Centralny Układ Sterowania 

funkcji lokomocyjnych

a 

Hipoterapia 

Równowaga ciała 

ludzkiego 

• w pozycji stojącej wymaga 

precyzyjnej i skoordynowanej kontroli 
nerwowej oraz prawidłowej czynności 
wielu struktur układu nerwowego.

• Ośrodkowy system nerwowy powstał 

i rozwinął się jako system sterowania 
ruchem. 

Proprioceptory 

• wysyłają do niego informacje o stanie 

układu kostno- stawowo- 
mięśniowego oraz ruchu całego ciała. 
Przekazywane informacje dot. 
napięcia mięśni i ścięgien, ich 
stopnia rozciągnięcia oraz ucisku 
wywieranego na powierzchnie 
stawowe. W warunkach 
fizjologicznych, informacja leżąca 
poniżej progu świadomości nie jest 
odbierana z proprioceptorów. 

Receptory te znajdują się:

• we wrzecionkach nerwowo-

mięśniowych w postaci: zakończeń 
pierścieniowato- spiralnych, ciałek 
zmysłowych (Ruffiniego), 

• w ścięgnach jako ciałka buławkowate 

(Goldiego), 

• na powierzchniach stawowych i w 

okostnej jako ciałka blaszkowate 
(Paciniego) oraz wolne zakończenia 
nerwowe. 

• Ruch ciała zarówno liniowy jak i 

obrotowy jest odbierany poprzez 
receptory znajdujące się w narządzie 
równowagi,  np. w uchu 
wewnętrznym.

•  Narządem wykonawczym ruchu są 

mięśnie i układ kostny. 

• System nerwowy w sposób ciągły 

kontroluje efekt pracy mięśni, stale 
dostosowując go do stawianych 
wymagań, zapewniając sprawność i 
precyzję ruchu, niezależne od 
warunków zewnętrznych. Stale 
wysyłane są impulsy nerwowe do 
mięśni szkieletowych. Nawet mięśnie 
nie pracujące wykazują napięcie 
mięśniowe, dzięki samoregulacji i 
regulacji przez nadrzędne ośrodki 
ruchowe...

Sprzężenie zwrotne

• Rys. Sterowanie ze sprzężeniem 

zwrotnym

Podział receptorów

ze względu na pochodzenie 

informacji:

• 1.eksteroreceptory – odbieranie bodźców ze środowiska 

zewnętrznego (temperatura, dotyk, uszkodzenie)

•

2.telereceptory – odbieranie bodźców ze środowiska 
zewnętrznego dalszego (wzrokowe, słuchowe)

•

3.ineroreceptory – odbieranie bodźców ze środowiska 
wewnątrzustrojowego

•

4.proprioreceptory – zmiany w mięśniach, ścięgnach, 
torebkach stawowych, narzędzie równowagi

Plastyczność mózgu

• Mechanizmu plastyczności tkanki 

nerwowej tj. nowotworzenia 
wypustek nerwowych neuronów nie 
uszkodzonych oraz uczynnianie mało 
aktywnych międzyneuronalnych 
połączeń synaptycznych

Plastyczność c.d.

• W przypadku, gdy do uszkodzenia mózgu doszło 

we wczesnych stadiach jego rozwoju (np. u dzieci 
z mózgowym porażeniem) nie może być mowy o 
wykorzystaniu jakichkolwiek wcześniejszych 
wzorców ruchowych, gdyż dziecko nimi nie 
dysponuje, ponieważ dopiero nabywa 
umiejętności ruchowe, ale w zmienionych przez 
to uszkodzenie warunkach. Decydującą rolę 
odgrywa tutaj zapewne torowanie, ułatwiające 
tworzenie nowych połączeń i przejmowanie 
funkcji przez nie uszkodzone neurony

Koń przekazuje jeźdźcowi rytmiczne 

wielowymiarowe ruchy:

• a) w górę i w dół (podnoszenie się i 

opadanie końskiego grzbietu),

• b) w przód i w tył (posuwanie się do 

przodu i tyłu na skutek ruchu końskich nóg),

• c) naprzemienne opadanie w lewo i w 

prawo (boczne podparcie jednej pary 
końskich nóg),

• d) ruchy po przekątnej do przodu i do tyłu 

oraz ruchy rotacyjne (podparcie się przez 
konia na dwóch nogach po przekątnej).

ODDZIAŁYWANIE

Hipoterapia wpływa na:

• 1. Kodowanie w mózgu prawidłowego 

wzorca chodu.
Podczas ruchu konia w stępie na miednicę 
siedzącego prawidłowo pacjenta, 
przenoszony jest wzorzec ruchowy, 
odpowiadający kolejnym fazom chodu 
zdrowego człowieka. Częstotliwość 
przekazywanych pacjentowi trójwymiarowych 
impulsów, pochodzących z grzbietu 
końskiego, waha się od 90 do 110 na minutę.

