TRANSPORT W
POLSCE
Robert Granat
KLASA 3T4A
TRANSPORT W
POLSCE
Robert Granat
KLASA 3T4A
Transport (łac. transportare przenieść, przewieźć) –
przemieszczanie ludzi, ładunków (przedmiot transportu) w
przestrzeni przy wykorzystaniu odpowiednich środków (
transportu). Potrzeby transportowe należą do grupy potrzeb
wtórnych człowieka i są związane z faktem różnego rozmieszczenia
przestrzennego zasobów, skupisk ludzkich i miejsc pracy. Transport
towarzyszył ludzkości od samych początków rozwoju cywilizacji. Jest
to, obok
, dział gospodarki, które zwiększają użyteczność
dóbr poprzez ich przemieszczanie w przestrzeni. Transport jest
ściśle powiązany z pozostałymi działami gospodarki. Jego rozwój
warunkuje ich rozwój i odwrotnie – gorszy rozwój gospodarki lub
transportu wiąże się z pogorszeniem sytuacji odpowiednio w
transporcie i gospodarce
. W połączeniu z
oraz spedycją
, transport wchodzi w skład branży TSL (transport-spedycja-
logistyka).
Co to jest transport ?
Położenie geograficzne Polski w Europie
Środkowej, dogodny układ krain geograficznych
sprawiają, że Polska ma znaczące położenie
komunikacyjne w Europie. Na obszarze Polski
krzyżują się szlaki tranzytowe wiodące z Europy
Zachodniej do Europy Wschodniej i w kierunku Azji
Wschodniej oraz szlak z Europy Północnej do
obszarów basenu Morza Śródziemnego.
System transportowy tworzą głównie: transport
kolejowy, samochodowy, morski, lotniczy, wodny
śródlądowy, przesyłowy oraz rurociągowy.
TRANSPORT W POLSCE
odgrywa w Polsce duże znaczenie, ponieważ ponad 85%
ładunków przewożonych jest ciężarówkami. Oprócz tego przez Polskę
porusza się wiele pojazdów w ruchu tranzytowym między Europą
Zachodnią i Południową oraz krajami wschodniej części kontynentu –
Estonią, Białorusią, Litwą, Łotwą,
, Kirgistanem i innymi państwami. Na koniec 2005 w Polsce
zarejestrowanych było 16 mln pojazdów samochodowych, w tym 12 mln
samochodów osobowych. W ostatnich latach istnieje coraz większy import
używanych samochodów z
, co powoduje spadek
sprzedaży samochodów nowych (z 632 tys. w 1999 do 235 tys. w 2005)
oraz podniesienie wieku samochodów jeżdżących po polskich drogach.
80% transportu po polskich drogach realizowane jest za pomocą
samochodów mających ponad 5 lat
.
Do 2006 było w Polsce 381 tys. km
dróg, w tym 253 tys. km dróg o nawierzchni twardej i 127 tys. km o
nawierzchni gruntowej. W grudniu 2011 oddanych do użytku było blisko
1100 km autostrad, 476,9 km dróg ekspresowych dwujezdniowych oraz
325,6 km dróg ekspresowych jedno jezdniowych.
TRANSPORT DROGOWY
Według raportu NIK 161/2005 z kontroli funkcjonowania transportu
drogowego i kolejowego w latach 1990–2004
spełnia wymogi UE dotyczące
standardów naciskowych (115 kN/oś),
16,1% dróg posiada pęknięcia nawierzchni,
15,8% dróg posiada nierówną nawierzchnię,
36,8% dróg posiada koleiny,
21,5% dróg ma złe właściwości przeciwpoślizgowe,
Na 100 wypadków w Polsce przypada 11 zabitych (dla porównania
w UE na 100 wypadków jest 3 zabitych).
TRANSPORT DROGOWY
Zmiany w sieci dróg publicznych
i w ich obciążeniu
Istotne drogi prowadzą:
na granicy polsko-czeskiej przez
przeprawę promową ze Świnoujścia do Ystad w
);
od granicy polsko-niemieckiej w
);
od granicy polsko-niemieckiej w Zgorzelcu przez
, Opole, Gliwice, Katowice, Kraków, Tarnów
, Rzeszów i
).
Ponadto na terenie Polski budowane są odcinki następujących dróg europejskich:
, czyli budowana
E67 (droga nr 8) przebiegająca przez całą Polskę – od granicy z Litwą w
czeskiej w Kudowie-Zdroju. Ta 790-kilometrowa (polski odcinek) trasa ma się stać częścią tzw.
Baltica łączącej
i Litwę z Europą Południową i
Docelowy układ dróg w
Polsce
Dzienny ruch samochodów
ciężarowych z 2010 roku
Zarządcą większości linii kolejowych jest należące do państwowych
Polskich Kolei Państwowych przedsiębiorstwo
, a głównymi przewoźnikami pasażerskimi
wchodzące również w skład Grupy PKP –
Intercity oraz należące
do
. Istotnym
uzupełnieniem ruchu aglomeracyjnego jest sieć
(SKM) w większych miastach m.in.:
Szybka Kolej Miejska w Warszawie, Warszawska Kolej Dojazdowa,
PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście
. Według stanu na dzień 31 grudnia 2009 długość czynnych linii
kolejowych należących do systemu transportu kolejowego na terenie
Polski, wynosiła 19 336 km
, w tym 11 830,6 km zelektryfkowanych
. W 2012 czas najszybszych połączeń kolejowych, między dużymi
polskimi miastami wynosił: Wrocław–Poznań (2:30), Poznań–Gdańsk
(3:30), Gdańsk–Warszawa (5:00), Warszawa–Wrocław (5:00).
