background image

ZJAWISKA PATOLOGICZNE W 
PODSTAWOWYCH ŚRODOWISKACH 
WYCHOWAWCZYCH DZIECI
I MŁODZIEŻY- ŚRODOWISKO 
RODZINNE

background image

Definicja rodziny według Zbigniewa Tyszki

„Rodzina ułatwia swym członkom adaptację do 
zmieniającej się rzeczywistości społecznej, do jej wymogów. 
Jest strefą och ronną człowieka w procesie transformacji, 
oparciem w nowych sytuacjach. Rodzina jest najlepszym, 
najskuteczniejszym »transmitorem« ogólno-spolecznej 
kultury do jednostki, ogólnospołecznych podstawowych 
norm, wzorów i wartości - szczególnie w jej wcześniejszym 
okresie życia" 

„Najogólniej mówiąc rodzina jest instytucją ogólnoludzką 
spotykaną we wszystkich epokach i kulturach. 
Rodzina stanowi integralną część każdego społeczeństwa: 
stanowi  jego  najmniejsza,  a  zarazem  podstawową 
komórkę".

background image

Funkcje rodziny według Z. Tyszki:

1.  Materialno-ekonomiczna  -  zaspokajanie  materialnych 

potrzeb  członków  rodziny,  a  pośrednio  także  zaspokojenie 
niektórych  potrzeb  społeczeństwa.  Funkcja  ta  realizuje  się 
zwykle  poprzez  pracę  zawodową  rodziców,  oraz  traktowaną 
jako inwestycję na przyszłość edukację dzieci. 

2. Opiekuńczo-zabezpieczająca - polegająca na zapewnieniu 

bezpieczeństwa materialnego i fizycznego członkom rodziny 
małej  lub  rozszerzonej;  w  zakres  jej  działań  wchodzi 
pielęgnacja niemowląt i małych dzieci, pomoc materialna dla 
osób  starszych  (rodziców,  dziadków  itp.),  a  także  opieka 
fizyczna nad osobami niedołężnymi.

3.  Prokreacyjna  -  polegająca  na  powoływaniu  do  życia  i 

wychowaniu młodych pokoleń; z jednej strony, rodzina służy 
zaspokajaniu potrzeb rodzicielskich mężczyzny i kobiety, a z 
drugiej,  jest  podstawą  istnienia  społeczeństwa,  poprzez 
przyczynianie się do wymiany pokoleń.

4.  Seksualna  -  służąca  zaspakajaniu  potrzeb  seksualnych 

pary małżeńskiej.

background image

5. Legalizacyjno-kontrolna - polegająca na przyswajaniu norm 

etycznych i społecznych oraz stosowaniu kontroli zachowania 
poszczególnych członków rodziny, włącznie z sankcjami za łamanie 
przyjętych kanonów. Celem rodziny jest także takie wychowanie 
młodego pokolenia, by nie wpadło w niszczące nałogi takie jak: 
alkoholizm, narkomania czy prostytucja. Właściwie sprawująca tą 
funkcję rodzina zapobiega dewiacyjnym zachowaniom młodzieży 
poprzez kontrolę ich zachowania lub też skuteczną interwencję we 
właściwym momencie. Złe zachowania jednego członka rodziny 
bowiem mają negatywne konsekwencje dla całej rodziny (np. 
posiadania ojca alkoholika oddziałuje na opinię o tej rodzinie w 
najbliższym otoczeniu).

6. Stratyfikacyjna - wyrażająca się w określeniu statusu społecznego 

ze względu na pochodzenie rodzinne.
Determinuje przynależność członków rodziny do określonych klas czy 
warstw społecznych. Szczególnie istotna w tradycyjnych 
społeczeństwach, gdzie urodzenie się w rodzinie zajmującej określoną 
pozycję społeczną praktycznie uniemożliwia jakikolwiek awans (np. 
społeczeństwo w Indiach). 

background image

7. Socjalizacyjna polegająca na wieloletnim kształtowaniu 

osobowości dziecka, przygotowaniu go do życia w społeczeństwie, do 
pełnienia różnych zadań społecznych (socjalizacja potomstwa 
dokonuje się przez przekazywanie wiedzy, wpajanie wzorów 
zachowania i określonego systemu wartości, zatem ta funkcja rodziny 
jest niezmiernie ważna dla społeczeństwa, od niej zależy bowiem 
kształt przyszłych pokoleń). Funkcja ta obejmuje nie tylko 
socjalizację dzieci, ale również rodziców przez ich potomków. 
Niejednokrotnie pod ich wpływem rodzice są zmuszeni 
przemodelować swój system wartości. Funkcja ta więc działa nie 
tylko na linii rodzice - dzieci, ale także w przeciwnym kierunku.