• 2. Normalizację napięcia 

mięśniowego, niezbędną do 
nauki 
prawidłowego, czynnego ruchu.
Sprzyja temu prawidłowa pozycja 
przyjmowana przez jeźdźca podczas 
jazdy, rytmiczny ruch jego ciała, 
naprzemienne rozluźnianie i 
napinanie mięśni oraz temperatura 
konia, która jest o około 1 stopień 
wyższa od temperatury człowieka. 

• 3. Doskonalenie równowagi, 

koordynacji, orientacji 
w przestrzeni oraz poczucia rytm
u.
Dla dziecka nie poruszającego się 
samodzielnie, jazda na koniu (płynny, 
skoordynowany trójwymiarowy ruch) 
pozwala na uzyskanie świadomości 
położenia w przestrzeni własnego 
ciała, a tym samym zdobywanie 
doświadczenia ruchu w przestrzeni.

• 4. Stymulację i normalizację 

czucia powierzchniowego.
Między innymi dzięki dotykowi 
ciepłej, miękkiej i gładkiej skóry konia 
oraz grzywy.

• 5. Poprawę stanu psychicznego pacjenta.

Poprzez kontakt z żywym zwierzęciem dziecko 
zyskuje nowego przyjaciela; poznaje jego imię, uczy 
się współżycia z inną żywą istotą. Koń jest większy 
od pacjenta, ale jest mu posłuszny, co pozwala 
dziecku na wzrost odwagi, poczucia sukcesu, a tym 
samym własnej wartości. Zajęcia, w których 
dziecko czynnie uczestniczy, wpływają na wzrost 
koncentracji, samokontroli, pobudzają inicjatywę, 
dają lepsze zrozumienie własnych możliwości i 
potrzeb. Jeżeli hipoterapia jest prowadzona 
fachowo, zajęcia odbierane są jako zabawa. 

Podczas terapii

• Koń w czasie terapii, przekazuje także pacjentowi 

wiele dodatkowych  bodźców wspomagających 
prawidłową pozycję na koniu. W wyniku 
bezpośredniego  kontaktu ciała pacjenta z grzbietem 
konia, po ciele w miejscu ich zetknięcia rozchodzi 
się ciepło (temperatura ciała konia jest bowiem o 
około 1°C wyższa niż temperatura ciała człowieka), 
które ma pośredni wpływ na regulację napięcia 
mięśniowego dolnej połowy ciała pacjenta

• Rytmiczny ruch ciała pacjenta podczas 

jazdy, naprzemienne napinanie i rozluźnienie 
mięśni, temperatura konia oraz prawidłowa 
pozycja na koniu wpływają na normalizację 
napięcia mięśniowego, niezbędną do 
nauki prawidłowego czynnego ruchu

• Pozycja  jeździecka  działa  rozluźniająco 

na  mięśnie  kończyn  dolnych,  a  przez  to 
również 

odciążająco 

na 

stawy, 

co 

dodatkowo wspomagane jest bezpośrednim 
oddziaływaniem  ciepła  konia  na  ciało 
pacjenta. 

Prowokuje 

też 

utrzymanie 

wyprostowanej  postawy,  a przez  to 
korzystnie  wpływa  na  wzmocnienie  siły 
mięśniowej, 

poprawia 

funkcjonowanie 

stawów ramiennych i kończyn górnych

• Terapia na koniu, obejmująca 

całą istotę człowieka i 
wprawiająca w ruch całe ciało, 
oddziaływuje zatem 
pozytywnie także na układ 
oddechowy pacjenta, którą 
to możliwość wykorzystuje się 
w niektórych zabiegach 
logopedycznych. Trening 
funkcjonalny oraz poprawa 
ukrwienia obserwowana w 
trakcie terapii konnej wpływa 
również korzystnie na 
funkcje serca i układu 
krążenia

• Poprzez kontakt z 

żywym zwierzęciem 
dokonuje się również 
oddziaływanie 
psychiczne. Dziecko 
nawiązuje układ 
partnerski z nowym 
przyjacielem, poznaje 
jego imię, uczy się jego 
zwyczajów oraz nabywa 
umiejętności współżycia 
z inną żywą istotą

• Pacjent posadzony lub położony 

na grzbiecie konia, obejmując 
rękami jego szyję odbiera 
doznania płynące z dotykania 
ciepłej, przyjemnej, gładkiej 
skóry, chrap, grzywy konia, 
które to doznania pomagają 
dziecku zdobyć nowe 
doświadczenia czuciowe. Podczas 
jazdy na koniu dziecko spogląda 
na świat z zupełnie nowej 
wysokości patrząc z góry na inną 
perspektywę, inne proporcje i 
przestrzeń, pobudza ośrodki 
psychomotoryczne i 
wyobraźnię