Stadialny rozwój sądów moralnych

Lawrence Kohlberg

POZIOM PRZEDKONWENCJONALNY

perspektywa konkretno-indywidualistyczna

•  1. Orientacja na 

posłuszeństwo i karę 

moralność hetronomiczna

• posłuszeństwo normom, 

oparte na konkretnym, 
literalnym ich rozumieniu

• wzorowanie na 

autorytetach, 

• bezrefleksyjność
•  Czyn zły to taki, któremu 

towarzyszy kara lub 
dezaprobata

moralność instrumentalno 

hedonistyczna

• Większa świadomość 

zróżnicowania 
indywidualnych potrzeb

• "Rozumność" ma 

charakter egoistyczny, 
handlowy (każdy ma 
swoje interesy)

•  

POZIOM KONWENCJONALNY

Perspektywa konformizmu interpersonalnego, 

Uspołeczniony członek grupy

1. Orientacja na dobrego 
chłopca/ miłą  dziewczynkę

moralność 

konformistyczna

• Warto dostosować się 

do zasad grupy, aby 
zdobyć uznanie, być z 
innymi w komitywie. 

• Zasada wzajemnych 

oczekiwań

2. Orientacja typu prawo 
i porządek społeczny

moralność systemu 

normatywnego

• Stadium Sumienia
• Perspektywa uogólnionych 

innych

• porządek i sprawiedliwość nie 

są sprawą instrumentalnej 
wzajemności między 
jednostkami, ale sprawą 
nadrzędną

• Słuszne jest to, co jest sprawą 

ogółu

• Dług wobec  społeczeństwa

POZIOM POSTKONWENCJONALNY

perspektywa pryncypialno-autonomiczna

• 1. 

Orientacja na 

umowę społeczną. 

stadium moralnych praw 

jednostki jako 
podstawy społecznego 
punktu widzenia

• 2. 

Orienatacja na 

ogólnie 
obowiązujące 
zasady etyczne

. 

stadium moralności 

opartej na 
uniwersalnych, 
elastycznych i 
preskryptywnych 
zasadach etycznych

.

•  

STADIUM 5

moralne prawa jednostki jako podstawa społecznego 

punktu wiedzenia i społecznego dobra

• Człowiek wartością w sobie nie z powodu tego jaki 

jest, lecz że JEST.

• Bezwarunkowe poszanowanie godności każdego 

człowieka. Źródło dotrzymywania zobowiązań, 
poszanowania żądań. 

• Nie - coś za coś ale coś dlatego, że jest dla kogoś dobre.
• "Wymiana" bez wzajemności,
• Kara - jako powstrzymanie przed powtórzeniem tego co 

niszczy człowieka - także godność przestępcy. K. Śmierci 
definitywnie odrzucana.

• Sprawiedliwość - ma uczyć dobrego sposobu życia.
• Szczególne respektowanie praw mniejszości i  "słabych".

STADIUM 6

 

stadium moralności opartej na uniwersalnych, 

elastycznych i preskryptywnych zasadach etycznych. 

• centralna pozycja sprawiedliwości i etyki 

uniwersalnej w stosunku do takich pojęć jak: 
słuszność, obowiązek, dobro.

• Coś jest dobre, bo służy życiu zgodnego z 

podstawowymi zasadami sprawiedliwości i ustaloną 
zasadą słuszności.

• Wymiana - pełna niewymierność, bezinteresowność, 

nie tylko w perspektywie jednostkowej, ale 
ogólnoludzkiej

Stadialny rozwój sądów morlanych

I/ POZIOM PRZEDKONWENCJONALNY

• 1. Orientacja na posłuszeństwo i karę. Motywacja do unikania kary
• 2. Orientacja relatywistyczno- instrumentalna. instrumentalnie 

zaspakaja własne potrzeby, czasami również potrzeby innych ludzi

II/POZIOM KONWENCJONLANY

• 1. Orientacja na dobrego chłopca/ miłą  dziewczynkę. Właściwe 

zachowanie to takie, które podoba się innym lub im pomaga

• 2. Orientacja typu prawo i porządek społeczny
Motywacja do spełniania obowiązku i unikania poczucia winy

III/ POZIOM POSTKONWENCJONALNY

• 1. Orientacja na umowę społeczną. Motywacja do kierowania się 

racjonalnymi i ogólnie akceptowanymi regułami.

• 2. Orienatacja na ogólnie obowiązujące zasady etyczne. 

Motywacja do zachowania własnych zasad etycznych i unikania 
potępienia.

Rozwój zawodowy 

Robert Kwaśnica

• STADIUM PRZEDKONWENCJONALNE - 

Wchodzenie w rolę zawodową

- Kopiowanie zachowań typowych, społecznie 

pożądanych (bez pełnego rozumienia 
uzasadnień) 

- Pochwała, aprobata, milczące przyzwolenie,

Sprawne przystosowanie do otoczenia

Stadium konwencjonalne 

– 

pełna 

akceptacja w roli zawodowej

• Pegagog zna i rozumie wzorce 

interpretacyjne i realizacyjne,

(cele, działania, powinności)

• Zewnętrzne uzasadnienia

• Zmiana – Jak lepiej działać (poziom 

środków działania)?

Stadium postkonwencjonalne- faza 

twórczego przekraczania roli zawodowej

• Rewidowanie instytucjonalnie zdefiniowanej 

roli zawodowej (badanie uzasadnień i ich 
źródeł) 

Po co? Dlaczego? (pytania o sens)
• Osobiste rozumienie sytuacji edukacyjnych, 

własne sposoby działania

• Powinności zawodowe = powinności 

moralne wobec siebie samego

TOŻSAMOŚĆ AUTONOMICZNA

Rozwój zawodowy pedagoga

R. Harre

1. KONWENCJONALIZACJA

POSIADANA 
WIEDZA

Zewnętrzny autorytet

2. 
PRZYSWAJAN
IE

Treningi umiejętności
autorytety+ ogólne 
zasady

POSIADANE UMIEJĘTNOŚCI 

3. TRANSFORMACJA

PROFESJONALIZM

Inni+ własny autorytet

UZEWNĘTRZNIENIE

NAUCZANIE JEST SZTUKĄ

unikalność

Sam dla siebie 
autorytetem