O ŚLĄSKIEJ
POBOŻNOŚCI
SOCJOLOGICZNYCH
UWAG KILKA
ks. dr Arkadiusz Wuwer
Katowice, 2009
O ŚLĄSKIEJ
POBOŻNOŚCI
SOCJOLOGICZNYCH
UWAG KILKA
ks. dr Arkadiusz Wuwer
Katowice, 2009
GENIUS SILESIAE
„Genius Silesiae” realizuje się najpełniej
w jednaniu żywiołów. Z nich, z
różnorodnych i wielorakich żywiołów, jest
Śląsk – ziemia o konsystencji szmaragdu,
kamienia, który jest tym szlachetniejszy i
mocniejszy, im z większej ilości
domieszek się składa. A podstawowe
składniki nadające szlachetność
kamieniowi tej ziemi to: polskość,
niemieckość, morawskość…
Jerzy Szymik za Mühlpfortem
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Archidiecezja katowicka
(terytorium od 1992):
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆ:
Termin psychologiczny:
Przez religijność rozumie się indywidualne,
podmiotowe ustosunkowanie się człowieka wobec
Boga i nadprzyrodzoności, czyli jak ja to
osobiście przeżywam. To ustosunkowanie wyraża
się w sferze pojęć i przekonań, uczuć oraz
zachowań jednostki. Sprowadza się do
subiektywnego odniesienia człowieka do
rzeczywistości opisywanej i wyjaśnianej w religii.
Jest strukturą złożoną z wielu elementów (sądy
przekonania, przeżycia, stany emocjonalne,
predyspozycje do zachowań, same zachowania).
Elementy te są zapodmiotowane w człowieku i
spolaryzowane do przedmiotu religii. Religijność
nie stanowi struktury wyizolowanej z całokształtu
życia psychicznego człowieka, jest czymś
wkomponowanym, co konstytuuje osobowość
człowieka, przenika ją. Zawiera w sobie
odniesienie do transcendencji.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆ:
Termin socjologiczny:
• Religijność
instytucjonalna
i religijność
operatywna
•
Podzielany i spełniany przez grupę ludzi zbiór
instytucjonalnych wierzeń, wartości i symboli oraz
związanych z nimi zachowań, które wynikają z
rozróżnienia rzeczywistości empirycznej i
pozaempirycznej oraz z przyporządkowania co do
znaczenia spraw rzeczywistości empirycznej
rzeczywistości pozaempirycznej.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
POBOŻNOŚĆ:
Termin religijny:
Pobożność jest zewnętrznym
ukazaniem zażyłości z Bogiem. Życie
PO BOŻEMU - a więc życie Boga w
człowieku i człowieka z Bogiem,
według prawa i woli Bożej.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆ
„PESYMISTYCZNA”:
„Bardzo wielu wieśniaków nie wiedzą
co krzyż znaczy, czyli Odkupiciel
nasz Jezus Chrystus i czem się różni
wiara żydowska od chrześcijańskiej”
„Tygodnik Katolicki” Piekary,1849
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆ
„OPTYMISTYCZNA”:
„Ludność miejscowa, rzymsko-
katolicka, jest bardzo przywiązana
do religii i wszystkiego, co z nią jest
połączone. Wynika to z głębokiego
jej przekonania i wielowiekowej
tradycji. Praktyki religijne spełnia
ludność gorliwie, uczęszczając co
niedzielę i święta do kościoła na
nabożeństwa. Nawet popołudniowe
nieszpory są licznie odwiedzane…”
Hübner (1937)
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆ
„REALISTYCZNA”:
Elementy religijności:
A. postawy wobec wiary;
B. zachowania religijno-moralne;
B. wypływający z religijności obraz
Kościoła, parafii, rodziny czy narodu.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
A. POSTAWY WOBEC WIARY
*
:
Czy uważa się Pan/Pani za wierzącego katolika?
*
Na podstawie badań przeprowadzonych przez PBS DGA (http://www.pbssopot.com.pl/) na zlecenie tygodnika „Gość Niedzielny” w roku
2006.
Czy uważa się Pan/Pani za wierzącego katolika?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wyraża Pan/Pani zgodę na udział w badaniu?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wyraża Pan/Pani zgodę na udział w badaniu?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy zastanawia się Pan/Pani nad prawdami wiary
głoszonymi przez Kościół i stara się je zrozumieć?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy zastanawia się Pan/Pani nad prawdami wiary
głoszonymi przez Kościół i stara się je zrozumieć?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kościół mówi, że Bóg jest autorem Pisma Świętego
w tym sensie, że natchnął ludzi, którzy je napisali.
Czy wierzy Pan/Pani, że Pismo Święte zawiera
prawdziwe słowo boże?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kościół mówi, że Bóg jest autorem Pisma Świętego
w tym sensie, że natchnął ludzi, którzy je napisali.
