Prawne regulacje w
pielęgniarstwie
Prawne regulacje w
pielęgniarstwie
Prawo wykonywania zawodu to
dokument państwowy upoważniający do
wykonywania zawodu na terenie
naszego kraju. Zgodnie z ustawa z dnia
5 lipca 1996r. o zawodach pielęgniarki i
położnej (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr
57, poz. 602 z późn, zm.; dalej w skrócie
u.z.p.p.) [u.z.p.p. ustawa z dnia 5 lipca
1996r. o zawodach pielęgniarki i
położnej] zawód pielęgniarki lub
położnej może wykonywać osoba
posiadająca prawo wykonywania
zawodu.
Prawo to musi być stwierdzone przez
właściwą okręgową izbę pielęgniarek i
położnych. Warunki uzyskania prawa
wykonywania zawodu oraz warunki
wygaśnięcia tych praw przewidują przepisy
ww. ustawy. Często zdarza się, że po krótszej
lub dłuższej przerwie w wykonywaniu
zawodu, np. po urlopie wychowawczym,
pielęgniarka decyduje się na powrót do
zawodu. Co w takim wypadku dzieje się z jej
prawem wykonywania zawodu? Czy po
przerwie w zatrudnieniu traci ona prawo
wykonywania zawodu, a jeśli tak, to jakie są
warunki ponownego uzyskania tego prawa?
Warunki uzyskania prawa wykonywania
zawodu.
zgodnie z przepisami prawo wykonywania
zawodu pielęgniarki uzyskuje osoba, która:
-posiada obywatelstwo polskie
-posiada dyplom ukończenia polskiej szkoły
pielęgniarskiej bądź uzyskany w innym
państwie dyplom uznany w RP za
równorzędny, zgodnie z odrębnymi
przepisami
-odbyła wymagany staż podyplomowy
-posiada pełną zdolność do czynności
prawnych
-posiada stan zdrowia pozwalający na
wykonywanie zawodu
Ograniczone prawo wykonywania zawodu
Ograniczone prawo wykonywania zawodu pielęgniarki
wydawane jest w celu odbycia stażu podyplomowego
absolwentkom pomaturalnych szkół kształcących w
zawodzie pielęgniarki. Osoby posiadające
ograniczone prawo wykonywania zawodu pielęgniarki
mogą udzielać świadczeń zdrowotnych wyłącznie w
zakładach opieki zdrowotnej, które są ich jednostkami
stażowymi. Takie prawo może uzyskać osoba, która:
-zamierza wykonywać zawód pielęgniarki
na obszarze RP
-posiada obywatelstwo polskie
-posiada dyplom ukończenia polskiej
szkoły pielęgniarskiej bądź uzyskany w
innym państwie dyplom uznany w RP za
równorzędny, zgodnie z odrębnymi
przepisami
-posiada pełną zdolność do czynności
prawnych
-posiada stan zdrowia pozwalający na
wykonywanie zawodu
Wygaśnięcie prawa wykonywania zawodu lub
ograniczonego prawa wykonywania zawodu
W pewnych przypadkach przewidzianych przez
prawo, przyznane pielęgniarce prawo wykonywania
zawodu polega na wygaśnięciu. Skutkiem
wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu albo
ograniczonego prawa wykonywania zawodu jest
utrata uprawnień zawodowych oraz wykreślenie z
rejestru właściwej okręgowej izby pielęgniarek i
położnych, której członkiem była pielęgniarka.
Prawo wykonywania zawodu lub ograniczone
prawo wykonywania zawodu pielęgniarki i
położnej wygasa w przypadku:
-utraty obywatelstwa polskiego
-utraty prawa stałego pobytu
-utraty pełnej zdolności do czynności
prawnych
-upływu czasu, na jaki zostało przyznane
PRAWO WYKONYWANIA ZAWODU PO
PRZERWIE DŁUŻSZEJ NIŻ 5 LAT
Zgodnie z art. 15, pielęgniarka, która nie
wykonywała zawodu dłużej niż 5 lat od
ukończenia stażu podyplomowego lub miała
dłuższa niż 5 lat przerwę w wykonywaniu
zawodu, musi przejść przeszkolenie. Program
i sposób przeszkolenia określa okręgowa izba
pielęgniarek i położnych. Szkolenie odbywa
się w placówce ochrony zdrowia wyznaczonej
przez izbę, trwa trzy miesiące i jest odpłatne.
