Żywienie osób starszych

Klasyfikacja otyłości wg WHO w

zależności od wskaźnika masy ciała i
obwodu talii.

BMI

w kg/m

TALIA w cm

Kobiety

Mężczyźni

NORMA

18,5 – 24,9

<80

<94

NADWAGA

25 –29,9

80 – 88

94 – 102

OTYŁOŚĆ I stopnia

 30

>88

>102

OTYŁOŚĆ II stopnia

30,0 – 39,9

OTYŁOŚĆ III stopnia

 40

Wskaźnik masy ciała

(Body Mass Index)

BMI = ciężar(kg) /

wzrost(m)²

Wskaźnik talia/biodro WHR= obwód w tali/
obwód

w biodrach

O otyłości brzusznej świadczą wartości :
- równe lub wyższe 1,0 dla mężczyzn (lub obwodu

talii powyżej 102 cm)

- równe lub wyższe 0,85 dla kobiet (lub obwodu

talii powyżej 88cm)

O otyłości typu pośladkowo-udowego świadczą
wartości:

- niższe od 1,0 dla mężczyzn
- niższe od 0,85 dla kobiet

Zależność między BMI

a zawartością tkanki tłuszczowej

Zależność między BMI

a zawartością tkanki tłuszczowej

Gallagher et al. Am J Clin Nutr 2000;72:694.

tł

)

Body Mass Index

(kg/m

)

Kobiety

Mężczyźni

Losowo dobrana grupa mieszkańców

Łodzi

w wieku 65-79 lat

Kobiety Mężczyźni
(n=177) (n=123)

Wiek

70.0 (4.1) 70.2 (4.2)

BMI

29.2 (4.9) 27.0 (3.9)

% tkanki tłuszczowej

39.3 (5.9) 30.8

(4.6)

WHR

0.84 (0.06) 0.94 (0.06)

Obwód łydki

37.1 (4.9) 37.4 (3.8)

MNA

24.8 (3.0) 24.4 (2.6)

• Pomiar grubości fałdów tłuszczowych w 4

wystandaryzowanych miejscach

• Pomiar obwodów ciała

• Hydrodensytometria ( ważenie podwodne)
• Pomiar oporności elektrycznej
• Pletyzmografia z pomiarem objętości wypartego

powietrza

• DEXA
• Tomografia komputerowa
• NMR
• Izotopowy pomiar zawartości wody w organizmie

Metody pomiaru

zawartości tłuszczu w organizmie

Wskaźnik masy ciała (kg/[m

])

20-29
30-39

Wiek

Niskie

300

250

200

150

100

Wysokie

Umiarkowane

Ryzyko zgonu w zależności od BMI

Bray GA. Overweight is risking fate. Definition, classification,

prevalence and risks. Ann NY Acad Sci 1987;499:14-28.

Bardz
oniski
e

obstructive sleep apnea
hypoventilation syndrome

Stłuszczenie wątroby

IHD
cukrzyca
dyslipidemia
nadciśnienie

niepłodność
polycystic ovarian syndrome

Zmiany
zwyrodnieniowe
stawów

Kamica pęcherzyka

NOWOTWORY:

Piersi, trzonu i szyjki
macicy, jelita grubego,
przełyku, prostaty, nerek

Phlebitis

Zastój zylny

dna

Powikłania otyłości

Udary

Nie utrzymana

ćw

zą

)

P<0.001

Kayman et al. Am J Clin Nutr

1990;52:800.

Zredukowana masa ciała

utrzymana

Wpływ wysiłku fizycznego na utrzymanie

obniżonej masy ciała

Tylko

dieta

łu

ła

łk

Ballor and Poehlman. Int J Obes Relat Metab Disord 1994;18:35.

