Slajd 1

PLAN PREZENTACJI

Istota polityki pieniężnej i miary pieniądza.

Istota polityki pieniężnej;

Istota podaży pieniądza i jej miary.

Stopa rezerw obowiązkowych i kreacja pieniądza
bankowego.

Stopa rezerw obowiązkowych;

Wykorzystanie stopy rezerw obowiązkowych.

Rola operacji na otwartym (wolnym) rynku.

Cele sprzedaży papierów wartościowych;

Cele zakupu papierów wartościowych.

Polityka stopy procentowej.

Istota stopy procentowej;

Skutki wzrostu stopy procentowej;

Skutki obniżenia stopy procentowej.

Rodzaje polityki monetarnej i ich wpływ na podaż pieniądza.

Istota, cele i skutki polityki restrykcyjnej (twardej);

Istota, cele i skutki polityki ekspansywnej (łagodnej).

Ograniczenia skuteczności polityki monetarnej.

1. ISTOTA POLITYKI PIENIĘŻNEJ I MIARY

PODAŻY PIENIĄDZA

Istota polityki pieniężnej;

Wśród  środków  polityki  gospodarczej  państwa  we
współczesnej  gospodarce  rynkowej  ważne  miejsce
zajmuje polityka pieniężna. Stanowi ona pośrednią formę
interwencjonizmu państwowego.
Polityka  pieniężna  polega  na  kształtowaniu  podaży
pieniądza  w  celu  utrzymania  produkcji,  zatrudnienia  i
cen na pożądanym poziomie.
Definicja  pieniądza  jest  bardzo  szeroka:  pieniądzem
może być cokolwiek, co jest akceptowane przez podmioty
gospodarujące  przy  wymianie  rynkowej.  Historia
pieniądza pokazuje, że były nim muszelki, złoto a obecnie
banknoty  i  monety.  Cały  czas  powstają  nowe  rodzaje
pieniądza  (np.  czeki,  weksle,  karty  płatnicze),  często
nieistniejące  w  formie  namacalnej.  Dlatego  definicja
podaży pieniądza dostarcza pewnych problemów.

b) Istota podaży pieniądza i jej miary;

Najogólniej można ją zdefiniować, jako ilość pieniądza
dostępną w gospodarce, która zależy od tego co zostanie
uznane za pieniądz.
Miara podaży pieniądza obejmuje:



Gotówkę (banknoty i monety) w obiegu, czyli u ludności i
przedsiębiorstw;



Depozyty na żądanie (bieżące, a’vista), które bardzo łatwo
zamienić na gotówkę,



Depozyty terminowe (oszczędnościowe), które przynoszą ich
właścicielom większe odsetki niż depozyty na żądanie, ale za to nie
można ich zamienić na gotówkę przed upływem określonego
terminu ( inaczej odsetki przepadają częściowo lub w całości).

Bank centralny realizuje politykę pieniężną państwa i
wykorzystuje w tym celu instrumenty takie jak: stopę
rezerw obowiązkowych, operacje na otwartym rynku i stopę
procentową

1. ISTOTA POLITYKI PIENIĘŻNEJ I MIARY

PODAŻY PIENIĄDZA

2. STOPA REZERW OBOWIĄZKOWYCH I

KREACJA PIENIĄDZA BANKOWEGO

Banki  nie  mogą  pożyczać  wszystkich  pieniędzy,
które  zostały  w  nich  zdeponowane,  ponieważ  ich
depozytariusze  mają  prawo  w  każdej  chwili
wycofać  swoje  fundusze.  Aby  zachować  pełną
gwarancję  wypłacalności,  banki  utrzymują  w
ciągłej

dyspozycji

stałą

część

wszystkich

depozytów.

Fundusze

takie

nazywane

są

rezerwami obowiązkowymi. Rezerwy te są
przymusowymi

lokatami,

nieprzynoszącym

bankom komercyjnym dochodu.

2. STOPA REZERW OBOWIĄZKOWYCH I

KREACJA PIENIĄDZA BANKOWEGO.

a) Stopa rezerw obowiązkowych;

Jest to wysokość rezerw, jaką banki muszą

utrzymywać,  wyrażona,  jako  procent  ich
całkowitych  depozytów.  Bank  centralny
wyznacza stopę rezerw obowiązkowych, czyli
określa,  jaką  część  każdego  depozytu  banki
komercyjne  muszą  przeznaczyć  na  rezerwę
obowiązkową.

