Podstawy prawne
ubezpieczeń
Dominika Łasak
Agnieszka Parypa
Łukasz Orłowski
Rafał Prasałek
Podstawy prawne
ubezpieczeń
Dominika Łasak
Agnieszka Parypa
Łukasz Orłowski
Rafał Prasałek
Zakres regulacji prawnych
Normy prawa cywilnego regulują stosunki
prawne między zakładem ubezpieczeń a
ubezpieczającym i ubezpieczonym,
ponadto zawierają podstawy prawne
działalności spółki akcyjnej prowadzącej
działalność ubezpieczeniową i
odpowiednio towarzystwa ubezpieczeń
wzajemnych.
Zakres regulacji prawnych
Normy prawa administracyjnego dotyczą
wydawania i cofania zezwoleń na
prowadzenie działalności
ubezpieczeniowej oraz kompetencji
organu nadzoru, a także wyznaczają
struktury administracyjne instytucji rynku
ubezpieczeniowego. Normy prawa
administracyjnego określają również
czynności ubezpieczeniowe w ramach
działalności ubezpieczeniowej.
Podstawowe akty prawne
Pakiet czterech ustaw uchwalonych przez
Sejm RP w dniu 22 maja 2003 roku:
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu
Gwarancyjnym i Polskim Biurze
Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Ustawa o nadzorze ubezpieczeniowym i
emerytalnym oraz Rzeczniku
Ubezpieczonych
Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
Podstawowe akty prawne
Kodeks cywilny
Kodeks morski
Kodeks spółek handlowych
Ustawa o gwarantowanych przez Skarb
Państwa ubezpieczeniach kontraktów
eksportowych
Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym
Tzw. ustawy okołoubezpieczeniowe
Liczne rozporządzenia i obwieszczenia
Ministra Finansów
Ustawa o działalności
ubezpieczeniowej
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
określa warunki wykonywania działalności w
zakresie ubezpieczeń osobowych i
majątkowych.
Na zawartość ustawy składa się 17
rozdziałów, które obejmują m.in.:
zasady i warunki wykonywania działalności
ubezpieczeniowej
zasady swobody wykonywania i świadczenia
usług ubezpieczeniowych
Ustawa o działalności
ubezpieczeniowej
zasady gospodarki finansowej i
sprawozdawczości ubezpieczeniowej zakładu
ubezpieczeń
zasady wykonywania zawodu aktuariusza
zasady łączenia się zakładów ubezpieczeń oraz
przeprowadzania postępowań naprawczych i
likwidacyjnych zakładów ubezpieczeń
zasady sprawowania nadzoru
ubezpieczeniowego
zasady tworzenia i funkcjonowania
ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego
Ustawa o ubezpieczeniach
obowiązkowych, Ubezpieczeniowym
Funduszu Gwarancyjnymi, Polskim
Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych
określa zasady zawierania i wykonywania umów
obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych, obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu
posiadania gospodarstwa rolnego i
obowiązkowego ubezpieczenia budynków
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od
ognia i innych zdarzeń losowych.
Ubezpieczeniowy fundusz
gwarancyjny
UFG jest jedną z instytucji wchodzących w
skład systemu ochrony ubezpieczeniowej.
Członkiem funduszu staje się zakład
ubezpieczeń posiadający zezwolenie na
wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w
grupach obejmujących ubezpieczenia
obowiązkowe z chwilą zawarcia pierwszej
umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Do
zadań funduszu należy zaspokojenie roszczeń
z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych za
szkody powstałe na terytorium RP.
Polskie Biuro Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych
Instytucja, której członkami są zakłady
ubezpieczeń wykonujące na terytorium
RP działalność ubezpieczeniową w grupie
obejmującej ubezpieczenia obowiązkowe,
o których mowa w art. 4 pkt l (tj.
ubezpieczenie OC pojazdów
mechanicznych za szkody powstałe w
związku z ruchem tych pojazdów).
Ustawa o nadzorze
ubezpieczeniowym i emerytalnym
oraz Rzeczniku Ubezpieczonych
Ustawa określa organizację nadzoru
ubezpieczeniowego i emerytalnego oraz
zasady działania Rzecznika Ubezpieczonych.