Dieta i wysiłek

fizyczny

mężczyźni
kobiety

*P<0.05

Wpływ aktywności fizycznej na oszczędzanie

beztłuszczowej masy ciała

Modyfikacja stylu życia w leczeniu

nadciśnienia wg. JNC 7

Modyfikacja stylu życia w leczeniu

nadciśnienia wg. JNC 7

Modyfikacja

Zalecenia

↓RR

Redukcja masy ciała

Utrzymanie prawidłowej masy ciała

(BMI 18,5-24,9 kg/m2)

5-20mmHg/ 10kg

utraty masy ciała

Dieta DASH

Bogata w owoce, warzywa i niskotłuszczowe

produkty nabiałowe

8-14 mmHg

Zmniejszenie podaży

sodu w diecie

Ograniczenie spożycia sodu do <100 mmol/dobę

(2,4 g sodu lub 6 g chlorku sodu)

2-8 mmHg

Aktywność fizyczna

Regularne wysiłki aerobowe (co najmniej 30 min

dziennie przez większość dni w tygodniu)

4-9 mmHg

Umiarkowane

spożycie alkoholu

Ograniczenie spożycia do maks. 2 drinków (ok.30

ml etanolu) u mężczyzn lub 1 drinka u kobiet i

mężczyzn o drobnej budowie ciała

2-4 mmHg

• normalizacja masy ciała
• ograniczenie spożycia soli
• dieta DASH (Dietary Approaches to Stop

Hypertension)

• ograniczenie spożycia alkoholu
• zaprzestanie palenia tytoniu
• podjęcie regularnej aktywności fizycznej

•

normalizacja masy ciała

•

ograniczenie spożycia soli

•

dieta DASH (Dietary Approaches to Stop

Hypertension)

•

ograniczenie spożycia alkoholu

•

zaprzestanie palenia tytoniu

•

podjęcie regularnej aktywności fizycznej

Leczenie niefarmakologiczne HA

Następstwa redukcji skurczowego

ciśnienia tętniczego o 2 mm Hg

Następstwa redukcji skurczowego

ciśnienia tętniczego o 2 mm Hg

 10% mniejsze ryzyko zgonu z

powodu udaru

 7% mniejsze ryzyko zgonu z
powodu

choroby wieńcowej



10% mniejsze ryzyko zgonu z

powodu udaru



7% mniejsze ryzyko zgonu z

powodu

choroby wieńcowej

Prospective Study Collaboration. Lancet 2002; 360: 1903

Zbyt niska podaż białka jako
przyczyna sarkopenii.

Dzienne zapotrzebowanie wg WHO:
0.91 ± 0.043 g × kg

-1

× d

-1

Zalecane dzienne spożycie (RDA) w
USA:
0,8 g × kg

-1

× d

-1

U osób starszych dzienna dobowa
podaż białka powinna wynosić 1.25-1.
5g× kg

-1

× d

-1

Diagnostyka niedożywienia osób

starszych

aspekty kliniczne

- kwestionariusze (MNA-Ocena stanu

odżywienia organizmu)

- masa ciała i jej utrata
- BMI (kg/m²)
- fałdy skórne (% zawartość tkanki

tłuszczowej, M 10-14%, K 16-20%)

- obwody ramienia(21cm) i łydki

(31cm-os.niedożywiona)

Kwestionariusz oceny stopnia odżywienia

I Ocena skrócona
A. Czy przyjmowanie pokarmów w okresie ostatnich trzech miesięcy zmniejszyło się z powodu utraty apetytu,
problemów z trawieniem, żuciem czy połykaniem ?

w dużym stopniu - 0 pkt

w umiarkowanym stopniu - l pkt

nie zaobserwowano - 2 pkt

B. Utrata masy ciała w ostatnich trzech miesiącach:

więcej niż 3 kg – 0 pkt

badana osoba nie wie, nie potrafi sprecyzować - 1 pkt

utrata masy ciała l -3 kg - 2 pkt

bez utraty masy ciała - 3 pkt

C. Mobilność / zdolność do samodzielnego przemieszczania się:

nie opuszcza sam ( sama) łóżka lub krzesła - 0 pkt

jest w stanie sam ( sama) podnieść się z łóżka lub krzesła, lecz nie wychodzi

na zewnątrz - l pkt

wychodzi samodzielnie z domu - 2 pkt

D. Czy w ciągu trzech ostatnich miesięcy wystąpiła u pani/pana choroba o przebiegu
ostrym lub stres o znacznym nasileniu ?

