Analiza chodu

Definicja chodu

• seria rytmicznych, zmiennych 

ruchów kończyn i tułowia 
powodujących w rezultacie 
przesunięcie się do przodu 
środka ciężkości człowieka

• rytmiczne gubienie i 

odzyskiwanie równowagi w 
zmieniających się na przemian 
fazach podporu i przenoszenia

Analiza chodu prawidłowego

Analizując spokojny, miarowy chód zauważmy, że jest czas, kiedy 

to dwie kończyny w pewnym momencie jednocześnie stykają 
się z podłożem- noga zakroczna (ta z tyłu) na przodostopiu 
(paluch +palce) a noga wykroczna 
(ta z przodu) na guzie piętowym. Innymi słowy jest to,, …
sytuacja kiedy kończyna zakroczna, która pełni wówczas 
funkcję podporową ma kontakt z podłożem poprzez paluch a 
kończyna przenoszona- wykroczna już zetknęła się z podłożem 
przy pomocy pięty” (Kinezyterapia A.Zembaty). Kinezyterapia 
nazywa to FAZĄ PODWÓJNEGO PODPARCIA. 
Znając podstawowe definicje i pracę mięśni możemy przejść do 
dokładnej analizy chodu. Zapytacie po co to analizować i po co 
rozkładać na czynniki pierwsze? Każdy fizjoterapeuta, rodzic 
oraz opiekun powinien znać prawidłowe wyznaczniki chodu, 
gdyż wtedy łatwiej jest wykryć pierwsze zaburzenia w 
dynamice chodu i nie tylko. Dzieci a także dorośli nie zwracają 
na to uwagi jednak jest to o tyle ważne, że jeżeli chód będzie 
przebiegał zgodnie ze wszystkimi poniżej przedstawionymi 
wyznacznikami będzie ergonomiczny, oszczędny i bezpieczny. 
Chód patologiczny lub na samym początku - chód zaburzony 
znacząco będzie obciążał stawy i kręgosłup. 

1. Wyznacznik Pierwszy

• wyznacznik ten opisuje konieczność bocznych 

ruchów miednicy. Jakbyśmy spojrzeli na 
człowieka z góry to kiedy badany postawi np. 
prawą stopę płasko i obciąży ją (czyli kończyna 
będzie w fazie podporu-segmencie ,,obciążenie 
właściwe”)miednica wówczas ,,podąży” za tą 
kończyną. Miednica dlatego podąża za ową 
kończyną by umożliwić stopie przyjęcie takiej 
pozycji by rzut środka ciężkości na podłoże był 
centralnie przez geometryczny środek stopy. 

• - Określa ustawienie miednicy i stawów biodrowych w płaszczyźnie 

czołowej. Płaszczyzna czołowa to taka, która przebija nam ciało i dzieli je 
na przód i tył. Patrząc na badającego z tyłu widzimy, iż ta miednica rusza 
się skośnie. Potocznie jest to tak zwane ,,kręcenie tyłkiem” . Opada na 
stronę kończyny która jest przenoszona do przodu. Dokładnie widoczne 
jest to u modelek. Nie jest to naturalne. W przyszłości może to 
spowodować utrwalone zmiany w obrębie połączeń miednicy, w stawach 
biodrowych. Niekiedy dochodzi do dość przykrego stanu jakim jest 
porażenie mięśni lub też nerwów unerwiających mięsień pośladkowy 
średni. Napina się on po przeciwnej stronie niż występuje obniżenie 
miednicy. Innymi słowy jeżeli noga prawa jest w fazie przenoszenia czyli 
jest nogą ,,wykroczną” to po jej stronie następuje obniżenie miednicy. 
Wówczas po przeciwnej stronie, czyli lewej, następuje napięcie mięśnia 
pośladkowego średniego. Gdy dochodzi do osłabienia tego mięśnia mamy 
do czynienia 
z charakterystycznym ,,strzelaniem” pośladkami. Dodatkowo staw 
biodrowy kończyny podporowej, czyli w naszym przypadku gdy 
przenoszona jest noga prawa- staw biodrowy lewy ustawia się w 
przywiedzeniu wysokości 5 stopni. Staw biodrowy kończyny przenoszonej 
(prawej) wówczas w 5 stopniowym odwiedzeniu od ciała. Fizjoterapeuta, 
który dokładnie potrafi mierzyć, nawet ,,na oko” wie by chód był 
prawidłowy tym samym w stawach biodrowych musi być zachowane, co 
najmniej pięciostopniowe odwiedzenie i przywiedzenie. Jeżeli dany staw 
biodrowy nie ma tych wartości odwiedzenia i przywiedzenia, należy skupić 
się na możliwości odtworzenia tego ruchu zanim zaczniemy kogoś uczyć 
prawidłowego chodu. 

