Sylwetka

współczesnego nauczyciela

Nauczyciel to nazwa zawodu oznaczająca 
kogoś kto uczy innych, przekazując im 
wiadomości i umiejętności, bądź naucza 
kogoś, jak ma żyć.

            W. Okoń

Współczesny nauczyciel staje się tym, 

kto kształci, wychowuje i rozwija 

znajdujących się pod jego opieką uczniów – 

wychowanków.  Powinien być wzorem 

mądrego postępowania, wskazywać i 

uwrażliwiać na wartości, które są 

niezmienne, uczyć praktycznego 

wykorzystywania zdobytej wiedzy, 

rozbudzać wiarę każdego ucznia we własne 

siły. Musi też pamiętać, że obrana przez 

niego droga jest wynikiem świadomego 

wyboru, a nie chwilową niesprecyzowaną 

chęcią bycia przewodnikiem. 

Jednym z praw dziecka jest jego rozwój, 

a zadaniem nauczyciela jest wspierać 

rozwój każdej młodej osoby. Niektórzy 

twierdzą, że najbardziej wspiera rozwój ten, 

kto sam rozwija swoją osobowość, a kiedy 

przerywa pracę nad sobą staje się 

czynnikiem hamującym i przeszkodą w 

procesie kształtowania osobowości innych 

w tym dziecka. 

Mówiąc o osobowości przytoczymy czym 

ona jest. Według L. Stankiewicza 

„osobowość oznacza zespół stałych 

właściwości i procesów psychofizycznych, 

odróżniających daną jednostkę od innych, 

wpływających na organizację jej 

zachowania. Osobowość to głęboko 

zakorzenione wzorce zachowań, myślenia i 

reakcji uczuciowych, ujawniające się u 

danej osoby w różnych sytuacjach przez 

dłuższy czas.”

Na układ własności osobowych nauczyciela 

składają się następujące czynniki:

 jego światopogląd

 zainteresowania

 motywacje

 zdolności

 inteligencja

 mechanizmy temperamentalne, 

charakterologiczne i samoregulujące 

CECHY DYDAKTYCZNE NAUCZYCIELA :

•mający aktualną wiedzę merytoryczną

•dobrze przygotowany metodycznie

•stosujący różne metody i środki dydaktyczne

•znający podstawy pedagogiki i psychologii

•pracowity

•znający potrzeby i możliwości dzieci

•lubiący dzieci

•odpowiedzialny za uczniów przed uczniami, rodzicami i 

władzami

•wymagający od siebie i innych

•obiektywny, bezstronny i sprawiedliwy

•systematycznie utrzymujący kontakty z rodzicami

•twórczy, poszukujący nowych metod i środków

•odważny

•postępowy

•przestrzegający przepisów i dyrektyw

CECHY WYCHOWAWCZE 

NAUCZYCIELA :

•otwarty na problemy młodzieży – traktujący 

ją 

podmiotowo

•zajmujący się chętnie pracą z młodzieżą

•przychylny i potrafiący sobie zjednoczyć 

uczniów 

swą postawą

•nie obrażający się i nie ośmieszający się 

•wyrozumiały i opiekuńczy

•nie tylko uczący, ale i wychowujący

•posiadający autorytet osobisty

•dążący do odnoszenia przez uczniów 

sukcesów

•dotrzymujący słowa i obietnic

CECHY – WŁAŚCIWOŚCI 

ZEWNĘTRZNE:

•schludny wygląd

•dobra prezentacja ogólna

•dbający o zdrowie fizyczne i 

psychiczne

•odporny na trudności w pracy, 

ekspresyjnie przekazujący informacje

•kulturalny w sposobie bycia

•właściwie układający sobie stosunki 

międzyludzkie

•interesujący się sukcesami 

Z pewnym uproszczeniem i uogólnieniem można 

przyjąć jako cechy pożądane, ułożone hierarchicznie w 

następujący sposób:

1.otwartość i umiejętność kontaktu z młodzieżą, 

empatia

2.kompetencja merytoryczna i metodyczna

3.poszanowanie godności ludzkiej, podmiotowość

4.sprawiedliwość i obiektywizm w ocenianiu uczniów

5.dialogowość, negocjacyjność, demokratyczny styl 

kierowania

6.dyscyplina i wymagalność, konsekwencja w 

postępowaniu, wspomaganie w kłopotach

7.tolerancja, kultura ogólna i pedagogiczna

8.umiejętność planowania pracy własnej i zbiorowej

9.motywacja i umiejętność samokształcenia oraz 

doskonalenia swojego warsztatu pracy (rozwój 

zawodowy)

10.poczucie humoru.

