
-
9
1
9
9
9
8
2
16
7
8
7
3
21
5
7
6
4
24
3
6
5
5
25
1
5
4
6
24
- 1
4
3
7
21
- 3
3
2
8
16
- 5
2
1
9
9
- 7
1
0
10
0
- 9
-
19.11.2021
23
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
j.p.
5
Wielkość popytu na dobro
X
0
5
10
1
0
/E
DP
/ = 1; popyt
neutralny
/E
DP
/ > 1; popyt
elastyczny
/E
DP
/ =<1; popyt nieelastyczny
Jeżeli /E
DP
/ = 1 to
Przychód ze sprzedaży jest
maksymalny
Zmiana ceny nie wywołuje
zmiany przychodów ze
sprzedaży
2
5
D
TR
MR
19.11.2021
24
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
j.p.
P
0
Wielkość popytu na dobro
X
0
X
0
P
M
X
M
TR
0
TR = P x X
MR = ΔTR/ΔX
19.11.2021
25
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
TR,MR
Elastyczność popytu
j.p.
P
0
Wielkość popytu na dobro
X
0
X
0
P
M
X
M
TR
0
TR
1
P
1
X
1
Jeżeli popyt jest elastyczny │EDP│
> 1 to:
spadek ceny prowadzi do wzrostu
przychodów ze sprzedaży TR
wzrost ceny prowadzi do spadku
przychodów ze sprzedaży TR
19.11.2021
26
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
j.p.
P
0
Wielkość popytu na dobro
X
0
X
0
P
M
X
M
TR
0
TR
1
P
1
X
1
Jeżeli popyt jest nieelastyczny
│EDP│ < 1 to:
spadek ceny prowadzi do spadku
przychodów ze sprzedaży TR
wzrost ceny prowadzi do wzrostu
przychodów ze sprzedaży TR
19.11.2021
27
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite przychody
(całkowite wydatki)
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na dobro
X
0
X
0
P
/E
DP
/ > 1; popyt
elastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ > 1
Spadek ceny powoduje wzrost
przychodów
Wzrost ceny powoduje spadek
przychodów
A
B
TR = P × X
0P
0
AX
0
< 0P
1
AX
01
19.11.2021
28
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite
przychody sprzedawców
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na dobro
X
0
X
0
P
M
/E
DP
/ > 1; popyt
elastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ > 1
Spadek ceny powoduje wzrost
przychodów
Wzrost ceny powoduje spadek
przychodów
A
B
TR = P × X
0P
0
AX
0
< 0P
1
AX
01
TR
0
19.11.2021
29
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite
przychody sprzedawców
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na
dobro X
0
X
0
P
M
/E
DP
/ > 1; popyt
elastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ > 1
Spadek ceny powoduje wzrost
przychodów
Wzrost ceny powoduje spadek
przychodów
A
B
TR = P × X
0P
0
AX
0
< 0P
1
AX
01
TR
1
19.11.2021
30
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite
przychody sprzedawców
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na
dobro X
0
X
0
P
/E
DP
/ > 1; popyt
elastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ > 1
Spadek ceny powoduje wzrost
przychodów
Wzrost ceny powoduje spadek
przychodów
A
B
TR = P × X
0P
0
AX
0
< 0P
1
AX
01
TR
1
19.11.2021
31
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite
przychody sprzedawców
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na
dobro X
0
X
0
P
M
X
M
/E
DP
/ > 1; popyt
nieelastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ < 1
Spadek ceny powoduje spadek
przychodów
Wzrost ceny powoduje wzrost
przychodów
TR = P x X
0P
0
AX
0
>
0P
1
AX
1
A
B
19.11.2021
32
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite
przychody sprzedawców
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na
dobro X
0
X
0
P
M
X
M
/E
DP
/ > 1; popyt
nieelastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ < 1
Spadek ceny powoduje spadek
przychodów
Wzrost ceny powoduje wzrost
przychodów
TR = P x X
0P
0
AX
0
>
0P
1
AX
1
A
B
TR
0
19.11.2021
33
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Cenowa elastyczność popytu a całkowite
przychody sprzedawców
Elastyczność popytu
cen
a
P
0
Wielkość popytu na
dobro X
0
X
0
P
M
/E
DP
/ > 1; popyt
nieelastyczny
P
1
X
1
Jeżeli /E
DP
/ < 1
Spadek ceny powoduje spadek
przychodów
Wzrost ceny powoduje wzrost
przychodów
TR = P x X
0P
0
AX
0
>
0P
1
AX
1
A
B
TR
1
19.11.2021
34
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
cen
a
50
Wielkość popytu
na dobro X
0
1
10
0
25
2
Jeżeli E
DP
= 1
zmiana ceny nie powoduje zmiany
przychodów
TR = P x X =
100
Popyt neutralny
4
19.11.2021
35
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
• Popyt doskonale elastyczny
• Popyt sztywny
P
P
1
X
P
P
1
P
2
X
0
X
E
DP
=
E
DP
= 0
D
D
Popyt doskonale elastyczny
występuje tylko przy cenie P
1
lub niższej, wzrost ceny
powyżej P
1
powoduje
zniknięcie popytu
Popyt sztywny w przedziale cenowym
P
1
– P
2
oznacza brak reakcji nabywców
na zmianę ceny.