TRANSPORT KOLEJOWY
w Polsce znajduje
się pod zarządem PLK S.A. Za dostęp do niej pobierane są od
poszczególnych przewoźników opłaty.
Łączna długość linii kolejowych wynosi 20 665 km
Dworce kolejowe są zarządzane przez spółki celowe i zostały
sklasyfikowane w czterostopniowej skali
, uzależnionej m.in. od:
posiadania monitoringu, przystosowania dla osób
niepełnosprawnych, funkcjonowania czynnych toalet i kas
biletowych.
Istotne linie kolejowe z punktu widzenia ruchu międzynarodowego to
m.in.:
E30: granica z Niemcami – Legnica – Wrocław – Katowice – Kraków –
granica z Ukrainą;
E20: granica z Niemcami – Poznań – Warszawa – granica z Białorusią;
E65: granica z Czechami – Katowice – Warszawa – Gdynia.
Infrastruktura Kolejowa
Przewoźnicy kolejowi
Sieć kolejowa w Polsce na
przełomie 1952-1953 roku
Cywilny transport lotniczy w Polsce
zapoczątkowany został w 1919 r. pierwszym
przelotem z pasażerami na trasie z Poznania
do Warszawy. W 1923 r. uruchomiono
regularne linie lotnicze z Warszawy do
Gdańska i Lwowa, a w 1929 r. powstało
przedsiębiorstwo
TRANSPORT LOTNICZY
Polskie linie lotnicze to: PLL LOT,
. Na polskich lotniskach lądują również samoloty linii
, Aerosvit, Air France, Alitalia,
Czech Airlines, easyJet, El Al, Finnair,
, Scandinavian Airlines System,
Swiss International Air Lines,
Air i szereg mniejszych.
Polskie linie lotnicze posiadają samoloty: Airbus
), Embraer (145, 195 170, 175) oraz Boeing (
; PLL LOT złożył zamówienie na
Polskie linie lotnicze
Cywilne lotniska transportowe użytku publicznego
(posiadające betonowy pas startowy), według ilości
operacji lotniczych, to:
Katowice-Pyrzowice, Gdańsk-Rębiechowo,
Poznań-Ławica, Łódź-Lublinek,
roku). Oprócz nich istnieje wiele innych lotnisk
należących do
Sieć połączeń lotniczych między polskimi miastami nie
jest rozbudowana; większość połączeń nadal odbywa
się za pośrednictwem
Lotniska
Porty lotnicze w Polsce
morska, przybrzeżna i śródlądowa
jest w Polsce stosunkowo dobrze rozwinięta.
Korzystne warunki przyrodnicze i dostęp do
wielu zbiorników wodnych (
żeglowne rzeki;
umożliwiają dalszy rozwój żeglugi i
żeglarstwa.
TRANSPORT WODNY
Główne porty morskie to port Gdańsk,
, port Police i
. Do grupy mniejszych portów
Przystanie morskie znajdują się m.in. w
Część polskich portów ma charakter morsko-rzeczny, np. port Szczecin,
Porty morskie
Większość portów rzecznych jest związana z
Odrą; (port Gliwice, port w
, port w
Kostrzynie nad Odrą, port Szczecin,
port Police,
). Nad Wartą
znajduje się port rzeczny w Poznaniu a na
Wiśle w Warszawie są trzy porty:
port Czerniakowski,
Porty rzeczne
W Polsce utrzymywane są połączenia
promowe między
Kołobrzegiem a Nexø, między Gdańskiem a
) i między Gdynią a
. Dodatkowo latem istnieje
połączenie promowe między Świnoujściem a
Połączenia promowe
w Polsce składa się głównie z autobusów i
tramwajów. W Warszawie funkcjonuje jedna
, a
druga linia jest w trakcie realizacji.
funkcjonuje w Poznaniu (Poznański Szybki Tramwaj); choć
pierwszy powstał w Krakowie (
), a
podobne budowane są w Szczecinie (
oraz w Łodzi (Łódzki Tramwaj Regionalny – część
najdłuższej w Europie linii tramwajowej). Ponadto w Lublinie
,
TRANSPORT MIEJSKI
służy głównie do przesyłania ropy
naftowej i produktów naftowych, gazu ziemnego i węglowego
oraz wody. W 1995 r. eksploatowano w Polsce 2,3 tys. km sieci
magistralnej rurociągów naftowych, którymi przetoczono ponad
33 mln ton ropy naftowej i jej pochodnych. Do najważniejszych
połączeń rurociągowych należy zaliczyć
oraz
ropociąg łączący Gdańsk z Płockiem.
Bardzo dobrze rozbudowana jest sieć gazociągów. liczy około 15
tys. km. Wszystkie ważniejsze ośrodki przemysłowe mają
połączenia gazociągowe. Na Dolnym Śląsku rozbudowana jest
sieć gazociągów gazu koksowniczego.
W Polsce istnieje także kilka magistrali wodociągowych. Łączą
one jezioro Zegrzyńskie z Warszawą, zbiornik Sulejowski z
Łodzią oraz zbiorniki Goczałkowicki i Żywiecki z aglomeracjami
Śląska.
TRANSPORT PRZEMYSŁOWY-
TRANSPORT RUROCIĄGOWY
Sieć elektroenergetyczna Polski składa się z linii przesyłowych wysokiego napięcia,
głównie 400 i 220 kV, łączących elektrownie z wielkimi stacjami transformatorowymi
usytuowanymi w miejscach największego poboru prądu oraz z linii doprowadzających
prąd do lokalnych stacji transformatorowych i do poszczególnych odbiorców.
Przesyłanie energi