Czy wierzy Pan/Pani, że Pismo Święte zawiera
prawdziwe słowo boże?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Jaka, zdaniem Pana/Pani, jest relacja między wiarą a
rozumem?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Jaka, zdaniem Pana/Pani, jest relacja między wiarą a
rozumem?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani w Boga, który jest osobą, czyli
istotą rozumną, obdarzoną wolną wolą i zdolną do
miłości?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani w Boga, który jest osobą, czyli
istotą rozumną, obdarzoną wolną wolą i zdolną do
miłości?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Bóg jest w trzech osobach?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Bóg jest w trzech osobach?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kto, zdaniem Pana/Pani, stanowi Trójcę Świętą?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kto, zdaniem Pana/Pani, stanowi Trójcę Świętą?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Bóg stworzył świat?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Bóg stworzył świat?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Bóg stworzył człowieka?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Bóg stworzył człowieka?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy zdaniem Pana/Pani teoria ewolucji wyklucza
wiarę w Boga, który stworzył świat i człowieka?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy zdaniem Pana/Pani teoria ewolucji wyklucza
wiarę w Boga, który stworzył świat i człowieka?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy, zdaniem Pana/Pani, Jezus był postacią
historyczną, tzn. czy faktycznie żyła taka osoba w
pierwszym wieku naszej ery w Palestynie?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy, zdaniem Pana/Pani, Jezus był postacią
historyczną, tzn. czy faktycznie żyła taka osoba w
pierwszym wieku naszej ery w Palestynie?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Maryja z Nazaretu jako
dziewica poczęła Jezusa bez udziału mężczyzny, a
jedynie dzięki działaniu Ducha Świętego?*
*Na to pytanie odpowiadali wyłącznie ci respondenci, którzy uważają, że Jezus był
postacią historyczną
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Maryja z Nazaretu jako
dziewica poczęła Jezusa bez udziału mężczyzny, a
jedynie dzięki działaniu Ducha Świętego?*
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
*Na to pytanie odpowiadali wyłącznie ci respondenci, którzy uważają, że Jezus był
postacią historyczną
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Jezus był obiecanym w
Starym Testamencie Mesjaszem, Zbawicielem
świata?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Jezus był obiecanym w
Starym Testamencie Mesjaszem, Zbawicielem
świata?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Jaką rolę w Pana/Pani życiu odgrywa osoba Jezusa
Chrystusa?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Jaką rolę w Pana/Pani życiu odgrywa osoba Jezusa
Chrystusa?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kim, zdaniem Pana/Pani, jest Jezus Chrystus?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kim, zdaniem Pana/Pani, jest Jezus Chrystus?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Jezus umarł na krzyżu, aby
zbawić wszystkich ludzi?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Jezus umarł na krzyżu, aby
zbawić wszystkich ludzi?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Jezus Chrystus
zmartwychwstał?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że Jezus Chrystus
zmartwychwstał?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kim, zdaniem Pana/Pani, jest Duch Święty?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Kim, zdaniem Pana/Pani, jest Duch Święty?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czym, zdaniem Pana/Pani, jest Kościół?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czym, zdaniem Pana/Pani, jest Kościół?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani w Sąd Ostateczny?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani w Sąd Ostateczny?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że po śmierci oczekuje
człowieka wieczna nagroda (niebo) lub wieczna kara
(piekło)?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Czy wierzy Pan/Pani, że po śmierci oczekuje
człowieka wieczna nagroda (niebo) lub wieczna kara
(piekło)?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Co, według Pana/Pani, czeka ludzi po śmierci?
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Co, według Pana/Pani, czeka ludzi po śmierci?
PŁEĆ
WIEK
WYKSZTAŁCENIE
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
%
%
%
%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
B. ZACHOWANIA WOBEC
WIARY:
1. DOMINICANTES
oblicza się dla każdej parafii jako odsetek wiernych
uczęszczających na niedzielną mszę św., w odniesieniu do
ogólnej liczby zobowiązanych. Dla wszystkich parafii przyjęto to
samo założenie, że zobowiązani do uczęszczania na niedzielną
mszę św. stanowią 82% wiernych. Pozostałe 18% to dzieci do
lat siedmiu, chorzy, ludzie starsi itp. – nie zobowiązani do
uczestnictwa w niedzielnej mszy św.
