WYKŁAD 2

GINEKOLOGIA 

I POŁOŻNICTWO 

Podstawy anatomii 

żeńskiego 

układu

płciowego 

C
E
L 
Z
AJ
Ę
Ć

CELEM WYKŁADU 
BĘDZIE:

1. Zapoznanie 

studentów 

z 

podstawowymi  terminami  w 
zakresie 

budowy 

anatomicznej 

żeńskich 

narządów płciowych

2. Prezentacja i omówienie 

budowy anatomicznej 
żeńskich narządów płciowych

P
O
D
ZI
A
Ł

ŻEŃSKIE NARZĄDY 

PŁCIOWE

Organa genitalia feminina

Narządy płciowe 

zewnętrzne

Organa genitalia feminina externa

Narządy płciowe 

wewnętrzne

Organa genitalia feminina interna

-SROM

-Wargi sromowe 
mniejsze

-Wargi sromowe większe

- łechtaczka

- przedsionek pochwy

-Jajniki

- macica

- jajowód

- pochwa 

Układ  płciowy  nazywany  również  rozrodczym  podobnie  jak  u 
mężczyzn ma za zadanie utrzymanie ciągłości gatunku. W przypadku 
kobiet,  głównym  celem  jest  wytwarzanie  komórek  jajowych,  a 
następnie rozwój płodu i poród.

JAJNIK
I

S
U
T
E
K

B
U
D
O
W
A 
S
U
T
K
A

O
D
P
ŁY
W 
C
H
Ł
O
N
KI

Jajowód (salpinx, 
oviductus, tuba uterina)

Jajowody różnicują się z 
górnych odcinków przewodów 
okołośrodnerczowych.

Jajowody są parzystymi 
przewodami długości 7-14 
cm, biegnącymi od rogu 
macicy do jajnika. Jajowód 
zaczyna się ujściem 
brzusznym (ostium 
abdominale) pokrytym 
charakterystycznymi 
kosmkami
(fimbriae), następnie 
lejkowato poszerza się, 
tworząc bańkę jajowodu 
(ampulla), bliżej macicy 
przechodzi w cieśń jajowodu 
(isthmus) i środścienną część 
maciczną jajowodu (pars 
uterina). 

Ściana jajowodu
składa się z trzech warstw:
• błony śluzowej;
• błony mięśniowej;
• błony surowiczej.

JA
JO
W
Ó
D

Jajnik (ovarium, oophoron)

Jajnik jest gruczołem parzystym; obie gonady rozwijają się na 
przyśrodkowych powierzchniach środnerczy.

W jajniku wyodrębnia się dwie 
części: korową i rdzenną.

JA
JN
IK 

N
A
R
Z
Ą
D
Y 
P
Ł
CI
O
W
E 

Macica (uterus, metra, hystera)

Macica powstaje z kanałów okołośrodnerczowych (Miillera), różnicujących się w 1O- cio 
milimetrowych zarodkach obok kanałów śródnerczowych Wolffa. Z górnych odcinków tych 
kanałów powstają zawiązki jajowodów; niższe partie zrastają się, tworząc kanał maciczno-
pochwowy, z którego rozwija się macica i 4/5 pochwy.

Macica jest narządem nieparzystym o długości 6-8 cm (w tym szyjka 2,5-3 cm), 
szerokości 4 cm i wysokości 2,5 cm. Masa macicy wynosi 40-50 g. Macica dzieli się na 
szyjkę, cieśń i trzon.

M
A
CI
C
A

Ściana trzonu macicy zbudowana jest z trzech warstw:

• błony surowiczej - tunica serosa (perimetrium);
• błony mięśniowej - myometrium;
• błony śluzowej - endometrium.