Szkolenie jest zaliczone na podstawie
pozytywnych ocen, wystawianych przez
opiekunów poszczególnych oddziałów
wchodzących w program szkolenia i
wpisanych do karty zaliczeń praktycznych,
oraz na podstawie egzaminu ustnego
złożonego przed komisją egzaminacyjna. W
przypadku uzyskania oceny niedodostatecznej
z danego oddziału konieczne jest powtórzenie
na tym samym oddziale lub na oddziale o tym
samym profilu i innej jednostce.
Dopuszcza się dwukrotne powtórzenie
egzaminu w terminie do 2 miesięcy od
zakończenia szkolenia. Zaświadczenie
zostaje wystawione na podstawie uchwały
wpisanej i wpisane do rejestru wydanych
zaświadczeni o szkoleniu w związku z
przerwa wykonywania zawodu dłuższą niż 5
lat.
Pielęgniarka zapewniając choremu opiekę,
realizuje określone przez siebie działania
wynikające z aktualnej sytuacji zdrowotnej
chorego oraz działania zleconego przez
lekarza. W opiece nad chorym pielęgniarka
ma obowiązek przestrzegania norm etycznych
określonych w Kodeksie Etyki Zawodowej
Pielęgniarki i Położnej oraz Praw pacjenta.
Realizując opiekę nad chorym, pielęgniarka
jest zobowiązana do:
-zapewnienia opieki o możliwie najwyższym
poziomie
-ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pacjenta
-informowania pacjenta o zakresie
realizowanej opieki
-uzyskania świadomej i nieprzymuszonej
zgody chorego na wykonywania czynności
-włączanie chorego w proces pielęgnowania
-zapewnienie choremu intymności,
poszanowania wolości i godności osobistej
-zachowanie tajemnicy zawodowej
-informowanie chorego o jego prawach
METODOLOGIA OPRACOWANIA PROCEDUR
PIELEGNIARSKICH
*Analiza klasyfikacji procedur pielęgniarskich na
podstawie piśmiennictwa wykazała duże zróżnicowanie
w ich opracowaniu. Wynika to z zakresu kompetencji
zawodowych pielęgniarki , z rozważań organizacyjnych w
zakresie zapewniania opieki pielęgniarskiej, z różnic
kulturowych, społecznych i finansowych w
poszczególnych krajach. Ze względu na to w polskim
piśmiennictwie nie ma dotąd opracowanych klasyfikacji
procedur pielęgniarskich, w tym wydaniu przyjęto
uproszczoną metodologie i klasyfikacje, aby ułatwić ich
wdrożenie do praktyki zawodowej. W opracowaniu
przyjęto, że procedura jest opisem czynności wykonanej
w ramach świadczonej opieki ,natomiast standard
określa poziom świadczonej opieki.
Osiągniecie ustalonego
poziomu opieki jest
możliwe w odniesieniu
do trzech kryteriów:
-struktury
-procesu
-wyniku.
Każda procedura powinna być:
-unormowana sprawdzonymi i akceptowanymi
zasadami postępowania pielęgniarskiego
dostosowanymi do społecznych oczekiwań
-zdefiniowana o aktualna wiedze medyczna i
pielęgniarska
-opisana w logicznej kolejności wykonywania
czynności
-zróżnicowana pod względem stopnia
złożoności
-poddania praktycznej weryfikacji
-aktualizowana w czasie ustalonym przez
zespół nadzorujący jakość opieki
Takie rozumienie i
podejście do procedur
postępowania
pielęgniarskiego leżało u
podstaw prac zespołu.
KODEKS ETYKI POLSKIEJ PIELEGNIARKI I POŁOŻNEJ
Przyrzeczenie pielęgniarek i położnych:
Przyjmuję z głębokim szacunkiem nadany mi tytuł pielęgniarki i
uroczyście przyrzekam:
- służyć życiu i zdrowiu ludzkiemu
-według najlepszej mej wiedzy przeciwdziałać cierpieniu,
zapobiegać chorobom , współuczestniczyć w procesie leczenia
-nieść pomoc podopiecznym , bez różnic takich jak :rasa,
religia ,narodowość ,poglądy polityczne, stany majątkowe i inne,
mające na celu wyłączne ich dobro
-okazywać należyty im szacunek, nie nadużywać ich zaufania
oraz przestrzegać tajemnicy zawodowej
-strzec godności zawodu pielęgniarki i niczym go
nie splamić a do koleżanek i kolegów odnosi się z
należną im życzliwością , nie podważać ich
zaufania, postępować bezstronnie i mieć na
względzie dobro powierzonych im chorych
-śledzić nowe zdobycze medycyny i
pielęgniarstwa ,podnosić systematycznie swoja
wiedze, w celu wykorzystania jej dla dobra zawodu
-w ciągu całego życia najrzetelniej wypełniać
wszystkie obowiązki wynikające z pracy w tym
zawodzie
USTAWA
z dnia 15 lipca 2011 r.