8. Kulturalna - polegająca na zapoznaniu pokolenia z dziejami kultury 

danego społeczeństwa oraz budzeniu wrażliwości na wartości 
estetyczne i duchowe. Życie rodzinne winno umożliwiać dziecku 
uczestnictwo w świecie kultury i sztuki pozwalające na rozwój 
własnych predyspozycji oraz zdolności. W rodzinie człowiek uczy się 
języka, obyczajów, postaw oraz właściwych zachowań, a także tego 
wszystkiego, co składa się na tradycję czyli istotnych dla danej
społeczności z punktu widzenia kultury wartości, przekazywanych z 
pokolenia na pokolenie.

9. Religijna - polegająca na wychowaniu potomstwa w duchu 

religijnym, ukazywaniu mu związku sensu życia z wiarą w Boga, 
wiążąca się z funkcją socjalizacyjno-wychowawczą przez religijne 
uzasadnianie norm moralnych. Poprzez uczestnictwo w rozmaitych 
praktykach religijnych człowiek internalizuje właściwy danej religii 
kodeks moralny (tzn. przyjmuje za własne narzucane z zewnątrz 
postawy, poglądy, normy i wartości).

background image

10. Rekreacyjno-towarzyska - polegająca na zaspokajaniu potrzeb 

utrzymywania zażyłych, nieformalnych kontaktów z niewielkim 
kręgiem osób, niezbędnych dla zachowania równowagi psychicznej, 
uniknięcia poczucia osamotnienia, dla psychicznego odprężenia i 
wypoczynku. Rodzina jest tu traktowana jako przystań chroniąca jej 
członków przed wrogim światem zewnętrznym, zapewniająca 
odpoczynek po stresującym dniu pracy oraz zapewniająca 
regenerację sił.

11. Emocjonalno-ekspresyjna - polegającą na wypełnianiu potrzeb 

intymnego kontaktu psychicznego, który zwykle nie może być 
zrealizowany poza gronem najbliższej rodziny - chodzi tu o związek 
uczuciowy między współmałżonkami, o wzajemne związki uczuciowe 
między rodzicami a dziećmi i rodzeństwem, oraz o więzi uczuciowe 
zachodzące w ramach trzech pokoleń. Służy zaspokajaniu 
podstawowych potrzeb emocjonalnych człowieka - miłości, 
przynależności oraz bezpieczeństwa. Każdy człowiek odczuwa 
bowiem potrzebę posiadania kogoś bliskiego, któremu może zaufać. 
Zaspokojenie tego typu potrzeb daje mu poczucie osobistego 
szczęścia i ma wpływ na prawidłowy rozwój jego osobowości. 

background image

Funkcje 

rodziny 

ulegają 

przekształceniom 

pod 

wpływem  przemian  ustrojowych,  ekonomicznych, 
ustawodawczych,  emancypacyjnych  itp.  Współczesna 
rodzina  ulega  szybkim  przeobrażeniom  na  skutek 
pracy  zawodowej  kobiet,  szerokiego  oddziaływania 
oświaty  i  kultury,  rozbudowy  instytucji  opieki  nad 
małym 

dzieckiem, 

zmiany 

stosunków 

między 

małżonkami  itp.  Niepokojąco  rozluźniają  się  więzi  w 
rodzinach wielopokoleniowych.