Zmiana ceny nie powoduje zmiany
wielkości popytu
19.11.2021
36
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
•
Nieliniowa krzywa popytu – graficzny sposób szacowania cenowej elastyczności
popytu
P
X
D
P
0
P
1
X
1
X
0
19.11.2021
37
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
szacowanie elastyczności na podstawie nachylenia
krzywych popytu
• E
DP
• E
DP
P
P
0
X
D
1
X
D2
D
1
D
2
P
X
D
1
D
2
X
D
1
X
D2
P
0
P
19.11.2021
38
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
szacowanie elastyczności na podstawie nachylenia
krzywych popytu
• E
DP
P
P
1
P
2
X
1
X
2
X
D
1
D
2
D
1
jest mniej elastyczna niż D
2
19.11.2021
39
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
E
DP
.
Zmiana
ceny
Zmiana wielkości popytu
Zmiana TR = TE
/E
DP
/ > 1
Popyt elastyczny
Cena rośnie
Wielkość popytu spada
TR spada
Cena spada
Wielkość popytu rośnie
TR rośnie
/E
DP
/ < 1
Popyt
nieelastyczny
Cena rośnie
Wielkość popytu spada
TR rośnie
Cena spada
Wielkość popytu rośnie
TR spada
/E
DP
/ = 1
Popyt neutralny
Cena rośnie
Wielkość popytu spada
TR nie zmienia się
Cena spada
Wielkość popytu rośnie
TR nie zmienia się
E
DP
= 0
Popyt sztywny
Cena rośnie
Wielkość popytu nie
zmienia się
TR rośnie
Cena spada
Wielkość popytu nie
zmienia się
TR spada
E
DP
=
Popyt doskonale
elastyczny
Cena rośnie
Popyt znika
Brak przychodów
TR = 0
Cena spada
Nie można określić
Nie można określić
Elastyczność cenowa popytu
19.11.2021
40
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność popytu
Cenowa elastyczność popytu zależy od:
• Liczby dostępnych substytutów – im więcej
substytutów ma dane dobro tym
popyt jest bardziej
elastyczny
• Czasu potrzebnego na znalezienie substytutu – im
krótszy czas (im łatwiej znaleźć substytut) tym
popyt
jest bardziej elastyczny
• Udziału wydatków na badane dobro w wydatkach
ogółem – im większy udział w wydatkach tym
popyt
jest bardziej elastyczny
• Skuteczności promocji i reklamy – im skuteczniejsza
promocja i reklama tym
mniej elastyczny popyt
19.11.2021
41
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność dochodowa
popytu
19.11.2021
42
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
• Elastyczność
dochodowa popytu
( E
DI
) mierzona jest
relacją procentowej
zmiany popytu na
dane dobro do
procentowej zmiany
dochodu.
Dla dóbr normalnych jest ona
dodatnia, E
DI
> 0 w tym dla
dóbr
• podstawowych 0 < E
DI
< 1
• dla dóbr luksusowych E
DI
> 1.
Elastyczność dochodowa popytu
dla dobra niższego rzędu jest
ujemna E
DI
< 0
Jeżeli E
DI
= 0, to badane dobro
jest neutralne, zmiana dochodu
nie wywołuje zmiany popytu.