o zawodach pielęgniarki i położnej
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Ustawa określa zasady:
1) wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej;
2) uzyskiwania prawa wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej;
3) kształcenia zawodowego pielęgniarki i położnej;
4) kształcenia podyplomowego pielęgniarki i położnej.
Art. 2. Zawody pielęgniarki i położnej są samodzielnymi
zawodami medycznymi.
Rozdział 2
Zasady wykonywania zawodów
Art. 4. 1. Wykonywanie zawodu pielęgniarki polega
na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w szczególności na:
1) rozpoznawaniu warunków i potrzeb zdrowotnych pacjenta;
2) rozpoznawaniu problemów pielęgnacyjnych pacjenta;
3) planowaniu i sprawowaniu opieki pielęgnacyjnej nad pacjentem;
4) samodzielnym udzielaniu w określonym zakresie świadczeń
zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych
oraz medycznych czynności ratunkowych;
5) realizacji zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i
rehabilitacji;
6) orzekaniu o rodzaju i zakresie świadczeń opiekuńczo-pielęgnacyjnych;
7) edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia.
Art. 7. Zawód pielęgniarki i położnej może wykonywać
osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu stwierdzone albo
przyznane przez właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych oraz
osoba, o której mowa w art. 24 i art. 25.
Art. 10. 1. Pielęgniarki i położne mają prawo używania
uroczystego stroju zawodowego. Uroczysty strój zawodowy pielęgniarki
i położnej podlega ochronie prawnej.
2. Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych określi, w drodze uchwały,
wzór uroczystego stroju zawodowego pielęgniarki i położnej oraz zasady
jego używania,
mając na uwadze tradycję i historyczne uwarunkowania obu zawodów.
Art. 11. 1. Pielęgniarka i położna wykonują zawód
z należytą starannością, zgodnie z zasadami etyki zawodowej,
poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo,
wykorzystując wskazania aktualnej wiedzy medycznej.
Art. 13. Pielęgniarka i położna mają prawo wglądu
do dokumentacji medycznej pacjenta oraz do uzyskania od lekarza pełnej
informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych
metodach diagnostycznych,
leczniczych, rehabilitacyjnych, zapobiegawczych i dających się
przewidzieć następstwach podejmowanych działań, w zakresie
niezbędnym do udzielanych przez siebie świadczeń zdrowotnych.
Art. 14. 1. Pielęgniarka i położna mają prawo do
uzyskania pełnej informacji o celowości, planowanym przebiegu i
dających się przewidzieć skutkach eksperymentu medycznego, w którym
mają uczestniczyć.
Art. 17. 1. Pielęgniarka i położna są obowiązane do
zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, uzyskanych
w związku z wykonywaniem zawodu.
Art. 19. 1. Pielęgniarka i położna mogą wykonywać
zawód:
1) w ramach umowy o pracę;
2) w ramach stosunku służbowego;
3) na podstawie umowy cywilnoprawnej;
4) w ramach wolontariatu;
5) w ramach praktyk zawodowych wymienionych
w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności
leczniczej.
Art. 20. Pielęgniarka lub położna wykonująca indywidualną
praktykę lub indywidualną specjalistyczną praktykę może zatrudniać
osoby niebędące pielęgniarkami lub położnymi do wykonywania
czynności pomocniczych (współpracy).
Art. 21. Jeżeli pielęgniarka lub położna zamierza
wykonywać indywidualną praktykę, indywidualną specjalistyczną
praktykę lub grupową praktykę, na obszarze innej okręgowej izby
pielęgniarek i położnych
niż tej, której jest dotychczas członkiem, jest obowiązana dokonać
wyboru, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o
samorządzie pielęgniarek i położnych.
