Definicja kosztów

       

W  ujęciu  makroekonomicznym  koszty  rozumiane  są  jako    „nakłady  pracy  żywej  i 

uprzedmiotowionej,  jakie  poniosło  społeczeństwo  na  wytworzenie  dóbr  i  usług,  a 
więc  są  odpowiednikiem  społecznego  produktu  globalnego 

wytworzonego

  w 

danym  okresie".  Na  produkt  globalny  składa  się    wartość  zużytych  środków  produkcji  i 
wynagrodzenia pracowników biorących udział w procesie produkcji, co określa się mianem 
kosztów  produkcji  oraz  tzw.  produkt  dodatkowy,  czyli  wartość  produkcji  wytworzonej  dla 
społeczeństwa. 

   

Koszty własne przedsiębiorstwa można zdefiniować, jako “wyrażone w pieniądzu 

celowe  zużycie  środków  trwałych,  materiałów,  paliwa,  energii,  usług,  czasu 
pracy  pracowników  oraz  niektóre  wydatki  nie  odzwierciedlające  zużycia 
czynników  produkcji,  poniesione  w  związku  z  normalną  działalnością 
przedsiębiorstwa  w  pewnym  okresie,  których  rezultatem  są  użyteczne 
produkty i usługi”. 
      Aby  zużycie  poszczególnych  czynników  produkcji  mogło  stanowić  koszty  własne 
muszą być spełnione następujące warunki:

•   celowość zużycia czynników produkcji,

•   wartościowe (pieniężne) ujęcie zużycia,

•   porównanie kosztów z przychodami w ściśle ustalonych okresach,

•   wystąpienie użytecznych efektów w postaci produktów lub usług.

          W  świetle  prawa  bilansowego  koszty  to  „uprawdopodobnione 
zmniejszenie 

w 

okresie 

sprawozdawczym 

korzyści 

ekonomicznych,  o  wiarygodnie  określonej  wartości,  w  formie 
zmniejszenia  wartości  aktywów  albo  zwiększenia  wartości 
zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału 
własnego  lub  zwiększenia  jego  niedoboru  w  inny  sposób  niż 
wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli”.

KOSZTY

Działalnoś

ci 

podstawo

wej

Pozostałe 

koszty 

operacyjne

Koszty 

finansowe

Koszty związane 

z wytworzeniem 

i sprzedażą 

aktywów i usług

(koszty układu 

rodzajowego, 

funkcjonalnego, 

kalkulacyjnego)

Koszt 

wytworzenia, 

Koszt własny,

Wartość 

sprzedanych 

towarów , 

materiałów.

Koszty związane 

ze sprzedażą 

majątku trwałego

Wartość netto 

sprzedawanych i 

likwidowanych 

środków trwałych, 

wartości 

niematerialnych

Tworzone rezerwy

Kary grzywny 

odszkodowania 

płacone

Wartość nabycia 

sprzedawanych 

inwestycji

 

Odsetki i 

dyskonta 

płacone,

Różnice kursowe 

ujemne

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych

 
   Klasyfikując koszty dla celów sprawozdawczych można uwzględnić takie szczegółowe kryteria klasyfikacyjne, jak:

•rodzajowe,
•podmiotowe (tzw. układ funkcjonalny),
•przedmiotowe (tzw. układ kalkulacyjny).
 
   Układ rodzajowy wskazuje na rodzaj poniesionych kosztów,  układ funkcjonalny na miejsce ich  poniesienia, zaś 

układ kalkulacyjny na co zostały poniesione koszty.

 
    Układ rodzajowy obejmuje następujące pozycje kosztów prostych:

•amortyzację (401),
•zużycie materiałów i energii (402),
•usługi obce (403),
•podatki i opłaty (404),
•wynagrodzenia (405), 
•świadczenia na rzecz pracowników (406),
•pozostałe koszty rodzajowe (409).
 
           Układ rodzajowy jest jedynym układem obligatoryjnym dla wszystkich firm prowadzących księgi rachunkowe. 

Obejmuje on wszystkie koszty poniesione w danym okresie, bez wskazania komórek w których zostały one 
poniesione, ani produktów na które zostały poniesione. Koszty te, już fakultatywnie mogą być dalej rozliczane na 
inne układy, tj. funkcjonalny i kalkulacyjny.

   Układ funkcjonalny obejmuje koszty związane z określoną sferą działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, tj.:
 
•koszty fazy zakupu,
•koszty fazy produkcji,
•koszty fazy sprzedaży,
•koszty ogólnego zarządu.

Podatki kosztowe (404 
Podatki i opłaty):

•  Podatek akcyzowy (pośredni)

•  Podatek od nieruchomości 

•  Podatek od środków transportu

•  Podatek od czynności 
cywilnoprawnych

•  Opłata skarbowa

•  Podatek rolny

•  Podatek leśny

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych

                Układ  kalkulacyjny  uwzględnia  podział  kosztów  na  bezpośrednie  i  pośrednie.  Koszty 

bezpośrednie mogą być przypisane do jednostki kalkulacyjnej za pośrednictwem dokumentacji 
źródłowej, bez dokonywania dodatkowych kalkulacji. Koszty pośrednie odnoszone są natomiast 
na  jednostki  kalkulacyjne  szacunkowo,  za  pomocą  specjalnych  kluczy  podziałowych,  np.  w 
proporcji  do  kosztów  bezpośrednich.  Układ  kalkulacyjny  kosztów  przedstawia  następujące 
zestawienie:

 
        1. Koszty bezpośrednie:
•

materiały bezpośrednie,

•

robocizna bezpośrednia,

•

pozostałe koszty bezpośrednie

        2.  Koszty wydziałowe 
        3.  Techniczny koszt wytworzenia(1+2)
        4.  Koszty ogólnego zarządu
        5.  Fabryczny (zakładowy) koszt wytworzenia (3+4)         Koszty pośrednie
        6.  Koszty sprzedaży                                                                         2+4+6
        7.   Koszt własny sprzedaży (5+6)

        501– Produkcja podstawowa
        510 – Koszty handlowe
        521 – Koszty wydziałowe
        527 – Koszty sprzedaży
        523 – Koszty zakupu
        530 – Produkcja pomocnicza
        550 - Koszty  zarządu