Bycie nauczycielem to wymaganie, konieczność 

nieustannego, trzeźwego patrzenia na 

rzeczywistość. Podstawowym zadaniem 

nauczyciela jest przygotowanie dorastających 

pokoleń do pracy i życia w społeczeństwie.

Wraz ze zmianami w szkolnictwie przeobrażeniu 

uległa również rola nauczyciela oraz jego 

zadania w procesie kształcenia dzieci i 

młodzieży. Obecnie nauczyciel stara się bardziej 

kształcić zdolności, umiejętności  i zamiłowania 

uczniów, niż dostarczać im tylko szczegółowych 

wiadomości. Uczy ich wykorzystywać nabywaną 

wiedzę w życiu oraz czerpać informacje z 

różnych dostępnych źródeł. Na tle poszerzanych 

zadań szkoły powstają nowe obowiązki i zadania 

nauczycieli, którzy mają odgrywać role w 

działalności pozaszkolnej i ukierunkowywaniu 

organizacji czasu wolnego uczniów. 

Rolę, zadania i pozycję 

nauczyciela wyznaczają jego 

zawodowe kompetencje, jego 

akceptacja dziecka jako 

głównego podmiotu edukacji 

oraz nastawienie na realizacje 

projektu osobowości ucznia, 

wyznaczonego przez jego 

możliwości i prawo do godnego 

i wszechstronnego rozwoju. 

Wychodząc z założenia, że o profesjonalnym i 

skutecznym działaniu nauczyciela decydują 

różnorodne kompetencje, które powinny mieć 

charakter dynamiczny , a więc być ciągle 

rozwijane i doskonalone, Wacław Strykowski 

wyróżnia:

kompetencje merytoryczne (rzeczowe), które 

wiążą się z dobrym opanowaniem 

i zrozumieniem przez nauczyciela materiału, 

który stanowi treść nauczania

kompetencje psychologiczno – pedagogiczne 

pozwalające nauczycielowi na podejmowanie 

zróżnicowanych działań diagnostycznych i 

wychowawczych 

w relacjach z uczniami na przesłankach 

teoretycznych

kompetencje diagnostyczne, związane z 

poznawaniem uczniów i ich środowiska

kompetencje w dziedzinie planowania i 

projektowania działań dydaktycznych 

i wychowawczych, które są ważne dla tzw. 

technologicznego podejścia do procesu 

kształcenia i wychowania, gdzie podstawą 

podejmowanych czynności jest 

prakseologia oraz teoria organizacji i 

zarządzania

kompetencje dydaktyczno-metodyczne, a więc 

wiedza na temat metod i zasad realizacji procesu 

kształcenia

kompetencje komunikacyjne, których istota 

zawiera się w umiejętności efektywnego 

nadawania i odbierania komunikatów

kompetencje medialne i techniczne związane z 

nowoczesną techniką informatyczną 

i jej zastosowaniem w procesie kształcenia

kompetencje związane z kontrolą i oceną 

osiągnięć uczniów oraz jakościowym pomiarem 

pracy szkoły

kompetencje dotyczące projektowania i oceny 

programów oraz podręczników szkolnych

kompetencje autoedukacyjne związane z 

rozwojem zawodowym i samodoskonaleniem

Każdy nauczyciel powinien posiadać 

dostateczną wiedzę specjalistyczną, 

znajomość współczesnych technik 

nauczania, ale także posiadać 

wiadomości o rozwoju psychofizycznym 

dziecka, o środowisku z którego uczeń się 

wywodzi. Powinien wykazywać wysoki 

stopień zaangażowania w pracę 

społeczną szkoły i środowiska. Nie można 
zapomnieć o tym, iż proces wychowania i 

uczenia się obejmuje na równi 

nauczyciela i dziecko, gdyż wszyscy uczą 

się od wszystkich.

Współcześnie  poszukuje się 

najlepszych rozwiązań w zakresie 

kształcenia, dokształcania i 

doskonalenia nauczycieli. Jednak 

nauczyciele nie są do siebie podobni, 

wykazują ogromną różnorodność 

osobowości. Jest to korzystne dla 

młodzieży, gdyż spotykając w gronie 

swoich nauczycieli różne typy i 

odmiany osobowości może się lepiej 

przygotować do życia, w którym 

będzie miała do czynienia z bardzo 

różnorodnym otoczeniem ludzkim.

Dziękuję ! 