Rozdział 3
Prawo wykonywania zawodu
Art. 28. Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki
przysługuje osobie:
1) posiadającej świadectwo lub dyplom ukończenia
polskiej szkoły pielęgniarskiej bądź uzyskane w innym
państwie niż państwo członkowskie Unii Europejskiej
świadectwo lub dyplom, pod warunkiem
że dyplom lub świadectwo zostały uznane
w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne ze
świadectwem ukończenia szkoły pielęgniarskiej
lub dyplomem, zgodnie z odrębnymi przepisami,
oraz że spełniają minimalne wymogi kształcenia
określone w przepisach prawa Unii Europejskiej;
2) posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych;
3) której stan zdrowia pozwala na wykonywanie
zawodu pielęgniarki;
4) która wykazuje nienaganną postawę etyczną.
OGOLNIE SA JESZCZE:
Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej
-w sprawie szczegółowych zasad i trybu orzekania o
niezdolności do wykonywania zawodu pielęgniarki
oraz szczegółowych zasad i trybu postępowania w
sprawach zawieszania praw wykonywania zawodu
albo ograniczenia wykonywania określonych czynności
zawodowych
-w sprawie zakresu i rodzaju świadczeń
zapobiegawczych, diagnostycznych ,leczniczych i
rehabilitacyjnych , wykonywanych przez pielęgniarkę
samodzielnie, bez zalecenia lekarskiego
ROPZOCZADZENIE MINISTRA ZDROWIA I
OPIEKI SPOŁECZNEJ
- w prawie postępowania w przedmiocie
odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek
- w sprawie trybu postępowania dotyczącego
stwierdzania prawa wykonywania zawodu
pielęgniarki oraz sposobu prowadzenia
rejestru pielęgniarek
UASTAWA z 27 czerwca 1997r. o służbie
medycyny pracy
KOMISJA STANDARDÓW I KWALIFIKACJI
ZADOWODOWYCH PIELEGNIARKI
została powołana uchwałą nr 35 Naczelnej rady
Pielęgniarek i Położnych z dnia 9 kwietnia 1992r.
Do zadań komisji zgodnie z załącznikiem do ustawy z
22 września 1992r należy:
1.opracowanie projektów standardów zawodowych i
standardów kwalifikacyjnych zawodowych pielęgniarek,
obowiązujących na poszczególnych stanowiskach pracy
2.zorganizowanie i nadzorowanie konsultacji
środowiskowej na temat ww. projektów.
3.ustalanie ostatecznej wersji projektów w pkt.1 celem
zatwierdzenia ich przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki
Społecznej
4.Przygotowanie ww. materiałów do publikacji
i czuwanie nad należytym zapoznawaniem
ich treścią wszystkich członków samorządu
5. bieżące ustalenia standardów zawodowych
i standardów kwalifikacyjnych zawodowych
pielęgniarek obowiązujących na
poszczególnych stanowiskach pracy
6. współpraca z innymi samorządami
medycznymi w zakresie ustaleń ww.
standardów
OGOLNE STANDARDY PIELEGNIARSTWA:
1.standardy ogólne
2.standardy rozwoju zawodowego
3.standary organizacji opieki pielęgniarskiej
Standardy profesjonalnej praktyki pielęgniarskiej
1.standary pielęgniarskiej praktyki środowiskowej
2.standardy pielęgniarskiej praktyki klinicznej
3. standardy w pielęgniarstwie chirurgicznym
4.ginekologiczno-połozniczym
5.pediatrycznego
6.psychiatrycznego
7.rehabilitacyjnego i opieki uzdrowiskowej
8.onkologicznego
9.opieki hospicyjnej
LITERATURA:
1.Stychlerz A. „Uregulowania prawne dotyczące
wykonywania zawodu pielęgniarki”, wyd. PZWL,
Warszawa 2009 (s. 14-17)
2.Płaszewska-Żywko L, Kózka M. (red) „ Procedury
pielęgniarskie”, wyd. PZWL, Warszawa 2009 (s. 17-33)
3.Dobranowski R., Kaczmarczyk R. „Prawo dla
pielęgniarek i położnych” ,wyd. LEGE ARTIST Dom
wydawniczy, Kraków 1997
4.Piątek A. (red) „Standardy, praktyki w zawodzie
pielęgniarki i położnej „ , Biuletyn komunikacji
,standardów i kwalifikacji zawodowych naczelnej rady
pielęgniarek i położnych, warszawa 1995
DZIĘKUJEMY