2. COMMUNICANTES
Ponieważ wśród osób uczestniczących w niedzielnej mszy św.
jest zawsze grupa wiernych, którzy przystępują również do
komunii św., jest możliwość ustalenia drugiego wskaźnika
religijności: jest to liczba tych wiernych odniesiona do liczby
zobowiązanych, wyrażona w odsetkach.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Dominicantes
*
:
19
80
19
81
19
82
19
83
19
84
19
85
19
86
19
87
19
88
19
89
19
90
19
91
19
92
19
93
19
94
19
95
19
96
19
97
19
98
19
99
20
00
20
01
20
02
20
03
20
04
20
05
20
07
20
08
20
09
0
10
20
30
40
50
60
70
archidiecezja katowicka
Polska
diecezja sosnowiecka
diecezja gliwicka
*
Wykres autorski na podstawie danych ISKK (Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego)
(http://www.iskk.ecclesia.org.pl/)
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Communicantes
*
:
19
80
19
81
19
82
19
83
19
84
19
85
19
86
19
87
19
88
19
89
19
90
19
91
19
92
19
93
19
94
19
95
19
96
19
97
19
98
19
99
20
00
20
01
20
02
20
03
20
04
20
05
20
07
20
08
20
09
0
5
10
15
20
25
archidiecezja katowicka
Polska
diecezja sosnowiecka
diecezja gliwicka
*
Wykres autorski na podstawie danych ISKK (Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego)
(http://www.iskk.ecclesia.org.pl/)
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Przystępowanie do komunii:
Na wzrost liczby osób przystępujących do
komunii św. mają wpływ co najmniej dwa
czynniki:
• wzrastająca świadomość istoty Eucharystii.
(duże znaczenie ma katecheza i formacja w
parafiach i grupach);
• zmiana wrażliwości moralnej.
(dzisiaj łatwiej przychodzi nam się uznać za
„godnych” przystąpienia do stołu Pańskiego
niż dawniej).
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
INNE ZACHOWANIA
RELIGIJNO-MORALNE (1):
Comiesięczna spowiedź: 26,5% (Polska –
27,4%);
Akceptacja zakazu współżycia seksualnego
przed ślubem: 24,4% (Polska- 28,3%);
Akceptacja zakazu przerywania ciąży: 44,7%
(Polska – 36,7%);
Akceptacja nierozerwalności małżeństwa:
43,1% (Polska – 43,7%);
Akceptacja zakazu stosowania środków
antykoncepcyjnych: 12,5% (Polska- 17,7%).
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
INNE ZACHOWANIA
RELIGIJNO-MORALNE (2):
• Oglądalność katolickich programów
telewizyjnych: 72,7%
• Słuchalność katolickich programów
radiowych: 50,1%
• Czytelnictwo prasy religijnej: 57,5%
(w tym „Gościa Niedzielnego” –
38,8%).
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Sekularyzacja:
• na Śląsku nie przebiega w sposób
gwałtowny. Większy wpływ ma w
miejscach o większej anonimowości i
mobilności mieszkańców, mniejszy -
w okręgach o tradycyjnych więzach
społecznych. Sekularyzacja na
Śląsku ma charakter „wyspowy”.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
WNIOSKI:
• SUBIEKTYWIZACJA
• INDYWIDUALIZACJA
• PRYWATYZACJA
• NEGACJA ZASAD MORALNYCH
• BRAK NIEZDECYDOWANIA,
OBOJĘTNOŚCI I NIEWIARY
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
C. POSTAWY WOBEC
WARTOŚCI:
• Apolityczność;
• Katolicyzm społeczny;
• Praktycyzm;
• Rola wykształcenia;
• Wielokulturowość;
• …
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Sfery religijności:
• Rodzina (97%);
• Praca (83,6%);
• Kościół (76,8%);
• Czas wolny i wypoczynek
(80%).
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RODZINA:
Religijność Ślązaków wypływa z rodziny i
przejawia się w rodzinie. Wiele zwyczajów i
obchodów rodzinnych ma charakter religijny.
Charakterystyczne jest np. wspólne, rodzinne
pielgrzymowanie do Piekar, wspólna modlitwa
w rodzinie czy rodzinny udział w
nabożeństwach. Rola rodziny, jako miejsca
formacji religijnej jest nie do zastąpienia. Także
dlatego, że model religijności rodzinnej bywa
zwykle przenoszony na obraz Kościoła. Na
Śląsku większość pytanych uważa, że Kościół
bardziej jest wspólnotą wiary niż instytucją.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
KOŚCIÓŁ:
• Wspólnota wiary;
• Identyfikacja Kościoła z parafią
(80%);
• Wysokie zaufanie do hierarchii (do
proboszcza - 87,3%) oraz instytucji
życia publicznego (wojsko – 74%);
• (98% zna imię papieża; 74% biskupa,
a 61,9% proboszcza).
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆW SPECYFICE
KULTURY REGIONALNEJ (1):
• Udział w pielgrzymce do Piekar: 15,5%
(kobiety 60%);
• Decydują osobiste przekonania religijne
(47,7%); tradycja (30,8%); chęć
zamanifestowania jedności (8,3%)
• Wysoki odsetek praktykujących mężczyzn.