tak - 0 pkt

nie -2 pkt

E. Problemy neuropsychologiczne

znacznego stopnia demencja lub depresja- 0 pkt

umiarkowanego stopnia demencja lub depresja - l pkt

bez problemów psychologicznych - 2 pkt

F. BMI body mass index = masa ciała w kg np. 76 kg: ( 1,64)

= 76: 2,69 = 28,25

( wzrost w metrach)

BMI poniżej 19 - 0 pkt

BMI między  19 a 21 - l pkt

BMI  21 i < 23 - 2 pkt

BMI  23 - 3 pkt

Kwestionariusz oceny stopnia odżywienia

I Ocena skrócona
A. Czy przyjmowanie pokarmów w okresie ostatnich trzech miesięcy zmniejszyło się z powodu utraty apetytu,
problemów z trawieniem, żuciem czy połykaniem ?

w dużym stopniu - 0 pkt

w umiarkowanym stopniu - l pkt

nie zaobserwowano - 2 pkt

B. Utrata masy ciała w ostatnich trzech miesiącach:

więcej niż 3 kg – 0 pkt

badana osoba nie wie, nie potrafi sprecyzować - 1 pkt

utrata masy ciała l -3 kg - 2 pkt

bez utraty masy ciała - 3 pkt

C. Mobilność / zdolność do samodzielnego przemieszczania się:

nie opuszcza sam ( sama) łóżka lub krzesła - 0 pkt

jest w stanie sam ( sama) podnieść się z łóżka lub krzesła, lecz nie wychodzi

na zewnątrz - l pkt

wychodzi samodzielnie z domu - 2 pkt

D. Czy w ciągu trzech ostatnich miesięcy wystąpiła u pani/pana choroba o przebiegu
ostrym lub stres o znacznym nasileniu ?

tak - 0 pkt

nie -2 pkt

E. Problemy neuropsychologiczne

znacznego stopnia demencja lub depresja- 0 pkt

umiarkowanego stopnia demencja lub depresja - l pkt

bez problemów psychologicznych - 2 pkt

F. BMI body mass index = masa ciała w kg np. 76 kg: ( 1,64)

= 76: 2,69 = 28,25

( wzrost w metrach)

BMI poniżej 19 - 0 pkt

BMI między  19 a 21 - l pkt

BMI  21 i < 23 - 2 pkt

BMI  23 - 3 pkt

II. Ocena pełna

G. Mieszka poza placówką opiekuńczo-leczniczą:

nie- 0 pkt

tak - l pkt

H. Przyjmuje więcej niż trzy leki dziennie:

tak - 0 pkt

nie - l pkt

I. Odleżyny lub owrzodzenia:

tak - 0 pkt

nie - l pkt

J. Ile posiłków dziennie pacjent spożywa:

jeden posiłek - 0 pkt

dwa posiłki -1 pkt

trzy posiłki - 2 pkt

K. Wybrane wskaźniki spożycia białka:
-co najmniej jeden posiłek z produktów mlecznych ( mleko, ser, jogurt) tak

nie

-dwa lub więcej posiłków zawierających jajka lub rośliny strączkowe na tydzień tak

nie

-mięso, ryby lub drób codziennie tak

nie

0 - l razy tak - 0 pkt

2 razy tak- 0,5 pkt

3 razy tak -1 pkt
L. Spożywa, co najmniej dwa razy dziennie warzywa lub owoce:

nie- 0 pkt

tak -1 pkt

M. Ile płynów ( woda, sok, kawa, herbata, mleko) dziennie spożywa?

poniżej 3 filiżanek - 0 pkt

od 3 do 5 filiżanek - 0,5 pkt

więcej niż 5 filiżanek ( szklanek) -1 pkt

N. Sposób odżywiania:

nie jest w stanie jeść samodzielnie - 0 pkt

je samodzielnie z trudnością -1 pkt

je samodzielnie -2 pkt

Wersja wstępna kwestionariusza MNA-SF

(Mini Nutrtional Assessment- Short Form)

Ocenia sześć elementów stanu odżywienia

m.in.