  W  obecnych  czasach  trudno  jest  zaobserwować  jeden 

dominujący  model  rodziny:  pojawiają  się  małżeństwa 
homoseksualne,  małżeństwa  „na  próbę",  życie  w 
pojedynkę. Matki wychowują dzieci samotnie, a wiele 
rodzin realizuje „bezdzietny styl życia".

background image

Struktura rodziny:
Ze względu na liczbę pokoleń:
-jednopokoleniowa- sami rodzice
-dwupokoleniowa- rodzice z dziećmi
-trzypokoleniowa- rodzice, dzieci, dziadkowie

Ze względu na kompletność członków rodziny:
-pełna:  naturalna,  zrekonstruowana  (jeden  nowy  rodzic  np.  po 
rozwodzie lub śmierci), przysposobiona (adopcyjna), zastępcza 
(sprawuje prawną opiekę nad dzieckiem, przyznaną przez sąd), 
kontraktowa (zawsze gotowa przyjąć dzieci na jakiś czas).
-niepełna:  sieroca  (brak  rodziców  na  skutek  śmierci,  opiekę 
nad  dziećmi  przejmują  krewni),  pół  sieroca  (śmierć  jednego 
rodzica),  rozbita  (rozwód,  separacja,  porzucenie,  wyjazd 
jednego rodzica za granicę), samotna matka niezamężna.

Ze względu na ilość dzieci:
-wielodzietna
-małodzietna
-bezdzietna

background image

Socjologowie  rozróżniają  kilka  typów  rodzin.  W 
zależności od kryterium klasyfikacji wyróżniamy rodziny:
Monogamiczne - dwoje małżonków
Poligamiczne - np. jeden mężczyzna wiele kobiet (poligymia) 
lub  jedna  kobieta  wielu  mężczyzn  (poliandria).  Związki  wielu 
kobiet i wielu mężczyzn nazywa się multilateralizmem

Endogamiczne  -  oboje  małżonków  pochodzi  z  jednej 
zbiorowości

Egzogamiczne  -  małżonkowie  pochodzą  z  różnych 
zbiorowości

Patriarchalne - dominacja mężczyzny
Matriarchalne - dominacja kobiet
Patrylinearna - dziedziczenie nazwiska i majątku występuje 
po ojcu
Matrylinearna - dziedziczenie nazwiska i majątku następuje 
po matce

background image

Z  punktu  widzenia  warunków  wychowawczych  w 
rodzinie,  interesujący  i  znany  od  dawna  jest  podział 
rodzin według ich liczebności:

-rodzina nieliczna (1-2 dzieci)
-rodzina średnioliczna (3-4 dzieci)
-rodzina liczna (ponad 4 dzieci) 

Typy rodzin ze względu na wielkość:

1) Rodzina  mała-  składa  się  z  pary  małżeńskiej  i 

niepełnoletnich dzieci

2) Rodzina  duża-  zawiera  się  w  niej  kilka  pokoleń 

krewnych żyjących we wspólnym gospodarstwie. Są one 
przynajmniej trzypokoleniowe, a krewni w jej ramach są 
połączeni wspólnota majątkową. 

3) Rodzina  duża  zmodyfikowana-  jest  to  wielopokoleniowa 

bliska sobie grupa, rodzinna nie mieszkająca jednak we 
wspólnym gospodarstwie.

background image

Podział rodzin według stanu ekonomicznego:

-rodziny bardzo biedne
-rodziny biedne
-rodziny zamożne
-rodziny bardzo zamożne

Ze względu na układ stosunków pracy zawodowej 
członków rodziny wyróżnia się rodzinę:

-tradycyjną- gdy pracuje tylko mąż i ojciec a żona i matka 
prowadzi gospodarstwo
-rodzinę w której pracują oboje małżonkowie nie mając przy 
tym nikogo z dorosłych do pomocy w gospodarstwie domowym 
i wychowaniu dzieci
-rodzinę która przy zaangażowaniu zawodowym korzysta z 
takiej pomocy

Ze względu na kryterium zawodu wykonywanego przez 
żywiciela rodziny a tym samym status społeczny rodziny:

-rodzina robotnicza
-rodzina chłopska
-rodzina inteligencja
-rodzina elitarna 

background image

W  ujęciu  socjologicznym  ważny  jest  podział  rodziny  na 

zasadzie  zróżnicowania  więzi  społecznej.  Możemy,  zatem 
wyróżnić następujące typy rodzin:

rodzina normalna, oparta na więzi biologicznej między rodzicami i 
wszystkimi dziećmi, w której panuje poprawna atmosfera współżycia, 
zaspokojone  są  potrzeby  i  aspiracje  wszystkich  jej  członków,  w 
szczególności  wychowanie  i  wykształcenie  dzieci,  dążąca  do 
likwidowania pojawiających się konfliktów między członkami,