Cztery "warstwy" błony mięśniowej:

• warstwę podśluzową, układającą się najbardziej równolegle do długiej osi macicy;
• warstwę mięśni okrężnych i o przebiegu spiralnym;
• warstwę mięśni o przebiegu okrężno-ukośnym i podłużnym;
• warstwę podsurowiczą zbliżoną układem do warstwy podśluzowej,

B
U
D
O
W
A 
M
A
CI
C
Y

Narządy  płciowe  są  unaczynione  przez  rozgałęzienia  dwóch  parzystych  tętnic: 
jajnikowej (a. ovaria) i macicznej (a. uterina).
Tętnica  jajnikowa  odchodzi  od  odcinka  brzusznego  aorty  poniżej  tętnicze 
tętnicy  nerkowej  (niekiedy  może  być  gałązką  tętnicy  nerkowej),  biegnie  w 
więzadle  wieszadłowym  jajnika  (ligamentum  suspensorium  ovarii)  i  w  okolicy 
jajowodowego  końca  jajnika  oddaje  gałązkę  jajowodową,  która  zespala  się  w 
obrębie krezki jajowodu z podobną gałązką odchodzącą od tętnicy macicznej. W 
obrębie  wnęki  jajnika  tętnica  jajnikowa  oddaje  liczne  tętniczki  do  miąższu 
jajnika.
Tętnica  maciczna  odchodzi  od  tętnicy  biodrowej  wewnętrznej,  biegnie  w 
więzadle szerokim wzdłuż brzegu macicy, rozgałęziając się na ramię wstępujące 
i zstępujące.

U
N
A
C
Z
Y
NI
E
NI
E

Pochwa (vagina, kolpos)

Pochwa powstaje z dolnego odcinka kanału maciczno-pochwowego (4/5 pochwy) 
oraz z zatoki moczowo-płciowej (z zatoki moczowo- -płciowej rozwija się dolny 
odcinek pochwy i jej przedsionek).
Pochwa jest kanałem o długości 8-10 cm, który rozpoczyna się w przedsionku 
pochwy (vestibulum vaginae) i w górze kończy ślepo,obejmując łukowato szyjkę 
macicy.

P
O
C
H
W
A

N
A
R
Z
Ą
D
Y 
P
Ł
CI
O
W
E 

Srom (vulva, pudendum femininum)

Srom  i  wzgorek  łonowy  (mons  pubis)  stanowią  narządy  płciowe  zewnętrzne 
(partes genitales externae)

Głównym  elementem  sromu  są  wargi  sromowe  większe  (labia  maiora 
pudendu. które zamykają szparę sromową. Biegną one w przedłużeniu wzgórka 
łonowego;  łączą  się  z  przodu,  tworząc  spoidło  przednie  warg  (commissura 
anterior), i z tyłu, tworząc spoidło
warg tylne (commissura labiorum posterior), przechodzące w krocze.

Po  rozchyleniu  warg  sromowych  większych  uwidaczniają  się  wargi    sromowe 
mniejsze  (labia  minora  pudendi).  Od  tyłu  łączą  się  one  ze  sobą  wędzidełkiem 
warg sromowych mniejszych (jenulum labiorum pudendi), a z przodu, w okolicy 
łechtaczki,  rozdzielają  się,  wytwarzając  napletek  (praeputium)  i  wędzidełko 
łechtaczki tfenulum clitoridis).

Łechtaczka  (clitoris)  zbudowana  jest  z  dwóch  ciał  jamistych  (corpora 
cavernosa  clitoridis)  tworzących  trzon  zakończony  żołędzia  łechtaczki 
(glans clitoridis). 

Przestrzeń 

zawarta 

między 

wargami 

mniejszymi 

nosi 

nazwę 

przedsionka pochwy.

Błona dziewicza (hymen) jest fałdem błony śluzowej, który może mieć rożne 
kształty.

Krocze (perineum)

Krocze  powstaje  z  przegrody  moczowo-odbytniczej  rozdzielającej  zatokę 
moczowo-płciową  od  odbytnicy.  Krocze  obejmuje  tkanki  miękkie  leżące  między 
spoidłem tylnym
warg sromowych, a przednim brzegiem odbytu.

S
R
O
M 
I 
K
R
O
C
Z
E

O
K
O
L
LI
C
E 

B
U
D
O
W
A 
S
R
O
M
U

PYTANIA ?

Dziękuję za 

uwagę

B
U
D
O
W
A 
S
R
O
M
U