Prawo cywilne. Pojęcie , źródła, 

normy i przepisy prawa cywilnego

Gałąź prawa która reguluje stosunki 
majątkowe oraz niektóre stosunki osobiste 
pomiędzy równorzędnymi podmiotami- 
stosunki cywilnoprawne.
W stosunkach cywilnoprawnych żadna ze 
stron nie ma wobec drugiego podmiotu 
uprawnień władczych.
 Taki stosunek nadrzędności charakteryzuje 
gałęzie prawa publicznego, jak np. .prawo 
administracyjne.

         Źródła prawa 

cywilnego

• Kodeks cywilny
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy
•  kodeks morski
• Kodeks spółek handlowych
• U. o księgach wieczystych i hipotece
• U. o zastawie rejestrowym
• U. o własności lokali
• Prawo autorskie
• U. prawo własności przemysłowej
• U. o spółdzielniach mieszkaniowych
• Prawo wekslowe
•  Prawo czekowe
•  i inne.

Zasady współżycia społecznego.

Zwyczaje

• Zasady współżycia społecznego:  

klauzula generalna : art. 5,56, 
58§2,65§1,354 k.c.

• Zwyczaj:  zaakceptowana w danym 

środowisku, lub powszechnie praktyka 
postępowania. Nie jest źródłem prawa, 
lecz k.c. często odsyła do zwyczaju.

 

Normy i przepisy prawa 

cywilnego

• Normy 
Normy imperatywne, semiimperatywne, dyzpozytywne
 
• Przepisy
 
Definicje legalne: przepisy, które  w sposób wiążący 
określają sens używanych w akcie prawnym słów lub 
zwrotów.
(oświadczenie woli art. 60 k.c.., warunek art. 89 k.c. 
błąd istotny art. 84 § 2 k.c., pełnomocnictwo art. 
96k.c.,zapis  art. 968 k.c.)

Przepisy prawa cywilnego

• Przepisy odsyłające

Przepisy nakazujące przy ustalaniu treści danej  normy, 
uwzględniać przepis  ustanawiający inna normę.
„stosuje się” ,,  stosuje się odpowiednio”
( art. 33 (ind. 1)  ułomne osoby prawne, art. 43 ochrona dóbr 
osobistych osób prawnych, art.116 termin początkowy i końcowy)

•  Fikcje prawne okoliczności jednej normy uważa się 

równoważne z hipotezą innej normy

( art. 50 kc.  : prawa związane z nieruchomością uważa się za jej 
cz. Składowe,  art.936 k.c. : przysposobiony dziedziczy jakby był 
dzieckiem przysposabiającego) .

Przepisy prawa cywilnego

• Zwroty niedookreślone
Zwroty nieostre, których znaczenie  precyzyjne w danym razie 
ustala organ stosujący prawo
( zwykły zarząd art. 9 k.c.8 , należyta staranność  art. 355 k.c.)
 
• Klauzule generalne: zwrot niedookreślony zawarty w 

przepisie prawnym oznaczający pewne oceny funkcjonujące w 
jakiejś grupie społecznej, do których odsyła ów przepis przez 
nakaz uwzględniania ich przy ustalaniu stanu faktycznego 
podpadającego pod  daną normę.

(zasady  współżycia społecznego lub dobrych obyczajów., 
społeczno-gospodarcze przeznaczenia prawa  Art. 5, 140, 354 
k.c.) 

Stosowanie prawa cywilnego  

1. Rozkład ciężaru dowodu: art. 6 k.c.
2. Domniemania: faktyczne i prawne
• Domniemanie faktyczne: (Praesumptio facti): wnioskowanie z faktu o 

fakcie , w/g doświadczeń życiowych

•  Domniemania prawne:( praesumptio iuris:  wyznaczone normą 

prawną nakazującą wiązać ze  sobą dwie klasy faktów: : podstawę 
domniemania z wnioskiem domniemania;  

               domniemanie  co do faktu  art. 9 k.c. ( dziecko urodziło się 
żywe)
               domniemanie co do prawa (  art. 197  udziały współwłaścicieli 
są     równe)
•  domniemania wzruszalne, np. domniemanie dobrej wiary, art.7 k.c. 

•  niewzruszalne ,( kwalifikowane), np. domniemanie zgodności wpisu 

księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym , art 3 ukw.

 Prawo podmiotowe

Przyznana i zabezpieczona przez normę prawną sfera  możności 
postępowania w określony sposób: uprawnienia i odpowiadające im 
obowiązki zabezpieczone przymusem państwowym.
 Rodzaje uprawnień:
 Roszczenia: prawo do żądania konkretnego zachowania od 
konkretnej osoby
Uprawnienia kształtujące: danemu podmiotowi przysługuje prawo 
do zmiany lub zakończenia istniejącego stosunku prawnego przez 
czynność prawną.
Zarzuty: uprawnienie polegające na odmowie spełnienia roszczeń, 
np. zarzut przedawnienia, zarzut potrącenia)

Rodzaje praw podmiotowych:

 Bezwzględne i względne
• Akcesoryjne (umocnienie innych praw 

podmiotowych) - hipoteka; 

• Związane (prawa funkcjonalnie powiązane 

-pr. wł i użytkowania wieczystego, 235 §2 k.c.)

• Majątkowe i niemajątkowe ( realizują interes 

ekonomiczny lub osobisty)

• Przenaszalne i nieprzenaszalne 

( dopuszczalność zmiany podmiotów tych 
praw)- 254 k.c. niezbywalność użytkowania