rodzina  rozbita  wskutek  trwałej  nieobecności  jednego  z  rodziców 
(śmierć,  separacja,  rozwód),  gdzie  każda  z  tych  przyczyn 
nieobecności stwarza trudności i problemy wychowawcze,

rodzina zreorganizowana przez zawarcie po jej rozbiciu drugiego 
lub  następnego  małżeństwa,  co  stanowi  skomplikowany  układ 
stosunków społecznych między naturalnymi a przybranymi rodzicami 
a dziećmi oraz problem ojczyma, macochy,

rodzina  zdezorganizowana,  gdzie  panują  stosunki  konfliktowe, 
zaburzające proces uspołecznienia,

rodzina zdemoralizowana, która pozostaje w kolizji z prawem lub 
zasadami  współżycia  ze  środowiskiem,  będąca  głównym  źródłem 
deprawacji dziecka,

rodzina zastępcza oparta na więzi współżycia i funkcji opiekuńczo-
wychowawczej  w  stosunku  do  dzieci,  przy  świadomości  braku  więzi 
biologicznej z nimi 

background image

Z. Tyszka, analizując różne definicje struktury rodziny 
zauważa, że wyróżniają one zwykle trzy jej aspekty:
•Psychologiczny (układ więzi emocjonalnych)

•Społeczny (układ pozycji społecznej, struktura władzy)

•Kulturowy (wzory regulujące życie rodzinne, normy i wzory 
wewnątrzrodzinnych ról społecznych)

Według Tyszki strukturę rodziny określa:

1. Liczba i jakość członków.
2. Układ ich pozycji i ról społecznych.
3. Przestrzenne ich usytuowanie.
4. Siła więzi instytucjonalnych i psychicznych.
5. Podział czynności.
6. Struktura wewnątrzrodzinnej władzy i autorytetów.
7. Wewnątrzrodzinny rozkład miłości i względów.

background image

J.  L.  Lewis  wyróżnił  cztery  typy  rodzin  posługując  się 

kryterium funkcji:

rodzina  optymalna,  w  której  małżonków  łączą  pozytywne 
uczucia,  nie  występują  destrukcyjne  koalicje,  a  konflikty 
rozwiązywane są na drodze negocjacji,

rodzina  kompetentna,  ale  cierpiąca  to  taka,  w  której  nie 
występuje  destrukcja,  ale  dają  się  już  zauważyć  tendencje  do 
dominacji jednego z członków,

rodzina o zaburzonym funkcjonowaniu:
-występuje  system  dominacji  -  uległości,  brak  bliższych 
związków uczuciowych między małżonkami, brak negocjacji,
-występują stałe konflikty między rodzicami, dzieci uczestniczą 
w  kon flikcie,  występuje  wrogość  tak  na  płaszczyźnie  rodzic  - 
rodzic, jak i rodzic - dziecko,

rodzina nie wypełniająca swych funkcji:
-jedno  z  rodziców  wykazuje  zaburzenia  emocjonalne,  wysoki 
poziom stosunku dominacji - uległości,
-rodzina chaotyczna, wyizolowana, pozbawiona 
kierownictwa. 

background image

Według 

Zbigniewa 

Lwa-Starowicza 

występuje 

wiele 

psychologicznych modeli współczesnej rodziny, m. in. :

Autokratyzm  ojców  -  ojciec  jest  w  tej  rodzinie  głową,  sędzią  i 

prokuratorem.  Jego  autorytet  nie  podlega  dyskusji.  Role  męskie  i  kobiece  są 
ściśle określone i oddzielone.

Mamizm  -  rodzina  kierowana  jest  przez  pełną  energii  kobietę,  która 

podporządkowała sobie swojego partnera - męża. Jest on sprowadzony do roli 
wykonawcy poleceń.

Rodzina „atomowa" - każdy z członków rodziny żyje własnym życiem. 

Przeważają  relacje  pozadomowe  (zawodowe,  przyjacielskie,  towarzyskie). 
Dzieci szybko się usamodzielniają, wobec rodziców ujawniają dystans i chłód 
emocjonalny.

Rodzina  „Króla  Maciusia"  -  typ  rodziny  zogniskowany  na  dziecku. 

Rodzice  nastawiają  się  na  realizację  jego  potrzeb,  ułatwienie  mu  życia  i 
uwolnienie go od obowiązków.