Dochodowa elastyczność popytu
E
DI
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana dochodu
Dobro X
dochó
d
Krzywa Engla pokazuje
zależność miedzy
poziomem dochodu a ilością
spożywanego dobra
19.11.2021
43
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Dobra niższego E
DI
< 0
ujemna elastyczność
dochodowa popytu oznacza,
że:
• wzrost dochodu wywołuje
spadek popytu na badane
dobro
• Spadek dochodu wywołuje
wzrost popytu na badane
dobro
Jeżeli E
DI
= 0, to badane dobro
jest neutralne, zmiana dochodu
nie wywołuje zmiany popytu.
Dochodowa elastyczność popytu
E
DI
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana dochodu
Dobra podstawowe
0 < E
DI
< 1 np. ¼
Oznacza to, że 4% wzrost
dochodu spowoduje 1%
wzrost popytu na badane
dobro;
4% spadek dochodów
spowoduje 1% spadek
popytu na badane dobro
• dobra luksusowe E
DI
> 1.
np. 4/1
1% wzrost dochodu
wywoła 4% wzrost popytu
na badane dobro. W
przypadku dóbr
luksusowych popyt zmienia
się w większym stopniu niż
dochód
19.11.2021
44
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Współczynnik dochodowej elastyczności popytu
E
DI
= procentowa zmiana popytu na dane dobro do procentowej zmiany dochodu
• Współczynnik dochodowej
elastyczności popytu
metoda punktowa
E
DI
= ΔX /ΔI
) x (I
1
: X
1
)
ΔX = (X
1
– X
2
)
ΔI = (I
1
– I
2
)
• Współczynnik dochodowej
elastyczności popytu
metoda łukowa
E
DI
= (X
1
– X
2
) : (I
1
– I
2
) x (I
1
+ I
2
):
(X
1
+ X
2
)
E
DI
= ΔX /ΔI
) x (ΣI: ΣX)
ΔX = (X
1
– X
2
)
ΔI = (I
1
– I
2
)
ΣI = I
1
+ I
2
ΣX = X
1
+ X
2
19.11.2021
45
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Współczynnik dochodowej elastyczności popytu
E
DI
= procentowa zmiana popytu na dane dobro do procentowej zmiany dochodu
Dochód konsumenta rośnie z 150 j.p.
do 250j.p.
• Dobro A - na skutek wzrostu
dochodu konsument zwiększył
spożycie dobra A z 3 do 4 sztuk,
• Dobro B - na skutek wzrostu
dochodu konsument zwiększył
spożycie dobra B z 2 do 7 sztuk,
• Dobro C - na skutek wzrostu
dochodu konsument zmniejszył
spożycie dobra C z 5 do 2 sztuk.
• Dla każdego dobra oblicz E
DI
Zinterpretuj otrzymane wskaźniki
Wykreśl krzywą Engla dla każdego
dobra
Przedstaw graficznie zmiany w
popycie na każde dobro
• Współczynnik dochodowej
elastyczności popytu
metoda łukowa
E
DI
= (X
1
– X
2
) : (I
1
– I
2
) x (I
1
+ I
2
):
(X
1
+ X
2
)
E
DI
= ΔX /ΔI
) x (ΣI: ΣX)
ΔX = (X
1
– X
2
)
ΔI = (I
1
– I
2
)
ΣI = I
1
+ I
2
ΣX = X
1
+ X
2
19.11.2021
46
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Współczynnik dochodowej elastyczności popytu
E
DI
= procentowa zmiana popytu na dane dobro do procentowej zmiany dochodu
Dochód konsumenta rośnie z 150
j.p. do 250j.p.
• Dobro A - na skutek wzrostu
dochodu konsument zwiększył
spożycie dobra A z 3 do 4
sztuk,
• E
DI
= 0,57
• Dobro A jest dobrem
normalnym – podstawowym.
• Wzrost dochodu o 1 %
spowoduje wzrost popytu na
dobro A o 0,57%
A
I
150
250
3
4
Krzywa Engla
P
A
P
0
3
4
d
1
d
2
19.11.2021
47
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Współczynnik dochodowej elastyczności popytu
E
DI
= procentowa zmiana popytu na dane dobro do procentowej zmiany dochodu
Dochód konsumenta rośnie z 150
j.p. do 250j.p.
• Dobro B - na skutek wzrostu
dochodu konsument zwiększył
spożycie dobra B z 2 do 7
sztuk,
• E
DI
= 2,22
• Dobro B jest dobrem
normalnym – luksusowym.
