Etyka 

Rok akademicki 2011/2012

1 16.0

2

Etyka jako nauka 

filozoficzna.  

Podstawowa 

terminologia etyczna.

Czy etyka może nam 

powiedzieć, jak żyć?

2 1.03 Spór o normę 

moralności

Eudajmonizm, deon-

tonomizm  i 

personalizm

Dlaczego wybieram dobro, a 

unikam zła?

3 15.0

3

Kłamstwo 

Czy mogę skłamać mając na 

uwadze dobro drugiego 

człowieka i co z tego wynika?

4 29.0

3

Kara śmierci 

Jeżeli karzę, to dlaczego?

5 12.0

4

Bioetyka: 

transplantacje,  

eutanazja, status 

ludzkiego embrionu

Czy wszystko, co fizycznie 

możliwe jest moralnie 

dopuszczalne? 

6 26.0

4

Etyka a prawa 

zwierząt 

Co wynika z tego, że człowiek 

stoi  bytowo wyżej niż zwierzę?

7 10.0

5

test

8 24.0

5

zaliczenie

Etyka 

• Gr. ethos - zwyczaj, obyczaj;
• „ojciec” etyki - Sokrates (469-399 p.n.e.); 
• Dział filozofii, którego przedmiotem jest 

ludzkie działanie, badane w aspekcie jego 
dobra lub zła, 

• Naczelnym zadaniem etyki jest wskazanie i 

uzasadnienie kryterium ludzkiego działania;

• Odpowiada na pytanie: co i dlaczego jest 

moralnie dobre?

• Odwołuje się do poznania rozumowego;

Etyka nie jest:

• Teologią moralności, która odwołuje 

się do Biblii i nauczania Kościoła;

• socjologią moralności, która opisuje, 

co ludzie uważają za moralnie dobre 
(złe);

Etyka:

• Nauka filozoficzna, odwołuje się m.in. do 

antropologii filozoficznej;

• nauka normatywna, bo określa normy 

zachowania;

• nauka autonomiczna, bo wszyscy mamy 

doświadczenie poczucia dążenia do dobra i 
unikania zła; 

• ale także wspomagana przez inne nauki 

zajmujące się człowiekiem (psychologia, 
pedagogika itd..)

• Ryszard Wiśniewski: rola etyki przypomina 

szalonego krawca, który nie szyje na miarę, ale 
ma gotowe ubrania i nas przycina. 

Spór o normę moralności

•Eudajmonizm
•Deontonomizm
•Personalizm

Eudajmonizm

• Hedonizm: Arystyp z Cyreny (435 - 

366 p.n.e.), Epikur (341-271 p.n.e.) 
 i Demokryt (470-360 p.n.e.);

• eudajmonizm transcendentny: 

Platon (427-347 p.n.e)

• perfekcjonizm: Arystoteles (384-

322 p.n.e.

• utylitaryzm: Jeremy Bentham 

(1748-1832)  i John Stuart Mill 
(1806-1873). 

Co to jest szczęście?

• Arystoteles: „szczęśliwy jest ten, kto dobrze 

żyje i komu dobrze się wiedzie, gdyż tak 
niemal określiliśmy szczęście jako pewnego 
rodzaju dobre życie i powodzenie” (Etyka 
nikomachejska, 1956, s. 24-27)

• Boecjusz: stan doskonały na wskutek 

osiągnięcia wszelkich dóbr;

• Stanisław Olejnik: posiadanie dobra 

najwyższego, w pełni zaspakajającego 
potrzeby i aspiracje człowieka;

• Władysław Tatarkiewicz: pełne i trwałe 

zadowolenie z całości życia (O szczęściu, s. 
31)

Władysław Tatarkiewicz

• Szczęście jako pomyślność lub 

powodzenie;

• Szczęście jako stan intensywnej 

radości;

• Szczęście jako posiadanie 

największych dóbr dostępnych 
człowiekowi;

• Szczęście jako zadowolenie z życia 

wziętego w całości

Tadeusz Gadacz: dziś rozumiemy 
szczęście jako odniesiony sukces

Sukces ma charakter powszechny. 

Wiemy, co za sukces uważać i jakie 

życie jest miernikiem sukcesu. 

Wstydzimy się nie dążyć do sukcesu 

albo przynajmniej przyznawać, że 

sukcesu nie cenimy.[...] sukces 

wyklucza porażkę, pomyłkę, 

doświadczenie słabości i cierpienia.

 („Dziennik”, 19.07.2007)

Zob. także 

• Eric Weiner, Geografia szczęścia, 

Carta Blanca 2009.

• Eric Weiner, Geografia szczęścia, 

„Twój Styl” 2010, marzec.

Deontonomizm

• Heteronomiczny
• autonomiczny: I. Kant (1724-1804)

Krytyka deontonomizmu 

heteronomicznego:

- nie uwzględnia podmiotowości 

człowieka;

- powinność moralna jest związana 

zawsze z naciskiem;

- ktoś wie ode mnie lepiej, co jest dla 

mnie dobre;

- może grozić fanatyzmem;
- problem zgodności z nakazem 

sumienia

Deontonomizm 

autonomiczny

Postępuj tak, jak gdyby maksyma twojego 

postępowania przez wolę twą miała się stać 

ogólnym prawem przyrody” (Kant, 

Uzasadnienie metafizyki moralności, 1971, 

s. 50-51

“Postępuj tak, byś człowieczeństwo tak w 

twojej osobie, jak też w osobie każdego 

innego uważał zawsze zarazem jako celu, 

nigdy tylko jako środka” (tamże, s. 62-63)