Rodzina  kumplowska  -  stosunki  między  członkami  rodziny  są 

koleżeńskie, na pograniczu infantylizmu. Między pokoleniem rodziców i dzieci 
nie ma bariery wieku,

•pozycji, autorytetu.

Rodzina  z  mitami  -  typ  rodziny,  w  której  jedno  z  rodziców  przebywa 

przez długi czas poza kręgiem życia rodzinnego. Drugie z rodziców konstruuje 
na użytek własny i dzieci mity na temat jego osoby.

Rodzina  z  sojuszami  -  w  relacjach  uczuciowych  dochodzi  do 

powstawania  jawnych  bądź  ukrytych  sojuszy  (np.  matki  z  córkami  przeciwko 
ojcu, ojca z synami przeciwko matce itp.).

Rodzina partnerska - współpraca członków rodziny z demokratycznym 

podziałem ról i obowiązków. Autorytet rodziców opiera się na ich dojrzałości i 
kompetencji, a działania wychowawcze są świadomie planowane i sterowane. 

background image

Przejawy kryzysu rodziny:
 
Obecnie  często  mówi  się  o  kryzysie  rodziny.  Wśród  jego 

przejawów najczęściej wymieniane są:

Wzrost  liczby  rozwodów-  główne  przyczyny  tego 
zjawiska to zdrady małżeńskie, zanik więzi małżeńskich, a 
także  nasilenie  zjawisk  patologicznych,  takich  jak 
alkoholizm, przemoc.

Spadek liczby zawieranych małżeństw- związanych ze 
wzrostem popularności związków nieformalnych.

Zanik tradycyjnych funkcji rodziny.

Spadek dzietności- przyczyny tego zjawiska są złożone, 
jedną  z  nich  są  przemiany  społeczno-obyczajowe,  m.  in. 
postępująca  emancypacja  kobiet,  które  chcą  realizować 
się nie tylko w rodzinie jako matki, lecz także zawodowo. 

background image

Mówiąc o przemocy wyróżnia się:

przemoc fizyczną,

przemoc psychiczną (emocjonalną),

przemoc seksualną,

zaniedbanie.

Różnorodne formy krzywdzenia występują łącznie, 
przemoc fizyczna wiąże się z psychiczną, przemoc 
seksualna z fizyczna i psychiczna. Wszystkie formy 
przemocy są bardzo dotkliwe.

background image

Przemoc fizyczna

niesie ona ryzyko uszkodzenia ciała, niezależnie czy do tego dochodzi

przejawami tej przemocy fizycznej są :

popychanie

policzkowanie

szarpanie za włosy

uderzanie pięścią

kopanie

przypalanie papierosem

duszenie

rzucanie przedmiotami

drapanie

plucie

wykręcanie rąk

napaść z użyciem broni

krępowanie lub uwięzienie

świadome stwarzanie niebezpiecznych sytuacji, stanowiące zagrożenie fizyczne

przymus fizyczny bywa często bolesny i wpływa na poważne obniżenie „poczucia mocy”

u  osób,  wobec  których  stosowana  jest  przemoc  fizyczna  niejednokrotnie  występują 
objawy fizycznych zachowań agresywnych

można występować w postaci : 

czynnej  –  czyli  klapsy,  uderzenia,  bicie,  kopanie,  zadawanie  ran  ciętych,  szarpanie, 
duszenie, itp.

biernej  –  przejawiającej  się  w  postaci  zakazów  mówienia,  chodzenie,  załatwiania 
potrzeb fizjologicznych, areszt domowy, itp.

background image

Przemoc psychiczna

jest to znęcanie się nad drugim człowiekiem dużo bardziej wyrafinowane i 
przynoszące większe szkody emocjonalne niż bicie

przejawia się słownym poniżaniem, wyzywaniem, a nawet izolację, 
pozbawieniem snu i pożywienia oraz zastraszaniem

do przemocy psychicznej możemy zaliczyć również pozbawienie ofiary 
środków uniemożliwiających właściwe funkcjonowanie psychiczne i fizyczne

znęcanie psychiczne towarzyszy przemocy fizycznej, seksualnej, a także 
zaniedbaniu

izolowanie i narzucanie własnych sądów to element operacji prania mózgu, 
na które składają się następujące działania :

