SkÓra

Zadania

> bariera mechaniczna – warstwa 
keratynowa
> odbiór bodźców – receptory skórne

                – receptory układu 

immunologicznego
> obrona układy – enzymatyczne 
(biotransformacja)

             – gruczoły łojowe (pH)
             – komórki odpornościowe

> termoregulacja – naczynia krwionośne

              – gruczoły potowe, łojowe
              – włosy, mięśnie przywłosowe
              – tkanka tłuszczowa

> synteza – witamina D

3

                 – prostaglandyny
                 – histamina
> wydalanie – złuszczanie nabłonka

     – gruczołu potowe, łojowe

> magazynowanie – substancje lipidowe

                 – ksenobiotyki

Budowa

Naskórek

warstwa zrogowaciała
warstwa jasna
warstwa ziarnista
warstwa kolczysta
warstwa podstawna

Skóra właściwa – tkanka łączna włóknista

  tkanka tłuszczowa
    fibroblasty
    gruczoły potowe
    gruczoły łojowe

               mieszek włosowy, włos

            mięsień przywłosowy

     naczynia krwionośne: oporowe

pojemnościowe

     naczynia limfatyczne
paznokcie
receptory
komórki odpornościowe
włókna nerwowe
 

Receptory:   dotyku

       ucisku
       zimna
       ciepła
       bólu

Czucie:  mechanoreceptywne

termoreceptywne
nocyceptywne

     Czynnościowa budowa receptorów:

rejon przetwornika – przetwarzanie przyjętego  
bodźca na bioelektryczny
rejon potencjału iglicowego – indukcja potencjałów 
czynnościowych

* intensywność bodźca – częstotliwość potencjałów 
czynnościowych
* specjalizacja rodzaju odbieranego bodźca
* habituacja – adaptacja 

Czucie mechanoceptywne
   * dotyk – czucie powierzchowne
   * ucisk – receptory w skórze właściwej (głębsze 
warstwy)
   * wibracja – receptory dotykowe drażnione szybko 
powtarzającymi  się, krótkotrwałymi bodźcami

Czucie nocyceptywne
     - wolne (nagie) zakończenia nerwowe
     - pośrednictwo histaminy (ciał H), bradykininy, 
pośrednich 

produktów przemiany materii (kwas 

mlekowy), brak  adaptacji
     - znaczenie opioidów endogennych

Czucie termoceptywne
   * receptory zimna (kolby końcowe Krausego);maksimum 

wyładowania   ~ 27° - 33°C

   * receptory ciepła (ciałka zmysłowe Ruffiniego); 
maksimum 

wyładowania 38° - 43°C

   * (receptory bólowe – drażnienie poniżej 10° - 15°C; 
szybka 

adaptacja)

Receptory dotykowe
   * wolne zakończenia nerwowe (wolno adaptujące 
się)
   * ciałka dotykowe (czuciowe Meissnera) – siatka 
rozgałęzień  dendrytycznych otoczona torebką 
(szybko adaptujące  się)
   * łąkotki dotykowe (tarczki Merkla) – siatka 
łącznotkankowa  otoczona grubym włóknem 
zmielinizowanym (wolno 

adaptujące się)

   * receptory koszyczkowe mieszków włosowych – 
cienkie 

włókna mielinowe

   * ciałka zmysłowe (narządy końcowe Ruffiniego) – 
kłębki  nieosłoniętych włókien nerwowych (wolno 
adaptujące 

się)

   * ciałka blaszkowate (ciałka Paciniego) – 
bezmielinowe 

zakończenia nerwowe otoczone 

kolbkowato  komórkami satelitowymi i blaszkami 
łącznotkankowymi (bardzo szybko adaptujące się)

Gruczoły łojowe (typ holokrynowy)
     * wolne
     * przywłosowe

łój skórny:
   kwasy tłuszczowe (~ 65%)
   związki woskowe
  

   cholesterol

   skwalen (~ 5%)
dzienna ilość    ~1 – 2 g.d‾¹

Gruczoły potowe 
   * typ apokrynowy (głównie okolice narządów płciowych)
   * typ ekrynowy (część wydzielnicza w skórze właściwej)

- nierównomierność rozmieszczenia
- zróżnicowanie aktywności (praca, emocje, 

temperatura)

pot – woda, tłuszcze, białka, NaCl, 
         mocznik, kwas moczowy …

Znaczenie hormonów

   * hormony tarczycy (jodowe) – przemiany 
tlenowe (odporność, obrzęk śluzakowaty)
   * katecholaminy – ukrwienie (temperatura 
skóry, uwodnienie)
   * kortyzol – przemiana materii (utrata 
kolagenu)
   * aldosteron – gospodarka wodno-mineralna 
(uwodnienie)
   * hormon melanotropowy – synteza melaniny 
(obrona przed promieniami UV)
   * hormony płciowe – owłosienie

       – rozwój skóry właściwej (tkanka 
tłuszczowa)
       – gruczoły potowe apokrynowe
       – gruczoły łojowe