2. STOPA REZERW OBOWIĄZKOWYCH I

KREACJA PIENIĄDZA BANKOWEGO

b) Wykorzystanie stopy rezerw obowiązkowych;

Rezerwa

obowiązkowa

zwiększa

bezpieczeństwo

funkcjonowania

poszczególnych  banków  i  całego  systemu  bankowego  –  zmniejsza,  bowiem
ryzyko niewypłacalności. Ponadto zdarza się dość często, że bank centralny
świadomie  wpływa  na  cenę  kredytu  (stopę  procentową  banków
komercyjnych)  przy  pomocy  zmian  stopy  rezerw,  a  tym  samym  wpływa  na
wielkość podaży pieniądza.
Wpływ wielkości stopy rezerw obowiązkowych na stopę procentową banków
komercyjnych  wynika  stąd,  że  banki  komercyjne  płacą  właścicielom
depozytów  oprocentowanie  ich  wkładów.  Skoro  rezerwa  obowiązkowa  nie
przynosi bankowi dochodu, a odsetki od depozytów trzeba płacić, to od lokat
komercyjnych  (w  tym  kredytów)  trzeba  pobierać  odpowiednio  wyższy
procent. Gdy stopa rezerw rośnie, musi też rosnąć stopa procentowa.
Zmiana  wysokości  stopy  rezerw  obowiązkowych  wpływa  też  bezpośrednio
na  liczbę  udzielanych  kredytów  (ich  podaż).  Im,  bowiem  większy  procent
powierzonych  wkładów  bank  musi  przeznaczyć  na  rezerwę  obowiązkową,
tym  mniej  może  przeznaczyć  na  kredyty.  Zmiana  stopy  rezerw
obowiązkowych  powoduje  zwielokrotniony  skutek  po  stronie  podaży
kredytu. Wynika to ze zjawiska kreacji pieniądza bankowego. Stopa rezerw
obowiązkowych  jest  potężnym  narzędziem  kształtowania  podaży  pieniądza
w gospodarce.

a) Cele sprzedaży papierów wartościowych;

Bank

centralny

dokonuje

sprzedaży

papierów

wartościowych wówczas, gdy realizuje jeden z poniższych
celów:



Ściąga  z  rynku  nadmiar  pieniądza  gotówkowego,  czyli  obniża
poziom  płynności  zasobów  pieniężnych,  posiadanych  przez
podmioty gospodarujące poprzez zmianę waloru mniej płynnego
(np.  bonów  skarbowych)  na  bardziej  płynny  (pieniądz
gotówkowy) i zatrzymanie go poza obiegiem pieniężnym;



Gromadzi środki dla potrzeb budżetu państwa – na zlecenie
rządu, w celu finansowania deficytu budżetowego.

Bez względu na to, jaki cel przyświeca bankowi
centralnemu, musi się on liczyć z tym, że bezpośrednim
skutkiem

będzie

obniżenie

zasobów

pieniądza

gotówkowego w posiadaniu podmiotów gospodarujących
oraz presja na wzrost stopy procentowej banków
komercyjnych. Mówiąc inaczej, bank centralny sprzedając
papiery wartościowe zmniejsza podaż pieniądza.

3. ROLA OPERACJI NA OTWARTYM (WOLNYM) RYNKU

b) Cele zakupu papierów wartościowych;

Bank centralny dokonuje zakupu papierów

wartościowych wówczas, gdy chce zwiększyć
stopień płynności rynku (zwiększyć ilość
pieniądza

gotówkowego

posiadaniu

podmiotów

gospodarujących).

Mówiąc

inaczej, bank centralny kupując papiery
wartościowe, zwiększa podaż pieniądza.

3. ROLA OPERACJI NA OTWARTYM (WOLNYM) RYNKU

4. POLITYKA STOPY PROCENTOWEJ

Bank centralny może wpłynąć na cenę

kredytu,  czyli  stopę  procentową  banków
komercyjnych  nie  tylko  przez  regulowanie
podaży  pieniądza  przy  pomocy  stopy  rezerw
obowiązkowych  i  przy  pomocy  operacji  na
otwartym rynku, ale także przez podnoszenie
kosztów  działalności,  czyli  przez  ustalanie
swojej stopy procentowej.

a) Istota stopy procentowej;

Stopa procentowa banku centralnego – to
cena,

jaką

musiałyby

zapłacić

banki

komercyjne,  gdyby  wystąpiły  o  udzielenie
kredytu  przez  bank  centralny.  Taka  pomoc
traktowana  jest,  jako  ostateczność.  Banki
komercyjne  starają  się  unikać  sytuacji,  w
których  musiałyby  o  taką  pomoc  wystąpić.
Stopa  procentowa  banku  centralnego  jest  na
ogół  wyższa  od  stopy  procentowej  banków
komercyjnych.

