Rozliczenia 
Gotówkowe

Czym są i na czym polegają rozliczenia 
gotówkowe

Czym są?

Rozliczenia gotówkowe są odmianą 

rozliczeń pieniężnych, czyli świadomych i 
zgodnych z przepisami obowiązującego 
prawa przemieszczanie środków 
pieniężnych pomiędzy osobami prawnymi 
i fizycznymi. Rozliczenia gotówkowe 
natomiast polegają generalnie rzecz 
biorąc na wręczeniu obiegowych znaków 
pieniężnych, czeku gotówkowego lub 
dokonywaniu za pośrednictwem przekazu 
pocztowego, pobrania pocztowego bądź 
przekazu bankowego. 

Prawo a rozliczenia 
gotówkowe

Sama ustawa o prawie bankowym  stanowi, iż rozliczenia 

pieniężne mogą być przeprowadzane za pośrednictwem 
banków, jeżeli przynajmniej jedna ze stron rozliczenia 
(dłużnik lub wierzyciel) posiada rachunek bankowy. Ustawa 
przewiduje dwojaki sposób przeprowadzania rozliczeń 
pieniężnych: gotówkowo i bezgotówkowo. Niniejsza porada 
zajmie się rozliczeniami tego pierwszego typu.

Wg. artykułu 13 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 19.11.1999r. 

przedsiębiorstwa muszą dokonywać transakcji za pomocą 
rachunku bankowego między sobą gdy jednorazowo 
przekazywana jest kwota o wartości ponad 3000 Euro. 
Natomiast jeśli suma wartości zobowiązań i należności  
pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami w poprzednim 
miesiącu przekraczała równowartość 10 000 Euro, 
przedsiębiorstwa mają obowiązek dokonania płatności za 
pomocą banku gdy przekroczona jest kwota 1000 Euro.  
Oznacza to, że stosowanie rozliczeń gotówkowych pomiędzy 
różnymi przedsiębiorstwami jest ograniczone

Realizacja rozliczeń 
gotówkowych

Rozliczenie gotówkowe realizowane jest przez kasjera. 

Ponosi on pełną odpowiedzialność materialną za stan 
gotówki w kasie i za prawidłowość przeprowadzonych 
operacji kasowych. Rozliczenie to odbywa się za 
pośrednictwem kasy. Ewidencja operacji 
gospodarczych odbywa się na koncie Kasa.

W każdej firmie powinny być ustalone procedury 

wpłacania gotówki do banku i dopuszczalny stan 
gotówki w kasie. Kasjer nie powinien przechowywać 
większej gotówki od tego stanu w kasie, ze względu 
na bezpieczeństwo przekazywania gotówki do banku. 
Ponadto powinna być ustalona minimalna ilość 
gotówki, którą zostawia się w kasie, po dokonaniu 
wpłaty do banku- w celu wydawania reszty 
następnego dnia.

Zasady rozliczeń gotówkowych

Wpłaty gotówkowe są dokonywane na podstawie dowodów KP (kasa przyjmie). 

Wypłaty gotówkowe odbywają się na podstawie dokumentów źródłowych lub 
dokumentu KW (kasa wypłaci) , który jest wystawiany w momencie braku 
takiego dowodu źródłowego. Dokumentami źródłowymi są np.: faktury 
gotówkowe opłacone gotówką, listy płac, wnioski o zaliczki, pokwitowane przez 
bank dowody wpłat własnych , Polecenie Wypłaty Gotówki czyli PWG. Do grupy 
obrotów gotówkowych zaliczamy również płatności dokonywane czekami 
gotówkowymi.

Wszystkie operacje gotówkowe powinny być ujęte w raportach kasowych, które 

są dokumentami  zbiorczymi obejmującymi operacje dokonywane w kasie 
przedsiębiorstwa.  Powinny być one wykonywane na koniec każdego dnia, ale 
dopuszczalne są również dłuższe okresy. Częstość wykonywania raportów 
kasowych zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. W handlu detalicznym mogą być 
wykonywane przy każdorazowej zmianie kasjera, czyli nawet częściej niż jeden 
raz dziennie. Okresy obejmowane jednym raportem kasowym mogą być jednak 
znacznie dłuższe np. mogą wynosić jeden tydzień  albo np. 10 dni. Nie mogą 
być jednak dłuższe od jednego miesiąca. Nadto każdy z raportów nie ma prawa 
obejmować np. przełomu dwóch miesięcy, dlatego bez względu na długość 
tych okresów, na koniec każdego miesiąca raport musi być sporządzony. 
Niezależnie od tego dokonuje się spisu z natury w  dniu kończącym rok 
obrotowy i przy każdorazowej zmianie kasjera.