• Wzrost dochodu o 1 %
spowoduje wzrost popytu na
dobro B o 2,2%
A
I
150
250
2
7
Krzywa
Engla
P
A
P
0
2
7
d
1
d
2
19.11.2021
48
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Współczynnik dochodowej elastyczności popytu
E
DI
= procentowa zmiana popytu na dane dobro do procentowej zmiany dochodu
Dochód konsumenta rośnie z 150
j.p. do 250j.p.
• Dobro C - na skutek wzrostu
dochodu konsument
zmniejszył spożycie dobra z 5
do 2 sztuk,
• E
DI
= - 1,71
• Dobro A jest dobrem niższego
rzędu
• Wzrost dochodu o 1 %
spowoduje spadek popytu na
dobro C o 1,71%
A
I
150
250
2
5
Krzywa Engla
P
A
P
0
2
5
d
2
d
1
19.11.2021
49
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Mieszana elastyczność
popytu
19.11.2021
50
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Mieszana elastyczność popytu
E
DPXY
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana
ceny dobra Y
• Cenowa elastyczność
mieszana (krzyżowa)
popytu
(E
DPXY
)
to relacja
procentowej
zmiany popytu na jedno
dobro do procentowej
zmiany ceny innego dobra.
• Mieszana elastyczność
popytu dotyczy dóbr
substytucyjnych i
komplementarnych
Dobra substytucyjne
zastępują się w zaspakajaniu
Potrzeby
Dobra komplementarne muszą
być spożyte razem w celu
zaspokojenia potrzeby
Współczynnik mieszanej elastyczności
popytu
metoda łukowa
E
DPXY
= = ΔX /ΔP
Y
x (ΣP
Y
/ ΣX)
ΔX = (X
1
– X
2
)
ΔP
Y
= (P
Y1
– P
Y2
)
ΣX = X
1
+ X
2
ΣP
Y
= P
Y1
+ P
Y2
metoda punktowa
E
DPXY
= ΔX /ΔP
Y
x P
Y
/ X
19.11.2021
51
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Mieszana elastyczność popytu
E
DPXY
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana ceny dobra Y
• Cenowa elastyczność
mieszana (krzyżowa)
popytu
(E
DPXY
)
to relacja
procentowej
zmiany popytu na jedno
dobro do procentowej
zmiany ceny innego dobra.
P
P
X
Y
P
1
P
2
X
1
X
2
Dla dóbr substytucyjnych
współczynnik jest dodatni
E
DPXY
> 0
• Rośnie cena dobra X,
popyt na dobro Y rośnie
• Spada cena dobra X,
popyt na dobro Y spada
19.11.2021
52
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Mieszana elastyczność popytu
E
DPXY
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana
ceny dobra Y
• Cenowa elastyczność
mieszana (krzyżowa)
popytu
(E
DPXY
)
to relacja
procentowej
zmiany popytu na jedno
dobro do procentowej
zmiany ceny innego dobra.
Dla dóbr
komplementarnych
współczynnik jest
ujemny. E
DPXY
< 0
• Rośnie cena dobra X,
popyt na dobro Y spada
• Spada cena dobra X,
popyt na dobro Y rośnie
P
P
X
Y
P
1
P
2
X
1
X
2
19.11.2021
53
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Mieszana elastyczność popytu
E
DPXY
= % zmiana popytu na dobro X / % zmiana
ceny dobra Y
• Cenowa elastyczność
mieszana (krzyżowa)
popytu
(E
DPXY
)
to relacja
procentowej
zmiany popytu na jedno
dobro do procentowej
zmiany ceny innego dobra.
• Jeżeli E
DPXY
= 0, to
badane dobra są
niezależne.
• Zmiana ceny dobra X
nie powoduje zmiany
popytu na dobro Y
P
P
X
Y
P
1
P
2
X
1
X
2
S
D
P
Y
Y
19.11.2021
54
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność podaży
19.11.2021
55
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
• Elastyczność cenowa podaży E
S
jest dodatnia; to wynika z prawa
podaży, czyli dodatniej zależności
między ceną a wielkością popytu.
• Miarą elastyczności cenowej
podaży jest relacja procentowej
zmiany wielkości podaży do
procentowej zmiany ceny danego
dobra.
