WYKŁADNIA PRAWA
WYKŁADNIA PRAWA
Wykładnia prawa
T o
og
ół
ro
zu
mo
wa
ń
zmi
erza
ją
cy
ch
do
od
ko
do
wa
nia
no
rm
pra
wn
yc
h
za
wa
rty
ch w
obo
wią
zu
ją
cyc
h p
rze
pisa
ch
pra
wn
yc
h
T o
og
ół
ro
zu
mo
wa
ń
zmi
erza
ją
cy
ch
do
od
ko
do
wa
nia
no
rm
pra
wn
yc
h
za
wa
rty
ch w
obo
wią
zu
ją
cyc
h p
rze
pisa
ch
pra
wn
yc
h
ora
z
ust
aleni
a
ich
znaczen
i
a
,
ora
z
ust
aleni
a
ich
znaczen
i
a
,
to p
ro
ce
sy
my
ślo
we
opa
rte
na
wie
dzy
pra
wn
icz
ej
to p
ro
ce
sy
my
ślo
we
opa
rte
na
wie
dzy
pra
wn
icz
ej
OD
CZYT
ANIE
WYJ
AŚNIE
NIE
PR
AW
A
OD
CZYT
ANIE
WYJ
AŚNIE
NIE
PR
AW
A
RODZAJE WYKŁADNI
• Dokonywana w procesie
stosowania prawa przez
organ państwowy
wyposażony w kompetencje
zawarte w obowiązujących
przepisach prawa
WIĄŻĄCA
• DOKTRYNA
NIEWIĄŻĄC
A
Reguły interpretowania przepisów prawa:
ustalenie
wypowiedzi
normatywnej
przez użycie reguł
gramatyki, składni
oraz semantyki
danego języka
etnicznego
- ustalenie znaczenia i
roli wypowiedzi
normatywnej przez
uwzględnienie jej
usytuowania w ramach
danego aktu
normatywnego,
instytucji prawnej,
gałęzi prawnej całego
systemu:
Wykładnia językowa
Wykładnia Systemowa
Reguły kolizyjne:
lex posterior derogat legi priori
(niezgodność
norm równorzędnych norma późniejsza uchyla
normę wcześniejszą)
Lex specialis derogat legi generali
Lex posteriori generali non derogat legi anteriora
speciali
Lex superior derogat legi priori-w sytuacji
niezgodności dwóch norm o różnej mocy prawnej
norma o wyższej mocy prawnej uchyla normę o
niższej mocy prawnej)
Reguły interpretowania przepisów prawa c.d.:
- ustalenie wypowiedzi
normatywnej przez
sięgnięcie do
pozaprawnych wartości
i ocen stanowiących
cele lub funkcje danej
regulacji prawnej w
odniesieniu do
otoczenia społecznego
systemu prawa
Wykładnia funkcjonalna
INTERPRETOWANIE
(wykładnia)
OBEJMUJE TO CO DA SIĘ WYCZYTAĆ Z
JEDNOSTKI TEKSTOWEJ I
WNIOSKOWANIE JEDNYCH NORM O
INNYCH
UZNAWANIU PRZEZ INTERPRETATORA ZA OBOWIĄZUJĄCE
TAKICH NORM, KTÓRE SĄ KONSEKWENCJĄ NORM
WYINTERPRETOWANYCH Z OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW
PRAWA
„
norma x musi być zaliczona do systemu prawa gdyż stanowi konsekwencję (wynika z ) uznanej
uprzednio normy Y”
Argumentum a fortiori: wnioskowanie z większego
na mniejsze lub odwrotni
Argumentum a maiori ad minus- jeśli ktoś jest
uprawniony do czegoś większego to tym bardziej jest
uprawniony do czegoś mniejszego lub nakazano mu
czynić coś mniejsze
argumentum a minori ad maius - jeśli komuś
zakazano czynić coś mniej to tym bardziej coś więcej
Argumentum a contrario jeśli pewien stan rzeczy
spełnia przesłanki prawne x to pociąga za sobą
konsekwencje y, jeśli stan rzeczy nie spełnia tych
przesłanek to nie pociąga też konsekwencji Y art. 83
§1 kc
wnioskowanie z celu na
środki
–ustalanie związku przyczynowego między stanem
rzeczy ujętym w normie wyinterpretowanej z
danego przepisu prawnego a stanem rzeczy
scharakteryzowanym w normie wynikającej z
wyinterpretowanej normy
(jeśli obowiązuje norma nakazująca realizację
określonego stanu rzeczy to należy uznać za
obowiązujące także inne normy zakazujące czynić
to by ów stan rzeczy nie został zrealizowany) np.
prawo o ruchu drogowym -włączone światła-
komplet żarówek
art.133 krio
wnioskowanie z analogii
zapożyczenie podstawy decyzji
na potrzeby konkretnego
procesu stosowania prawa z
istniejących przepisów
regulujących podobny stan
faktyczny (wnioskowanie a
simili)
Zapożyczenie gotowej reguły
odnoszącej się do zbliżonej
sytuacji
Rozumowanie
wewnątrzsystemowe
Dotworzenie podstawy decyzji
na potrzeby konkretnego
procesu stosowania prawa z
tzw. ducha prawa tj. aksjologii
porządku prawnego
Dotworzenie, wówczas gdy nie
ma możliwości odwołania się
do istniejących przepisów z
powodu ich braku
Rozumowanie pozasystemowe
analogia legis
analogia iuris