Organem nadzoru jest Komisja Nadzoru
Finansowego, której celem jest ochrona
interesów osób ubezpieczających,
ubezpieczonych, uposażonych lub
uprawnionych z umów ubezpieczenia,
członków funduszy emerytalnych oraz
uczestników pracowniczych programów
emerytalnych.
Rzecznik Ubezpieczonych
Rzecznik Ubezpieczonych chroni interesy konsumenta
usługi ubezpieczeniowej i emerytalnej. Do zadań
rzecznika należy podejmowanie działań w zakresie
ochrony osób, których interesy reprezentuje, a w
szczególności:
rozpatrywanie skarg w indywidualnych sprawach
kierowanych do rzecznika
występowanie do właściwych organów z wnioskami o
podjęcie inicjatywy ustawodawczej
informowanie właściwych organów nadzoru i kontroli
oraz Polskiej Izby Ubezpieczeń i organizacji
gospodarczych powszechnych towarzystw
emerytalnych o dostrzeżonych nieprawidłowościach w
działaniu zakładów ubezpieczeń, funduszy
emerytalnych.
Ustawa o pośrednictwie
ubezpieczeniowym
Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
określa zasady wykonywania pośrednictwa
ubezpieczeniowego w zakresie ubezpieczeń
osobowych i majątkowych.
Pośrednictwo ubezpieczeniowe polega na
wykonywaniu przez pośrednika za
wynagrodzeniem czynności faktycznych lub
czynności prawnych związanych z
zawieraniem lub wykonywaniem umów
ubezpieczenia lub reasekuracji.
Pośrednik
ubezpieczeniowy
Pośrednik ubezpieczeniowy wykonuje m.in.:
czynności w imieniu lub na rzecz zakładu
ubezpieczeń, albo
czynności w imieniu lub na rzecz podmiotu
poszukującego ochrony ubezpieczeniowej, zwane
dalej czynnościami brokerskimi, polegające na
zawieraniu lub doprowadzaniu do zawarcia umów
ubezpieczenia, wykonywaniu czynności
przygotowawczych do zawarcia umów
ubezpieczenia oraz na uczestniczeniu w
zarządzaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia,
także w sprawach o odszkodowanie, jak również na
organizowaniu i nadzorowaniu czynności
brokerskich.
Broker ubezpieczeniowy
Zakres kwalifikacji osób fizycznych, które mogą
ubiegać się o zezwolenie na wykonywanie
działalności brokerskiej:
posiadanie co najmniej średniego wykształcenia
zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną dla
brokerów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych
odpowiednio do zakresu działalności
posiadanie co najmniej trzyletniego doświadczenia
zawodowego w zakresie ubezpieczeń zdobytych w
okresie 5 lat bezpośrednio poprzedzających
złożenie wniosku o uzyskanie zezwolenia na
wykonywanie działalności brokerskiej
Umowa ubezpieczenia
Umowa ubezpieczenia jest jednym z
podstawowych elementów analizy
zagadnień prawnych dotyczących
działalności ubezpieczeniowej. Ochrona
ubezpieczeniowa zostaje zapewniona
wyłącznie po zawarciu umowy
ubezpieczenia między zakładem
ubezpieczeń (tzw. ubezpieczycielem) i
ubezpieczającym.
Umowa ubezpieczenia
Ustawowa definicja umowy
ubezpieczenia została zawarta w
kodeksie cywilnym:
„Przez umowę ubezpieczenia
ubezpieczyciel zobowiązuje się, w
zakresie działalności swego
przedsiębiorstwa, spełnić określone
świadczenie w razie zajścia
przewidzianego w umowie wypadku, a
ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić
składkę".
Umowa ubezpieczenia
Pojęcia związane z umową
ubezpieczenia:
umowa ubezpieczenia morskiego
ubezpieczony
uprawniony (uposażony)
zdarzenie losowe
wypadek ubezpieczeniowy
Bibliografia
www.piu.org.pl
Kucka Elżbieta, Ubezpieczenia
gospodarcze i społeczne, Olsztyn
2009
Sułkowska Wanda, Ubezpieczenia
gospodarcze i społeczne.
Wybrane zagadnienia
ekonomiczne, Warszawa 2011
Wierzbicka Ewa, Ubezpieczenia
non-life, Warszawa 2010