Zasady rozliczeń gotówkowych

Do obrotów gotówkowych ujętych w raporcie kasowym 

doliczana jest również gotówka pobrana z rachunku 
bieżącego przy użyciu czeku gotówkowego. Za pomocą 
czeku gotówkowego wystawca czeku dysponuje środkami 
pieniężnymi, które posiada w banku.

Ewidencja obrotu gotówkowego prowadzona jest na koncie 

„Kasa”.

Jak wiemy gotówka jest zasobem majątkowym, tzn. należy do 

aktywów. Wiemy, że wzrost każdego aktywa księgowany 
jest po stronie Wn (Dt) danego konta, zaś jego zmniejszenie 
po stronie Ma (Cr). Zgodnie z tą zasadą wszystkie wpływy 
gotówki księgowane są po stronie Wn (Dt), wszelkie zaś jej 
rozchody księguje się po stronie Ma (Cr).

Po stronie Wn księguje się również stwierdzone nadwyżki, po 

stronie Ma księguje się natomiast stwierdzone niedobory 
gotówki.

Operacjami gospodarczymi 
powodującymi zmianę stanu 
gotówki w kasie są:



Pobranie gotówki z banku do kasy na podstawie czeku gotówkowego własnego. 
W tym wypadku wystawiamy KP.



Wpływ należności od odbiorcy, który zakupił coś za gotówkę- dowodem 
księgowym jest faktura gotówkowa.



Wpłata do kasy utargów ze sprzedaży na kasie fiskalnej- dowód zbiorczy w 
postaci raportu kasowego z kasy fiskalnej.



Wpływ należności od odbiorcy, który zakupił coś wcześniej na fakturę 
przelewową.



Opłacenie gotówką faktur za koszty działalności przedsiębiorstwa takie jak np.:



Opłata za energię elektryczną



Opłata za czynsz



Opłata za usługi obce np. reperacja dachu



Spłacenie wcześniej zaciągniętych zobowiązań wynikających z wcześniejszych 
zakupów na fakturę przelewową.



Wypłata zaliczki pracownikowi.



Wypłata wynagrodzeń pracownikom.



Rozliczenie zaliczki- pracownik w delegacji wydał więcej niż wynosiła pobrana 
zaliczka.



Rozliczenie zaliczki- pracownik w delegacji wydał mniej  niż wynosiła pobrana 
zaliczka.

Nie każdy wydatek jest kosztem, i nie każdy 
wpływ środków pieniężnych jest przychodem

Kosztami nie są np. następujące wydatki:



Różnica pomiędzy VAT należnym i naliczonym, która jest wpłacana 
do budżetu. Dlatego jest ona wydatkiem dla przedsiębiorstwa.



spłaty kredytów



wypłaty pożyczek i zaliczek



rozchody środków pieniężnych posiadające charakter strat 
nadzwyczajnych.

Przychodami nie są np. następujące wpływy środków 

pieniężnych:



Różnica pomiędzy VAT naliczanym i należnym, otrzymana z Urzędu 
Skarbowego. Dlatego jest ona wpływem środków pieniężnych dla 
przedsiębiorstwa.



Pobrane kredyty



Otrzymane pożyczki



Wpływy środków pieniężnych posiadające charakter zysków 
nadzwyczajnych.

Można więc stwierdzić, że obroty środków pieniężnych 

(zarówno w formie gotówkowej i bezgotówkowej) 
wiążą się z wydatkami i z wpływami środków 
pieniężnych do przedsiębiorstwa.

Nie zawsze natomiast są związane z przychodami i 

kosztami. Ponadto nawet w przypadku gdy są z nimi 
związane, mogą wystąpić w innym czasie.

Każdy koszt był jest lub będzie związany z wydatkiem, 

ale nie każdy wydatek był, jest lub będzie związany 
z kosztem.

Przychód natomiast był jest  lub będzie związany z 

wpływem środków pieniężnych, ale nie każdy wpływ 
środków pieniężnych był, jest lub będzie związany z 
przychodem.