Stan równowagi

Paula Błaszczyńska

Adrianna Bzowy

Kl. II b

Równowaga reakcji 

chemicznych

Stan, gdy reakcja chemiczna 
zachodzi z jednakową szybkością w 
obu kierunkach, a więc stężenia 
reagentów nie zmieniają się w czasie.

Przykład reakcji 

równowagowej:

Hydroliza estru i estryfikacja, jako 
reakcja odwrotna:

     CH

3

COOCH

3

 + H

2

O ⇌ CH

3

COOH + 

CH

3

OH

Stała równowagi 

chemicznej:

W stanie równowagi stosunek 
iloczynu stężeń produktów do 
iloczynu stężeń substratów 
podniesionych do odpowiednich 
potęg, jest wielkością stałą.

Stała równowagi chemicznej 

(K)

 

K

1

 [A]

a

 [B]

b

 = K

2

 [C]

c

 [D]

d

K = K

2 

: K

1

 

gdzie:

 

K – stała równowagi chemicznej

                K

1

,K

2

 – stałe szybkości rekacji

                A,B,C,D – stężenia substratów i produktów

Jednostka stałej równowagi 

chemicznej:

Stała równowagi ma stałą jednostkę 
w zależności od wyrażenia na stałą 
równowagi K. Umownie podawana 
jest jako liczba bezwymiarowa (bez 
jednostki).

Stan równowagi chemicznej 

może ulec zmianie w 

zależności od:

STĘŻENIA:

• Zwiększenie stężenia substratów 

przesuwa równowagę reakcji w 
prawo -> rośnie ilość produktów -> 
rośnie wydajność reakcji.

• Zwiększenie stężenia produktów w 

stanie równowagi przesuwa 
równowagę reakcji w lewo -> 
wydajność reakcji maleje -> stała 
równowagi reakcji nie ulega zmianie.

TEMPERATURY:

• Zmiana temperatury wpływa na stan 

równowagi w zależności od efektu 
energetycznego reakcji (w zależności czy 
reakcja jest endo- czy egzoenergetyczna).

• Wraz ze zmianą temperatury zmienia się 

stała równowagi.

• Wzrost temperatury dla reakcji 

egzoenergetycznych przesuwa równowagę 
w lewo -> wydajność reakcji maleje.

CIŚNIENIA:

• Dotyczy reakcji między gazami lub z 

udziałem gazów.

• N

2

 + 3H

2

 ↔ 2NH

3

 

Substraty: 4 objętości;   Produkty: 2objętości,        więc ciśnienie maleje

Aby przesunąć równowagę reakcji w prawo, należy zwiększyć ciśnienie.

• PCl

5 

↔ PCl

3

 + Cl

2

Substraty: 1 objętość;     Produkty: 2 objętości,       więc ciśnienie rośnie

Aby przesunąć równowagę reakcji w prawo, należy zmniejszyć ciśnienie.

• C

6

H

12

O

6 (aq)

 → 2CO

2

 + 2CH

3

CH

2

OH 

(aq) ,

 

gdzie po stronie 

substratów nie ma gazu

H

2

 + Cl

2

 ↔ 2HCl 

, gdzie po obu stronach jest po tyle samo objętości gazu

W takich wypadkach ciśnienie nie ma wpływu na stan równowagi.