Stres

 w życiu 

współczesnego 

człowieka

STRES

  

Jest to niespecyficzna 

reakcja organizmu na 
wszystkie stawiane mu 
wymagania.        

                                     

(Sely)

Cd STRESU

  

Jest to dynamiczna 

relacja 

między człowiekiem a 
otoczeniem

, która to 

relacja oceniana jest przez 
jednostkę jako wymagająca 
wysiłku adaptacyjnego lub 
przekraczająca możliwości jej 
sprostania. (Lazarus, 
Folkman)

          

4. Wydarzenia stresowe

• Rozpoczęcie nauki w szkole, 

zmiana miejsca zamieszkania, 
małżeństwo, owdowienie, 
rozwód, urodzenie dziecka, 
poważna choroba, wypadek, 
choroba osoby bliskiej, śmierć 
kochanej osoby, rozpoczęcie 
pracy zawodowej, utrata pracy, 
awans zawodowy, degradacja 
społeczna, przejście na 
emeryturę, starość.

Podział stresorów

           

I. Zewnętrzne

 

1. Nieprzewidywalne 

– 

pojawiają się niespodziewanie i 
dotyczą ważnych sfer życia np. 
śmierć, utrata pracy.

2. Przewidywalne 

– egzamin, 

ślub;

3. Wydarzenia stresowe 

– 

np.: niespodziewani goście;

  4. Stresory wiążące 

– 

mają 

charakter przewlekły, dotyczą: 

• Warunków bytowych (ubóstwo, 

brak pracy, długi);

• Sytuacji rodzinnej (patologia);
• Sytuacji w pracy (mobbing);
• Przeciążenia (dużo nauki);
• Zaburzeń emocjonalnych.

Podział stresorów

                 

II. Wewnętrzne

• Pochodzą z naszych wspomnień, 

przekonań, fantazji, sposobu 
interpretacji otaczającej nas 
rzeczywistości;

• Dotykają naszych potrzeb i 

wartości;

• Przesądy, kompleksy

Poziomy reakcji 

stresowej

          

1.Poziom poznawczy

   Jest punktem wyjścia reakcji 

stresowej, gdyż zaczyna się 
od zrozumienia znaczenia 
napływającego bodźca i jego 
oceny.

Poziomy reakcji 

stresowej

           

2. Poziom emocjonalny

• Sprzężony z poziomem 

poznawczym; pobudzenie 
emocjonalne: strach, lęk, 
gniew, agresja;

• Mogą pojawić się też emocje 

pozytywne;

Poziomy reakcji 

stresowej

        

3. Poziom behawioralny

  

Wpływa na sprawność 

wykonania, która zależy od 
poziomu pobudzenia. (małe 
pobudzenie emocjonalne – 
wzrost poziomu wykonania).

Poziomy reakcji 

stresowej

     4. Poziom motywacyjny

   Pojawienie się motywacji 

służy przywróceniu uwagi 
między środowiskiem a 
jednostką

.

Fazy stresu

      

I. Faza alarmowa 

(eustres)

        Rozpoznanie i 

mobilizacja sił; bodźce odbierane 
są jako wsparcie, zachęta, stres 
konstruktywny, mobilizujący;

• Faza ta pojawia się po zadziałaniu 

bodźca (wzrost RR, temperatury, 
adrenaliny).

Fazy stresu

         

II. Faza przystosowania

• Aktywna walka ze skutkami 

bodźca, działają mechanizmy 
obronne;

• Organizm radzi sobie z 

działającym bodźcem, stawia mu 
opór, znosząc jednocześnie coraz 
gorzej bodźce dodatkowe.

Fazy stresu

    

III. Faza wyczerpania 

(dystres)

• Szkodliwy, niepożądany, 

destruktywny, długotrwały stres 
przekraczający możliwości 
adaptacyjne organizmu. 
Powstaje, kiedy walka nie 
zostanie uwieńczona 
powodzeniem;

• Pojawiają się choroby.

Reakcja organizmu na 

stres

           

Somatyczna 

(fizjologiczna)

• Wzrost wydzielania adrenaliny i 

noradrenaliny z rdzenia 
nadnerczy;

• Rozszerzenie źrenicy oka;
• Suchość w ustach;
• Pocenie się, zaczerwienienie lub 

bladość skóry;

Reakcja organizmu na 

stres

• Przyspieszone bicie serca (zanik 

zmęczenia);

• Wzrost RR lub niedociśnienie;
• Przyspieszony i spłycony oddech;
• Wzrost krzepliwości krwi;
• Napięcie, skurcze i drżenie 

mięśni;

• Podwójne widzenie;
• Biegunka.

Reakcja organizmu na 

stres

                 Psychiczna

• Sprawność myślenia 

– luki w 

pamięci, zapominanie, brak 
koncentracji, przyćmienie 
świadomości;

• Emocje

 – uczucie złości, lęku, 

rozdrażnienie, nerwowość, 
zamykanie się w sobie;

Reakcja organizmu na 

stres

• Zachowania

 – zaburzenia 

koordynacji, zwolniony 
refleks, trudności z 
mówieniem, impulsywność, 
drżenie, tiki nerwowe, 
nerwowy śmiech, zgrzytanie 
zębami, bezradność.