• Uczestnictwo w nabożeństwach majowych:
56%
• Uczestnictwo w nabożeństwach
różańcowych: 55%;
• Droga Krzyżowa: 49%
• Gorzkie Żale – 37%
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
RELIGIJNOŚĆW SPECYFICE
KULTURY REGIONALNEJ (2):
• Obchodzenie „roczku”: 51%;
• Wspólna modlitwa w rodzinie:
41,5%;
• Rocznice rodzinne świętowane w
kościele: 40%;
• Lektura Biblii: 40%;
• Udział w nowych formach kultu:
• Nabożeństwa fatimskie: 15%
• Miłosierdzia Bożego: 16,7%.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Relacje identyfikacji:
• Parafia– 52,6%;
• Katolicyzm – 50,3%;
• Rodzina – 80,8%;
• Naród polski – 69%;
• Ludność rodzima Górnego Śląska –
36,1%;
• Górny Śląsk – 53,7%.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Praca
Górny Śląsk był i pozostaje przykładem pewnego
fenomenu niespotykanego w innych regionach
przemysłowych. Tutaj robotnicy potrafili połączyć
ciężką pracę z głęboką religijnością. Wpływ na taką
postawę miały niewątpliwie działania duszpasterskie
prowadzone przez wielkich kapłanów - proboszczów
XIX wieku. Dzielili swoje parafie, budowali kościoły,
wychodzili z Ewangelią naprzeciw industrializującej się
rzeczywistości. Z pewnością ma to także związek z
mentalnością mieszkańców regionu, praktyczną i
prostą, zakorzenioną w tradycji. Dla większości
Górnoślązaków praca nie stała się nigdy bożkiem. Może
pracując w ciemnościach, pod ziemią, w ekstremalnych
warunkach, łatwiej im było zrozumieć i zapamiętać, że
chodniki kopalń to nie jest cały świat i cała prawda o
życiu. Że dopiero na powierzchni jest bardziej
prawdziwie: świeci słońce, są ludzie kochani i
przyjaciele, zieleni się trawa, a śledzenie gołębi w locie
każe patrzeć wzwyż i pytać o ład w kosmosie. Praca w
ten sposób nabierała wymiaru religijnego i
metafizycznego, bo prowadziła do refleksji na temat
ładu w kosmosie.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
Rozrywka
Bawiono się podczas odpustów, czyli świąt
patronów parafii. W te dni przyjeżdżali do rodzin
krewni nawet z dalekich okolic. Pod kościołami
kramy rozkładali rzemieślnicy i cukiernicy, a w
domach urządzano wystawne przyjęcia z roladą i
modrą kapustą na obiad, a makronami na deser.
Zabawa była huczna, bo przybywali też szynkarze
z całej okolicy. W 1919 roku ks. Ludwik
Skowronek, autor cenionego modlitewnika
"Droga do Nieba", nawoływał parafian w
Bogucicach, by nie częstowali swoich gości
alkoholem. Posłuchali go jednak nieliczni. Księża
narzekali też na swawolne zabawy podczas
tradycyjnych barbórek przypadających 4 grudnia
w czasie adwentu.
"Katolik" pisał w 1884 roku:
„Hulali górnicy, a potem ciarali się w błocie
razem z żonami”
.
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009
„Bajka śląska - II”
dawno dawno temu stworzył Pan Bóg raj
pachniało w nim siano
ludzie czarni od węgla o zmierzchu
siadali przed domem
pili z musztardówek herbatę lub wino
pod fioletowym niebem
zatopieni w słońcu jak w bursztynie
dziadek zapalał fajkę a dym mieszał się z mgłami
co wstawały od sadu spopod grusz i wiśni
łagodne nagle z bagien czarnych chaszczy
wychodziły straszydła utopce wądojce
zwabione kręgiem światła ciastem dzwonkiem śmiechu
płonęły seledynem w ciemnościach ich oczy
a oni rozprawiali o zwyczajnym życiu o bolących plecach
krowie co będzie się cielić o zepsutym piecu
i o świecie co ponoć wielki i cudowny
większy niż cała wioska i przyległe strony
czasem przystawał nawet przed chałupą Czas
by skosztować kołocza i napić się piwa
a Śmierć i Miłość objęte odkładały kosy
Bóg przychodził ostatni czesał siwą brodę
zapytywał o zdrowie częstował cukierkiem
i śmiał się aż huczało nad łąkami echo
dawno
bardzo dawno temu
stworzył Pan Bóg raj
Arkadiusz Wuwer, Zatrzymywanie klepsydry, Siemianowice Śl. 1997
ks. dr Arkadiusz Wuwer, O śląskiej pobożności socjologicznych uwag kilka, Katowice 2009