Dzięki oddychaniu 

organizmy uzyskują 

energię

• W każdym pokarmie , niezależnie od  

sposobów jego zdobywania i pobierania 
organizm otrzymuje  miedzy innymi  
cukry i tłuszcze,  

• W procesie oddychania substancje te 

służą do uzyskiwania energii.

Cukry i tłuszcze

Podczas 

oddychania 

uwalnia się 

energia

• Każda wykonywana czynność ,/ bieganie,  

nauka, jedzenie, zabawa/ wymaga 
nakładu energii.

• Wszystkie organizmy  potrzebują energii 

do życia/zdobywania pokarmu, obrony 
przed drapieżnikami, wzrostu../

• Energia wyzwalana jest podczas przemian 

chemicznych zachodzących w komórkach.

• Do przebiegu  tych przemian organizmy  zużywają 

tlen, a w ich wyniku powstaje miedzy innymi 
dwutlenek węgla.

• Z tego powodu przemiany te 

nazywamy oddychaniem 
komórkowym.

• Część energii organizm zużywa też 

na utrzymanie stałej temperatury 
ciała.

• Przebieg procesu oddychania   

przebiega  u wszystkich organizmów  
następująco:

 

komórk

a

   

w wyniku tlenowej przemiany cukru lub tłuszczu    

energia 

+ 

dwutlenek węgla 

+

 

niewielka ilość wody pozostająca w 
organizmie

Narządy wymiany gazowej u 

zwierząt

• Tlen jest  doprowadzany do komórki 

najczęściej poprzez krew. 

• Aby dostał  się  do krwi, musi być 

pobrany z otoczenia.

Człowiek i ssaki, ptaki, gady i wiele 

ślimaków

• PŁUCA-z nich tlen z 

powietrza  
doprowadzonego przez 
drogi oddechowe 
przenika do krwi. 

• Jednocześnie z krwi do 

płuc dostaje się  
dwutlenek węgla, który 
powstaje w komórkach 
podczas uwalniania 
energii

energia

Zwierzęta wodne

• SKRZELA- woda  z tlenem 

rozpuszczonym w wodzie 
omywa skrzela

•  tlen z niej przedostaje się do 

krwi płynącej w skrzelach, a 
dwutlenek węgla z krwi 
przenika do wody, która 
opuszcza ciało zwierzęcia.

• W skrzelach dokonuje się 

wymiana gazowa miedzy 
innymi u ryb, raków i innych 
wodnych ślimaków.

Oddychanie roślin

• Rośliny potrzebują 

energii do 
kwiknięcia, 
wytwarzania 
szyszek, nasion i 
owoców,  
otwierania kwiatów 
czy transportu 
substancji.

• Duża cześć cukru 

wytwarzanego 
podczas procesu 
fotosyntezy rośliny 
zużywają  do 
oddychania. 

• Potrzebnego do 

tego procesu tlenu 
roślinom nie 
brakuje- same go 
przecież w czasie 
fotosyntezy 
produkują

Fotosynteza

cukier

• Do wymiany gazowej służą im 

aparaty szparkowe, są to małe 
otwory w liściach i zielnych łodygach.

• W razie potrzeby zamykają się one i 

otwierają

Ciekawostka

• Układ oddechowy owadów
• Owady stanowią wyjątek  wśród zwierząt żyjących na lądzie 

, ponieważ nie mają płuc.

• Pobieranie tlenu z powietrza  odbywa się za pośrednictwem 

TCHAWEK= rozgałęzionych rurek oplatających wszystkie 
narządy, które tworzą system przenikający całe ciało.