Skutki długotrwałego 

stresu

         

Psychiczne, emocjonalne:

• Nieuzasadniona agresja, 

rozdrażnienie

• Lęk, frustracja, uczucie 

beznadziejności, obniżenie 
poczucia własnej wartości;

• Depresja, stany lękowe, 

załamanie nerwowe, nerwica;

Skutki długotrwałego 

stresu

              

Ogólnoustrojowe

- Zaburzenia snu;
- Zmęczenie, wyczerpanie;
- Migrena i bóle głowy;
- Spadek odporności

.

Skutki długotrwałego 

stresu

• Układ krążenia – 

podwyższone 

RR, zawał serca, wylew krwi 
do mózgu, arytmia;

• Układ ruchu – 

bóle krzyża, 

sztywność szyi i karku 
powodujący napięciowy ból 
głowy, bóle mięśniowe, 
zapalenie stawów

Skutki długotrwałego 

stresu

• Układ oddechowy – 

astma 

oskrzelowa, alergie;

• Choroby skóry – 

trądzik, 

pokrzywka;

• Układ pokarmowy – 

nadmierny 

apetyt lub brak, niestrawność, 
zaparcia lub biegunka, kolka 
kurczowa, owrzodzenie żołądka.

   

Czynniki od których zależy 

zachowanie człowieka w 
sytuacji stresogennej:

• Cechy osobowości;
-  Inteligencja, temperament;
• Stan psycho – fizyczny związany 

ze stanem zdrowia;

• Dotychczasowe doświadczenia 

w tej dziedzinie działania; 

• Zdolność przystosowania do 

otoczenia;

• Zdolność do redukowania 

konfliktów;

• Odporność na konflikty i 

stres;

• Stopień przygotowania do 

wykonywania zadań.

Profilaktyka stresu

           

Profilaktyka pierwotna

a) 

Tworzenie warunków 

prawidłowego rozwoju 
psychospołecznego dzieci i 
młodzieży:

• Ograniczanie źródeł zagrożeń;
• Prowadzenie zdrowego stylu 

życia;

• Tworzenie warunków 

umożliwiających zaspokojenie 
potrzeb psychicznych;

Profilaktyka stresu

            

b) Edukacja zdrowotna:

• Kształtowanie odpowiedzialności 

za siebie poprzez zrozumienie 
natury stresu;

• Kształtowanie zachowań, które 

pozwolą zmniejszyć narażenie się 
na działanie stresu;

• Nauka technik pozwalających na 

odpowiednie wyrażanie reakcji 
stresowej.

Profilaktyka stresu

             

Profilaktyka wtórna

• Działania zmierzające do 

ograniczenia i eliminowania 
przyczyn i skutków dystresu;

• Na antystres składa się ruch, 

dieta i relaks oraz metody 
psychoterapeutyczne.

Profilaktyka stresu

       

Profilaktyka 

trzeciorzędowa

   

Obejmuje zapobieganie 

skutkom przebytej choroby i 
przeciwdziałanie jej 
nawrotom.

Strategia radzenia sobie ze 

stresem psychicznym

1.Uświadomienie sobie 

własnego stanu 
emocjonalnego.

    

(co powoduje, że czujesz się 

zestresowany)

Strategia radzenia sobie ze 

stresem psychicznym

2

. Wpływanie myślami na 

emocje 

– myśl tak, by zjawisko 

cię nie przerażało. 

- Rozładuj sytuację żartem, 

śmiechem.

- Silne emocje zniekształcają 

rzeczywistość.

Strategia radzenia sobie ze 

stresem psychicznym

3. Określenie hierarchii 

problemów.

-

sporządź listę spraw pilnych i 

mniej pilnych;

- wykonuj zadania w takiej właśnie 

kolejności.

Strategia radzenia sobie ze 

stresem psychicznym

4. Refleksja nad tym, jaki mam 

wpływ na zmianę sytuacji.

5. Opuszczenie miejsca 

konfliktu i skierowanie uwagi 
na inne sprawy.

Strategia radzenia sobie ze 

stresem psychicznym

6. Przeprowadzenie ćwiczeń 

relaksacyjno - 
koncentrujących;

   Ucz się autosugestii i 

oddychania.

7. Zacznij regularnie ćwiczyć:

 

pływaj, biegaj.

Ćwicz codziennie 1 godz. lub 2-3x 

w tygodniu po 2 godziny.

Strategia radzenia sobie 

ze stresem psychicznym

8. Odżywiaj się regularnie

  Stres zwiększa zapotrzebowanie 

na witaminy B-complex (B1, B5, 
B6), C, magnez, wapń oraz 
białko. 

Strategia radzenia sobie 

ze stresem psychicznym

9. Unikaj szkodliwych 

sposobów radzenia sobie ze 
stresem, jak alkohol, 
papierosy, nadmierne 
jedzenie.

Dopuszczaj inne bodźce (tańce, 

śpiew).