• Jeśli podaż jest nieelastyczna
E
S
< 1,
• Jeśli podaż jest elastyczna
E
S
> 1,
• Jeśli podaż jest neutralna
E
S
= 1,
Elastyczność podaży
Elastyczność podaży
cena
Wielkość
podaży
S
2
S
3
S
1
19.11.2021
56
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa podaży
współczynnik cenowej elastyczności podaży
Współczynnik cenowej
elastyczności podaży metoda
punktowa
E
SP
= (ΔX : ΔP) x ( P
:
X )
Współczynnik cenowej elastyczności
podaży - metoda łukowa
E
SP
= (ΔX : ΔP) x (ΣP
: ΣX)
P
P
2
=4
P
1
=
2
5
15
X
S
P
X
7 8
4
P
1
=2
S
E
SP
= ( - 1 : - 2) x ( 2 : 7)
E
SP
= (- 10 : - 2) x ( 6 : 20)
19.11.2021
57
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa podaży
Funkcja podaży
X
S
= c + dP
Współczynnik „c” określa
wielkość podaży przy P = 0
Współczynnik d= ΔX/ ΔP
X
S
= 10 + 2P
Wykorzystując funkcję
podaży:
• Wykreśl krzywą
podaży
• Oblicz ESP dla ceny 10
j.p
• Oblicz ESP dla zmiany
ceny
z 4j.p do 8j.p
19.11.2021
58
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa podaży
X
S
= -10 + 5P
X
S
= 5P
X
S
= 10 + 5P
P
X
-
10
0
1
0
2
0
3
0
2
4
6
8
19.11.2021
59
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa podaży
X
S
= 10 + 2P
Wykorzystując funkcję
podaży:
• Wykreśl krzywą
podaży
• Oblicz ESP dla ceny 10
j.p
• Oblicz ESP dla zmiany
ceny
z 4j.p do 8j.p
• Krzywa podaży
2
8
10
6
4
1
4
18 22 26
30
P
X
10
19.11.2021
60
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa podaży
X
S
= 10 + 2P
Oblicz E
SP
dla ceny 10 j.p
P = 10 ; X
S
= 30
ΔX / ΔP = 2
E
SP
= ΔX : ΔP x ( P
: X )
E
SP
= 2 (10 : 30 ) = 2 x 0,33
E
SP
= 0,66
Podaż jest nieelastyczna,
wzrost ceny o 1% spowoduje
wzrost wielkości podaży
0,66 %
• Krzywa podaży
2
8
10
6
4
1
4
18 22 26
30
P
X
10
19.11.2021
61
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność cenowa podaży
X
S
= 10 + 2P
Oblicz ESP dla zmiany ceny
z 4j.p do 8j.p
P
1
= 4, X
1
= 14
P
2
= 8, X
2
= 26
ΔX / ΔP = 2
Σ P = 12
ΣX = 40
E
SP
= ΔX : ΔP x ΣP
: ΣX
E
SP
= 2 (12 : 40) = 2 x 0,3 = 0,6
Podaż jest nieelastyczna, wzrost
ceny o 1% spowoduje wzrost
wielkości podaży tylko o 0,6%
• Krzywa podaży
2
8
10
6
4
1
4
18 22 26
30
P
X
10
19.11.2021
62
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Elastyczność podaży
• Podaż doskonale elastyczna
• Podaż sztywna
P
P
1
X
P
P
1
P
2
X
0
X
E
SP
=
E
SP
= 0
S
S
Podaż doskonale elastyczna
występuje tylko przy cenie P
1
lub wyższej, spadek ceny
poniżej P
1
powoduje zniknięcie
podaży
Podaż sztywna w przedziale cenowym
P
1
– P
2
oznacza brak reakcji
sprzedawców na zmianę ceny. Zmiana
ceny nie powoduje zmiany wielkości
podaży
19.11.2021
63
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG
Czynniki wpływające na cenową elastyczność podaży:
• Czasu, jaki ma do dyspozycji producent w celu
przystosowania się do nowej ceny – im dłuższy czas tym
podaż jest bardziej elastyczna
• Dynamika kosztów produkcji związana ze skalą produkcji –
im wolniej rosną koszty w miarę wzrostu skali produkcji tym
podaż bardziej elastyczna
• Podatność dobra na magazynowanie i koszty tego
magazynowania – im dłużej można dobro magazynować i im
niższe koszty magazynowania tym
podaż bardziej elastyczna
• Stopień wyspecjalizowania aparatu wytwórczego i
pracowników w produkcji dobra – im wyspecjalizowanie
węższe tym
podaż mniej elastyczna
Elastyczność podaży
19.11.2021
64
Mikroekonomia
dr Barbara Kubska -
Maciejewicz WE UG