   - utratę masy ciała,
   - zdolność do samodzielnego przemieszczania się,
   - występowanie ostrej choroby lub stresu,
   - wskaźnik BMI.

Maksymalna liczba punktów wynosi 14.

Wynik od 11 do 14 punktów charakteryzuje osoby jako

posiadające zadowalający stan odżywienia.

Wynik 10 i mniej otrzymanych punktów świadczy o

niedożywieniu respondenta.

Wersja pełna

kwestionariusza MNA

(Mini Nutritional Assessment)

Zawiera dodatkowych 12 pytań dotyczących m.in.:

- liczby przyjmowanych leków,

- spożywanych posiłków,

- obwodu ramienia czy łydki.

Łączna liczba punktów możliwa do zdobycia wynosi 30.

Wynik kwestionariusza >23.5 interpretowany jest jako

zadawalający stan odżywienia.

Przedział punktowy =>17.0 i <= 23.5 określa ryzyko

niedożywienia.

Mniejsza liczba punktów niż 17.0 charakteryzuje

niedożywienie osoby badanej.

Kwestionariusz oceny stopnia odżywienia

I Ocena skrócona
A. Czy przyjmowanie pokarmów w okresie ostatnich trzech miesięcy zmniejszyło się z powodu utraty apetytu,
problemów z trawieniem, żuciem czy połykaniem ?

w dużym stopniu - 0 pkt

w umiarkowanym stopniu - l pkt

nie zaobserwowano - 2 pkt

B. Utrata masy ciała w ostatnich trzech miesiącach:

więcej niż 3 kg – 0 pkt

badana osoba nie wie, nie potrafi sprecyzować - 1 pkt

utrata masy ciała l -3 kg - 2 pkt

bez utraty masy ciała - 3 pkt

C. Mobilność / zdolność do samodzielnego przemieszczania się:

nie opuszcza sam ( sama) łóżka lub krzesła - 0 pkt

jest w stanie sam ( sama) podnieść się z łóżka lub krzesła, lecz nie wychodzi

na zewnątrz - l pkt

wychodzi samodzielnie z domu - 2 pkt

D. Czy w ciągu trzech ostatnich miesięcy wystąpiła u pani/pana choroba o przebiegu
ostrym lub stres o znacznym nasileniu ?

tak - 0 pkt

nie -2 pkt

E. Problemy neuropsychologiczne

znacznego stopnia demencja lub depresja- 0 pkt

umiarkowanego stopnia demencja lub depresja - l pkt

bez problemów psychologicznych - 2 pkt

F. BMI body mass index = masa ciała w kg np. 76 kg: ( 1,64)

= 76: 2,69 = 28,25

( wzrost w metrach)

BMI poniżej 19 - 0 pkt

BMI między  19 a 21 - l pkt

BMI  21 i < 23 - 2 pkt

BMI  23 - 3 pkt

O. Samoocena stanu odżywiania:

ocenia się jako osoba niedożywiona - 0 pkt

nie potrafi ocenić stanu odżywiania - 1 pkt

ocenia się jako osoba nie mająca problemów z odżywianiem - 2 pkt

P. W porównaniu z innymi osobami w tym samym wieku jak pacjent ocenia swój stan
zdrowia?

jako gorszy - 0 pkt

nie wie - 0,5 pkt

tak samo dobry -1 pkt

lepszy - 2 pkt

Q. Obwód ramienia:

cm - 0 pkt

21 cm < 22 cm - 0,5 pkt

22 cm lub więcej - l pkt

R. Obwód łydki:

cm - 0 pkt

31 cm - 1 pkt

Document Outline