4. POLITYKA STOPY PROCENTOWEJ

b) Skutki wzrostu stopy procentowej;

Gdy  bank  centralny  podnosi  stopę  procentową,  w  ślad  za  nim
podnoszą  cenę  kredytu  również  banki  komercyjne  –  muszą,  bowiem
brać  pod  uwagę  ewentualność  zwrócenia  się  o  pomoc  do  banku
centralnego.  Wskutek  tego  zmniejszają  się  rozmiary  popytu  na
kredyt,  a  zatem  hamowany  jest  wzrost  popytu  na  dobra
konsumpcyjne i dobra inwestycyjne. Jednocześnie banki komercyjne
podnoszą  oprocentowanie  depozytów,  by  zwiększyć  ilość  depozytów
ze  strony  podmiotów  gospodarujących  i  w  ten  sposób  zmniejszyć
prawdopodobieństwo zwrócenia się o pomoc do banku centralnego.
Wyższa  stopa  procentowa  zniechęca  do  korzystania  z  kredytów,
zachęca  za  to  do  utrzymania  większych  depozytów.  W  efekcie
zmniejsza się podaż pieniądza.
Bank  centralny  musi  się  liczyć  z  tym,  że  podnosząc  swoje  stopy
procentowe  i  wpływając  na  wzrost  stóp  procentowych  banków
komercyjnych  wpływa  na  zmniejszenie  opłacalności  lokat  w  papiery
wartościowe.  W  gospodarce  otwartej,  w  której  istnieje  swoboda
przepływu  kapitału,  bank  centralny  musi  się  liczyć  także  z  tym,  że
wzrost stopy procentowej zachęcać będzie inwestorów krajowych do
poszukiwania  kredytu  poza  granicami  kraju  oraz,  że  wyższe  stopy
procentowe  będą  działały  jak  magnes  na  zagraniczny  kapitał
spekulacyjny.

4. POLITYKA STOPY PROCENTOWEJ

c) Skutki obniżenia stopy procentowej;

Gdy  bank  centralny  obniża  stopę  procentową,  obniżają  cenę  kredytu
również  banki  komercyjne.  Powoduje  to  wzrost  popytu  na  kredyt
konsumpcyjny  i  inwestycyjny,  a  następnie  wzrost  zakupów  dóbr
konsumpcyjnych  i  inwestycyjnych.  Tego  właśnie  oczekuje  bank
centralny  realizując  swoją  politykę.  Niższa  stopa  procentowa  zachęca
do  korzystania  z  kredytów,  zniechęca  natomiast  do  utrzymywania
większych depozytów. W efekcie zwiększa się podaż pieniądza.
W  praktyce  takie  działanie  zawodzi  w  okresie  złej  koniunktury,  kiedy
potencjalni  inwestorzy  są  pesymistyczni  w  swoich  ocenach  przyszłej
zyskowności  inwestycji.  Obniżając  stopę  procentową  dla  kredytów,
banki  komercyjne  obniżają  jednocześnie  oprocentowanie  depozytów
(by  nie  zmniejszyć  za  bardzo  swojej  marży).  Takie  działanie  może
wpłynąć na zmniejszenie atrakcyjności lokat na kontach bankowych.
Doświadczenie  dowodzi,  iż  wzrost  stopy  procentowej  (ceny  kredytu)
jest  dość  skutecznym  narzędziem  hamowania  wzrostu  popytu
konsumpcyjnego  i  inwestycyjnego.  Jest  często  używanym  narzędziem
„schładzania”  gospodarki,  czyli  hamowania  jej  wzrostu,  gdy  istnieje
zagrożenie  inflacji.  Pobudzenie  aktywności  gospodarczej  poprzez
obniżkę  stopy  procentowej  udaje  się  tylko  wówczas,  gdy  potencjalni
inwestorzy patrzą w przyszłość z optymizmem.