izolacja – pozbawia ofiarę społecznego wsparcia, uzależnia od oprawcy, 
doprowadzają do skoncentrowania się na nim, a  następnie do 
monopolizacji uwagi

monopolizacja uwagi – ma miejsce, gdy ofiara koncentruje się na 
aktualnym położeniu, eliminuje bodźce inne niż te, którymi manipuluje 
oprawca

osłabienie, prowadzenie do przemęczenia – celem jest minimalizacja 
fizycznej i psychicznej możliwości stawiania oporu

groźby – nasilają lęk i rozpacz

demonstrowanie wszechwładzy – wskazujące na daremność stawiania 
oporu

degradowanie – rodzi przekonanie, że opór bardziej naruszy szacunek do 
samej siebie i poczucie własnej wartości niż kapitulacja

background image

Przemoc seksualna

przemoc seksualna jest rozpoznawana jeszcze rzadziej niż przemoc 
fizyczna

do przemocy seksualnej zalicza się : gwałt, stosunek analny, 
stosunek oralny wbrew woli partnera/partnerki, filmowanie 
podczas aktywności seksualnej, rozbieranie z użyciem siły, 
przyzwolenie, aby inni patrzyli na akt seksualny

rodzaje gwałtu :

gwałt agresywny – z pobiciem

gwałt nieagresywny – nie związany z maltretowaniem fizycznym

gwałt obsesyjny – czasami związany z pobiciem, a cechą 
charakterystyczną są obsesje nie uwidaczniające się w innych 
sferach życia

przemoc seksualna, a w szczególności zgwałcenie jest zamachem 
na wolność w zakresie dysponowania swoją osobą w dziedzinie 
stosunków seksualnych

background image

Zaniedbanie

rozumiane najogólniej jako niezapewnienie lub uniemożliwienie 
zaspokojenie potrzeb jednostce zależnej

jest zjawiskiem obejmującym bardzo szeroką skalę zachowań

może dotyczyć działań nieświadomych, jak i świadomej 
niemożności działania

typy zaniedbywania :

zaniedbywanie fizyczne

zaniedbywanie emocjonalne lub psychiczne

zaniedbywanie może być spowodowane m.in. brakiem pieniędzy na 
życie, brakiem doświadczenia i ambiwalentnymi uczuciami.

Przykłady zaniedbania to: odbieranie zarobionych pieniędzy, 
uniemożliwianie podjęcia pracy zarobkowej, niezaspokajanie 
materialnych potrzeb rodziny, brak opieki i uniemożliwianie 
zaspokajania podstawowych potrzeb fizjologicznych (związanych ze 
snem, jedzeniem, higieną itp.

background image

W POLSCE PRZEPISY DOTYCZĄCE PRZEMOCY W 
RODZINIE REGULUJĄ:

Kodeks rodzinny i opiekuńczy,

Kodeks karny,

Kodeks postępowania karnego,

Ustawa o systemie oświaty,

Ustawa o postępowaniu w sprawie nieletnich,

Ustawa z dnia 29 listopada 2005 r. o przeciwdziałaniu 
przemocy w rodzinie,

Ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o 
przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz 
niektórych innych ustaw. 

background image

Najbardziej dostępną formą pierwszej pomocy są 

telefony zaufania, które ze względu na niskie koszty 
są w naszym kraju dość dobrze rozpowszechnione.

Instytucje telefonu zaufania są czynne całą dobę przez 

siedem dni w tygodniu. Zatrudnia się w nich 
wykwalifikowanych pracowników socjalnych, 
psychologów, lekarzy, prawników, pedagogów, 
kuratorów i doradców rodzinnych.

Bardzo znanym telefonem zaufania jest Ogólnopolskie 
Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie ,,Niebieska 

Linia”. 

Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w 

Rodzinie 

realizuje zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy
 w rodzinie na zlecenie wielu instytucji państwowych 
i samorządowych oraz zagranicznych.

background image

Zadania realizowane przez pogotowie:

Telefon dla Ofiar i Świadków Przemocy w Rodzinie 
- "Warszawska Niebieska Linia" 022 668 70 00 

Poradnia Środowiskowa "Niebieska Linia" 

Poradnia E-mail 

Centrum Informacyjne o Przemocy Domowej 

Program "Starszy Pan, Starsza Pani" 

Obsługa i rozwój Ogólnopolskiego Porozumienia Osób i 
Organizacji Pomagających Ofiarom Przemocy w Rodzinie 
"Niebieska Linia" - w tym projekt "Niebieska Sieć - 
regionalnych liderów Niebieskiej Linii".

