Bezpieczeństwo 

transportu lotniczego

Dr inż. Joanna Żukowska

Katedra Inżynierii Drogowej

Ustawa prawo lotnicze z dnia 3 lipca 

2002

Ustawa prawo lotnicze z dnia 3 lipca 

2002

Ustawa prawo lotnicze z dnia 3 lipca 

2002

Nalot oraz liczba zdarzeń lotniczych 

zaistniałych na wszystkich statkach 

powietrznych w latach 1998 - 2007

Liczba wypadków i osób poszkodowanych w 

latach 1998 ÷ 2007

Statystyczny wskaźnik 

awaryjności

Statystyczny wskaźnik awaryjności (WA) jest to liczba 
wypadków przypadających na 100 000 godzin nalotu.

WA = (w × 100 000)/N

gdzie: 
WA – wskaźnik awaryjności
w – liczba wypadków
N – wartość nalotu ogólnego

Jest on zalecany przez Międzynarodową Organizację 
Lotnictwa Cywilnego (International Civil Aviation 
Organization – ICAO)

Wskaźnik awaryjności służy 

między innymi do:

• Oceny i porównań stanu 

bezpieczeństwa lotów w 
poszczególnych latach 

• Oceny i porównań stanu 

bezpieczeństwa lotów w instytucjach 
lotniczych wykonujących zbliżone 
zadania

• Umożliwia określenie tendencji zmian 

i skuteczności działań 
profilaktycznych

Liczba wypadków oraz wskaźnik awaryjności 

w lotnictwie komercyjnym w latach 1998 - 

2007

Liczba poważnych incydentów 

w lotnictwie komercyjnym w latach 2003-2007

Wskaźnik awaryjności i liczba wypadków 

dla samolotów lotnictwa ogólnego (od 495 kg do 

5700 kg) 

w latach 1998 ÷ 2007

Liczba wypadków i incydentów lotniczych 

zaistniałych w latach 2003 - 2007 w zależności 

od rodzaju statku powietrznego

Czynniki wpływające na stan 

zagrożenia:

• Liczba operacji wykonywanych w 

transporcie lotniczym

• Największe ryzyko wypadków istnieje w 

czasie startu i lądowania. 

• Na lotniskach o bardzo dużej liczbie 

operacji lotniczych może również 
dochodzić do sytuacji kolizyjnych, ze 
względu na duże zagęszczenie ruchu 
statków powietrznych w powietrzu i na 
ziemi

Udział czasu trwania poszczególnych faz lotu 

oraz powstałych w nich wypadków 

śmiertelnych w komercyjnym lotnictwie 

światowym w latach 1997 - 2006

Czynniki prowadzące do 

wypadków:

• Czynnik ludzki (H)
• Czynnik techniczny (T)
• Czynnik środowiskowy (E)
• Czynnik organizacyjny (O)
• Czynniki nieustalone (N)

Czynnik ludzki (H)

• Grupy przyczynowe w tej kategorii 

odnoszą się tylko do personelu 
latającego

• Jednakże aspekty działania czynnika 

ludzkiego znajdują swoje odniesienie 
w obszarach technicznych, 
środowiskowych i organizacyjnch

Czynnik techniczny (T)

• Grupy przyczynowe w tej kategorii 

odnoszą się szczególnie do systemów 
i komponentów konkretnego statku 
powietrznego w zakresie jego 
zdatności do lotu

Czynnik środowiskowy (E)

• Grupy przyczynowe w tej kategorii 

odnoszą się do świata fizycznego, w 
którym konkretny statek powietrzny 
wykonuje lot oraz urządzeń 
infrastrukturalnych niezbędnych do 
zapewnienia bezpieczeństwa lotu

Czynnik organizacyjny (O)

• Grupy przyczynowe w tej kategorii 

odnoszą się do systemu zarządzania 
bezpieczeństwem lotów w 
środowisku pracy podmiotu 
lotniczego

Czynniki nieustalone (N)

• Niewystarczające dane do 

zakwalifikowania zdarzenia do 
jakiejkolwiek grupy przyczynowej

Czynnik ludzki – przykłady zdarzeń w grupach 

przyczynowych

Czynnik techniczny – przykłady zdarzeń w 

grupach przyczynowych

Czynnik środowiskowy – przykłady zdarzeń w 
grupach przyczynowych

Czynnik organizacyjny – przykłady zdarzeń w 
grupach przyczynowych

Czynnik organizacyjny – przykłady zdarzeń w 
grupach przyczynowych

Liczba zdarzeń poszczególnych rodzajów

zaistniałych w latach 2003 - 2007

Kwalifikacja zdarzeń lotniczych zaistniałych w 

latach 2003 ÷ 2007 do poszczególnych grup 

przyczynowych

Liczba zdarzeń lotniczych powstałych w wyniku 

zderzeń statków powietrznych z ptakami w 

latach 2003 - 2007 

Liczba zdarzeń związanych ze zderzeniami 

statku powietrznego ze zwierzętami na 

lotniskach komunikacyjnych 

w latach 2003 - 2007

Liczba wtargnięć na drogę startową (runway 

incursion)

w latach 2003 ÷ 2007

Liczba niebezpiecznych 
zbliżeń 
statków powietrznych 
w latach 2003 - 2007

Liczba nieuprawnionych 
wtargnięć w kontrolowaną 
przestrzeń powietrzną

Wnioski

• Pomimo dynamicznego wzrostu nalotu i liczby operacji lotniczych w transporcie 

lotniczym, stan bezpieczeństwa lotów utrzymuje się na wysokim poziomie.

• W ostatnich latach zdecydowanie zmniejszyła się liczba sytuacji awaryjnych 

związanych z zawodnością techniki lotniczej, wzrosła natomiast liczba zagrożeń 
związanych z ruchem lotniczym.

• Najwięcej zdarzeń lotniczych w lotnictwie komercyjnym występuje na lotniskach 

i w bezpośredniej ich bliskości w czasie startów, podejścia do lądowania i 
lądowania.

• Aktualne zagrożenia bezpieczeństwa lotów związane są bezpośrednio ze 

wzrostem liczby  operacji powietrznych. Wiąże się to z koniecznością 
zapewnienia bezpiecznego i płynnego przepływu ruchu lotniczego, przy 
maksymalnej dopuszczalnej przepustowości w sektorach przestrzeni 
powietrznej. 

• Zagrożenia związane z zapewnieniem bezpiecznego i płynnego przepływu ruchu 

lotniczego związane są również z uchybieniami w działaniach organów służb 
ruchu lotniczego w zakresie współdziałania/koordynacji pomiędzy 
poszczególnymi stanowiskami kierowania i załogami lotniczymi. 

System zarządzania bezpieczeństwem 

transportu lotniczego

System bezpieczeństwa lotniczego - instytucje

System bezpieczeństwa lotniczego - organy

EASA

Obszar działalności obejmuje:

Prezes ULC