2. Wyznacznik Drugi

3. Wyznacznik Trzeci

• wyznacznik ten określa odpowiednie ustawienie miednicy w tak 

zwanej płaszczyźnie poprzecznej, czyli bezpośrednio wiąże się z 
wyznacznikiem pierwszym. Wyznacznik ten jednak bardziej 
opiera się na wartościach skrętów (rotacji) miednicy oraz 
stawów biodrowych. Są to ruchy wykonywane w płaszczyźnie 
poprzecznej, czyli takiej, która przyszywa nasze ciało dzieląc je 
na górą i dół. Rotacja miednicy oraz stawów biodrowych 
powinna wynosić ok. 5 stopni. Jeżeli robimy wykrok nogą prawą 
to prawy kąt miednicy podąża zgodnie z wyznacznikiem 
pierwszym za ową kończyną czyli rotuje się w przeciwną stronę- 
lewą. Noga wykroczna, a konkretnie jej staw biodrowy jest 
zrotowany na zewnątrz a zakrocznej do wewnątrz. Pojawia się 
kolejny aspekt- by móc prawidłowo chodzić musimy te wielkości 
kątowe mieć zachowane. 

4. Wyznacznik Czwarty

• wyznacznik ten jest bardzo ważny. Wiąże się 

bezpośrednio z ergonomiką chodu. Określa 
wielkość zgięcia stawu kolanowego w fazie 
pełnego obciążenia. Kąt zgięcia wówczas 
kolana musi wynosić około 20 stopni. 
Wyobraźmy sobie, że człowiek stawia stopę 
płasko i obciąża ją, czyli tułów podąża do 
przodu a noga jest prosto. Chód taki byłby 
,,skaczący” a środek ciężkości wychylałby 
się ,,góra- dół”. Chód taki jest bardzo 
niewygodny i męczący. 

5. Wyznacznik Piąty

• fachowo mówiąc, określa wielkość ,,skrócenia czynnościowego” 

kończyny w fazie przenoszenia. Wyobraźmy sobie sytuację, 
kiedy to idziemy i noga, która jest za nami (zakroczna) odrywa 
się od podłoża (paluch odrywa się od podłogi) i kończyna idzie 
do przodu. Zgodnie z wcześniejszymi wyznacznikami miednica 
po tej stronie jest ,,opuszczona”i noga ma mało miejsca by 
zmieścić się cała pod miednicą by przejść do przodu. Kolano 
musi się ugiąć możliwie jak najbardziej by noga zmieściła się i 
przeszła w fazę hamowania. Wielkość tego zgięcia wynosi ok. 
65 stopni. Wyznacznik ten jest o tyle ważny , że nawet staw 
biodrowy ulega wówczas zgięciu do kąta ok. 20-25 stopni. Z 
tego właśnie powodu nazywa się to skróceniem 
czynnościowym kończyny. Praktycznie cala kończyna poprzez 
odpowiednio duże wartości kątowych zgięć ,,skracają” 
kończynę dolną.

6. Wyznacznik Szósty

• określa wartość ruchów w stawie skokowym. Tutaj należy się skupić i zatrzymać. W 

podręcznikach do anatomii możemy się spotkać z pojęciem- zgięcie podeszwowe 
stopy i zgięcie grzbietowe stopy. Zgięcie podeszwowe mamy wówczas, gdy stopa 
,,opuszcza się w dół”, czyli robimy coś takiego jak baletnica tańcząc na palcach. 
Zgięcie grzbietowe następuje wówczas gdy ciągniemy palce stopy w górę, czyli 
,,stajemy na pięcie” z palcami uniesionymi do góry. Gdy tupiemy stopą to, to są 
właśnie ruchy stopy ,,do góry” Jednak na potrzeby kinezyterapii i anatomii 
czynnościowej takie stwierdzenia są błędne. W kinezyterapii, fizjoterapii 
wyróżniamy: 
a) Zgięcie Stopy- jest to ruch odpowiadający poprzednio opisanemu ,,zgięciu 
podeszwowemu” 
b) Wyprost topy- jest to ruch odpowiadający wyżej opisanemu ,,zgięciu 
grzbietowemu” 
Wyznacznik, który właśnie opisuję określa wartości ruchów w tym stawie. Stopa, 
kiedy styka się z podłożem, przy pomocy pięty jest w pozycji neutralnej, czyli 0 
stopni i rozpoczyna się ruch zgięcia. Kiedy stopa przylgnie do podłoża, czyli mamy 
drugi segment fazy Podporu- ,,stopa płasko” stopa ma w stawie skokowym ok. 15 
stopni zgięcia. Ciekawa sytuacja ma miejsce kiedy nastąpi pełne obciążenie stopy. 
Ruch ten należy obserwować w zwolnionym tempie. Stopa tak naprawdę wówczas 
nie rusza się, to ciężar ciała w fazie propulsji- toczenia, powoduje, że goleń- czyli 
kości podudzia przesuwają się do przodu zmieniając wartości kątowe w stawie 
skokowym. Wówczas, gdy goleń przesuwa się do przodu w stawie skokowym z 15 
stopniowego zgięcia następuje ok. 3 stopniowy wyprost. Zaraz potem, kiedy 
odrywamy pietę od podłoża, czyli mamy nogę z tyłu, staw skokowy ustawia się w 15 
stopniowym wyproście by zaraz po oderwaniu palucha ustawić się w 20 stopniowym 
zgięciu. Widzimy zatem, aby chód był płynny staw skokowy musi mieć zachowane 
15 stopni wyprostu i ok. 30 stopni zgięcia. Gdyby te wartości zostały zaburzone 
mięlibyśmy do czynienia z powłóczeniem stopy i faza pełnego obciążenia nie byłaby 
możliwa. Automatycznie blokowalibyśmy sobie staw biodrowy. 