Miejscami cieszącymi się sporym powodzeniem, gdzie mogą się 

zgłosić ofiary przemocy to schroniska dla kobiet i dzieci, które 
zapewniają dach nad głową na jedną lub kilka nocy. Pierwszej 
pomocy pokrzywdzonym udzielają także pogotowia rodzinne 
oraz centra kryzysowe. Interwencje podejmują również 
organizacje działające na rzecz dzieci, domy dla samotnych 
matek a także noclegownie dla ofiar przemocy. Funkcję 
pogotowia ratunkowego w sytuacjach przemocy spełnia 
niejednokrotnie policja.

background image

 Obecnie intensywnie rozwijają się stowarzyszenia społeczne 

starające się uświadomić skalę zagrożeń dzieci i młodzieży 
we współczesnym świecie oraz inicjować i organizować 
rozmaite formy pomocy. Takie działania podejmuje między 
innymi Komitet Ochrony Praw Dziecka, a szczególnie 
udzielające pomocy dzieciom krzywdzonym Biuro 
Interwencji. Podobne funkcje pełnią również różne fundacje, 
np. Dzieci Niczyje, Towarzystwo Ochrony Dzieci przed 
Okrucieństwem.

 Ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o 

przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych 
innych ustaw wprowadziła między innymi zakaz stosowania 
kar cielesnych, wzmacnia ochronę ofiar przemocy oraz 
kładzie szczególny nacisk na profilaktykę, a także zmianę 
świadomości społeczeństwa. 

background image

Duże znaczenie w zakresie monitorowania sytuacji w 
rodzinie przypisuje się również postępowaniu 
interwencyjnemu na podstawie procedury „Niebieskiej 
Karty”. Jest to procedura interwencji w sprawach 
przemocy domowej, która ułatwia rozpoznawanie i 
dokumentowanie takich przypadków, a także 
organizowanie pomocy w środowiskach lokalnych. Pozwala 
na dokumentowanie zaistniałych sytuacji, pokazuje skutki i 
stanowi ważny dowód w sprawie karnej. Cała procedura 
obejmuje czynności podejmowane przez przedstawicieli:

jednostek organizacyjnych pomocy społecznej,

gminnych komisji rozwiązywania problemów 
alkoholowych,

policji,

oświaty,

ochrony zdrowia.

Podejmowanie interwencji w środowisku wobec rodziny 
dotkniętej przemocą odbywa się na podstawie procedury 
„Niebieskiej Karty” i nie wymaga jej zgody.

background image

Osoby dotknięte przemocą wymagają długiej 
psychoterapii, którą mogą uzyskać w poradniach 
psychologicznych. Poddaje się tam terapii wszystkich 
uczestników przemocy w rodzinie. 

Poradnie prowadzą między innymi:

- oddziaływania skierowane na sprawcę przemocy 
(motywacja do podjęcia terapii),

- oddziaływania skierowane na ofiary,

- oddziaływania skupione na rodzinie (diagnoza 
relacji małżeńskich),

- oddziaływania skupione na dzieciach

background image

Przemoc  w  rodzinie  jest  coraz  częstszym  zjawiskiem  w 
naszym  społeczeństwie,  okrucieństwo  dotyka  dzieci,  kobiety 
są  bite  przez  mężów,  ludzie  starsi  także  nie  są  w  stanie 
uniknąć  agresji.  Powinniśmy  starać  się  przeciwdziałać 
przemocy  zaczynając  od  swojej  klatki  schodowej,  osiedla, 
dzielnicy,  ponieważ  tam  w  rodzinach  naszych  sąsiadów  i 
znajomych rozgrywają się niezauważane przez nas tragedie. Z 
większą  wrażliwością  powinniśmy dostrzegać  potrzebujących 
naszej pomocy, nikt, bowiem nie zasługuje na przemoc i każdy 
ma prawo do godnego życia, o czym zawsze warto pamiętać.  
Należy również pamiętać o tym, że rodzina jest naturalnym i 
najodpowiedniejszym środowiskiem do prawidłowego rozwoju 
każdego człowieka. 

background image

Document Outline