4. POLITYKA STOPY PROCENTOWEJ

5. RODZAJE POLITYKI MONETARNEJ I ICH

WPŁYW NA PODAŻ PIENIĄDZA

W zależności od sytuacji gospodarczej

stosowana

jest

restrykcyjna

bądź

ekspansywna polityka monetarna.

a) Istota, cele i skutki polityki restrykcyjnej (twardej);

Polityka restrykcyjna polega na:



podwyższaniu stopy oprocentowania kredytu;



podwyższaniu stopy rezerw obowiązkowych



sprzedaży papierów wartościowych na otwartym rynku.

Działania

ograniczają

możliwości

kreacji

pieniądza bankowego, a co za tym idzie zmniejszają
też

podaż

pieniądza.

Polityka

restrykcyjna

prowadzona  jest  w  sytuacji  nadmiernego  wzrostu
gospodarczego  (tzw.  przegrzania  koniunktury),
kiedy  grozi  wzrost  inflacji  (czyli  wzrost  ogólnego
poziomu cen).

5. RODZAJE POLITYKI MONETARNEJ I ICH

WPŁYW NA PODAŻ PIENIĄDZA

b) Istota, cele i skutki polityki ekspansywnej(łagodnej);

Polityka ekspansywna polega na:



obniżaniu stopy oprocentowania kredytów;



obniżaniu stopy rezerw obowiązkowych;



zakupie papierów wartościowych.

Polityka  ekspansywna  wywołuje  odwrotne  skutki  niż
restrykcyjna.    Jeżeli  gospodarka  jest  w  stanie  recesji
(spadku  aktywności  gospodarczej),  dla  ożywienia
koniunktury

bank

centralny

stosuje

politykę

ekspansywną  (łatwego  pieniądza).  Obniża  on  stopę
procentową  i  rozszerza  akcję  kredytową.  Tanie
kredyty  zachęcają  do  inwestowania,  a  tym  samym
wzrostu produkcji i zatrudnienia.

5. RODZAJE POLITYKI MONETARNEJ I ICH

WPŁYW NA PODAŻ PIENIĄDZA

6. OGRANICZENIA SKUTECZNOŚCI POLITYKI MONETARNEJ

Polityka  monetarna  nie  jest  jednak  cudownym
środkiem  na  wszystkie  problemy  gospodarcze.
Gdyby można je było rozwiązać zwiększając podaż
pieniądza nie było by na świecie biednych państw.
Ekspansywna  polityka  monetarna,  czyli  niskie
stopy procentowe i duża podaż pieniądza, może w
krótkim okresie przyczynić się do poprawy sytuacji
gospodarczej, ale w długim grozi wzrostem inflacji.
Ekonomiści  mówią  o  neutralności  pieniądza,  co
oznacza, że w długim okresie nie ma on wpływu na
gospodarkę, a o wielkości produkcji czy bezrobocia
lub o inwestycjach decydują czynniki realne, takie
jak  kapitał  finansowy,  kapitał  ludzki,  efektywność
gospodarowania.

Obniżenie stóp procentowych może wcale nie
zwiększyć  popytu.  Stanie  się  tak,  gdy
przedsiębiorcy  z  uwagi  na  słabą  koniunkturę
nie  zdecydują  się  na  nowe  inwestycje.
Podobnie  konsumenci  wstrzymają  się  z
dokonaniem  zakupów,  mimo  niskich  stóp
procentowych,

aż

czasu

poprawy

koniunktury wzrostu dochodów. Sytuacja taka
wystąpiła  w  Japonii  na  przełomie  wieków,
gdzie  stopy  procentowe  banku  centralnego
były  bliskie  zera,  a  mimo  to  nie  następowało
zwiększenie  popytu  w  gospodarce,  które
nakręcałoby koniunkturę.

6. OGRANICZENIA SKUTECZNOŚCI POLITYKI MONETARNEJ

Banki  centralne  we  wszystkich  krajach
podnoszą  i  obniżają  stopy  procentowe  oraz
stosują  pozostałe  narzędzia  regulacji  podaży
pieniądza, mając na względzie z jednej strony
stabilność  cen,  a  z  drugiej  koniunkturę
gospodarczą.

Większość

banków

jest

konsekwentna  w  swojej  polityce  i  większą
uwagę  zwraca  na  stabilność  cen,  niż  na
wzrost  poziomu  produkcji  czy  spadek
bezrobocia.  W  długim  okresie  jest  to
uzasadnione,  ale  w  krótkim  prowadzi  do
poważnych

problemów

gospodarczych,

politycznych i społecznych.

OGRANICZENIA SKUTECZNOŚCI POLITYKI MONETARNEJ

Document Outline