7. Wyznacznik-długościowy

Najprościej rzecz ujmując wyznacznik 

ten mówi

o tym, by chód był płynny, dynamiczny 

długości

kroków muszą być jednakowe. 

8. Wyznacznik Czasowy 

 Ściśle wiąże się z poprzednim. Mówi o 

tym, iż

czas obciążeń kończyn powinien być 

jednakowy.. 

9. Wyznacznik Koordynacyjny

Bardzo ważny wyznacznik, który łączy wszystkie wspomniane powyżej
wyznaczniki. Polega na połączeniu, koordynacji ruchów tułowia, kończyn
górnych względem ruchów kończyn dolnych. Innymi słowy robiąc wykrok
prawą kończyną dolną dokonujemy zgięcia w stawie ramiennym lewym i
przekręcamy tułów w stronę nogi przenoszonej czyli w tym przypadku w
prawo. Mówiąc prościej: prawa noga- lewa ręka- w prawo tyłów, lewa noga
prawa ręka-w lewo tułów itd. Nie można jednak uzyskać tego wyznacznika,
póki nie zostanie zrealizowany każdy z wyżej wymienionych punktów. Należy
sprawdzać, czy ruchy kończyn dolnych wykonywane są poprzez zgięcie i
ROTACJĘ stawu biodrowego z jednoczesną rotacja i ruchami bocznymi i
skrętami miednicy. Często przy zblokowanym stawie biodrowym chory będzie
wysuwał biodro i mówiąc potocznie ,, będzie chodził z biodra” . Będzie to wyglądało 
dosyć dziwnie, bo chory taki nie zegnie kończyny w stawie biodrowym tylko 

wysunie

prawy kąt miednicy do przodu i po prostu ,,przeniesie” kończynę ze zblokowanym
stawem do przodu. Zazwyczaj wówczas jego tułów nie zrotuje się w stronę
przenoszonej kończyny, gdyż ruch będzie wykonywany nie ze stawu biodrowego 

lecz z 

miednicy, zatem tułów takiego człowieka zrotuje się w przeciwną stronę

Jednostronne uszkodzenie układu 

piramidowego

• chód koszący, (połowiczno-

niedowładny, hemiparetyczny, 

porażenny, spastyczny)

• Częste przyczyny: zawał mózgu, 

uraz, zaburzenia przewodzenia w 

drogach korowo rdzeniowych po 

jednej stronie. W przypadku 

obustronnych zmian- podobny do 

parapetyczno –spastycznego.

Wyznaczniki chodu 

koszącego

• W porażeniu połowiczym:
1. noga jest trzymana prosto bez zgięcia w biodrze,
2. Wyprostowana w kolanie i stawie skokowym,
3. Stopa ustawiona podeszwowo i do wewnątrz. 
4. Porażona noga posuwa się wolniej niż noga zdrowa 
5. Porażona noga kołysze się na zewnątrz, zakreślając 

półokrąg (czyli „kosi”).

6.  Zewnętrzna strona buta i palce trą o podłogę i 

ścierają się. 

7. Podczas wykroku prawą kończyną dolną nie  

dokonuje się zgięcia w stawie ramiennym lewym 

8. Długość kroków jest zróznicowana , a także czas w 

którym są one obciążone nie są takie same

                                        Analiza dynamiczna 

Analiza ta określa wielko siły określonego mięśnia , potrzebną w trakcie prawidłowego 
chodu. Idą po płaskim podłożu człowiek poddany jest działaniu się : 
*zewnętrznych: siła grawitacji , reakcja podłoża 
*wewnętrznych: siła pracujących mięśni 
Ze względu na rolę jaką określone mięśnie spełniają w cyklu chodu rozróżniamy: 
  *mięśnie stabilizujące 
  *mięśnie przyśpieszające 
  *mięśnie hamujące 
  FAZA PODPORU 
 1.przyłoenie pięty do podłoża:
-mm.prostowniki stopy- prostownik długi palców-prostownik długi palucha, piszczelowy 
przedni skurcz izometryczny 
-m.czworogłowy  uda skurcz izometryczny 
-mm.kulszowo-goleniowe skurcz koncentryczny przeciw zgięciu stawu biodrowego 
 2.stopa płasko:
-m.czworogłowy  uda rozkurcz ekscentryczny 
3.obcienie właściwe:
-m.trójgłowy łydki koncentrycznie 
-m.strzałowy długi koncentrycznie 
-m.czworogłowy rozpoczyna prac koncentryczną