Manipulacja w mediach

Manipulacja 

• To kształtowanie lub przekształcanie 

poglądów i postaw ludzi, dokonywane 
poza ich świadomością. 

• Celowe i skryte działanie, przez które 

narzuca się jednostce lub grupie ludzi 
fałszywy obraz pewnej 
rzeczywistości.

Propaganda 

• Szczególna forma manipulacji która 

kreuje obraz polityka, wykorzystując 
elementy perswazji, wizualne i 
czynniki emocjonalne. Wykorzystuje 
informacje fragmentarycznie i 
niepełne.

Selekcja 

„Selekcja staje się techniką 
propagandy, gdy w sposób stronniczy 
pociąga za sobą eliminowanie treści 
niewygodnych dla dysponentów. 
Informacje wyselekcjonowane i 
odpowiednio nagłośnione służą do 
skompromitowania przeciwnika”
„stosowanie tej techniki ułatwia fakt, 
że sama selekcja jest naczelna metodą 
pracy podstawowych mediach 
masowych”

Abp. A. Lepa

Fakt 

• To co jest, dzieje się lub się zdarzyło, 

jest utrwalone, istnieje nieodwołalnie. 

• To, co nie jest kwestią interpretacji, 

punktu widzenia, co jest oczywiste, 
bezdyskusyjne, co mówi samo za 
siebie.

• „Niezafałszowany, maksymalnie 

bliski rzeczywistości obraz zjawisk”

• M. Karwat „Sztuka manipulacji politycznej”

Faktoid

Faktoid – „stwierdzenie faktu, które nie 
jest poparte materiałem dowodowym, 
zwykle dlatego, że fakt ten jest 
nieprawdziwy, albo że materiału 
dowodowego na poparcie tego 
stwierdzenia nie można uzyskać. 

A.Pratkanis, E. Aronson „Wiek propagandy”  

Informacja obiektywna 

• Prawdziwość 
• Rzeczowość 
• Pełność i istotność
• Bezstronność:

• Oddzielenie informacji od komentarza
• Bez interpretacji i wartościowania
• Wolna od przesądów, uprzedzeń, postaw

Dezinformacja 

• Działanie mające na celu odwrócenie 

uwagi widza od kierunku i miejsca 
wydarzeń, które chcemy przemilczeć

• Wprowadzanie w błąd poprzez 

dostarczanie fałszywych danych

• Wynajdowanie efektownych formuł, 

które mają za zadanie zasłonić 
prawdę 

Wstępna selekcja informacji 

• Prostota 
• Zaskoczenie 
• Intensywność 
• Personalizacja 
• Negatywizm
• Aktualność
• Ciągłość 
• Odniesienie do elit

Tworzenie wiadomości 

• Jakie aspekty wydarzenia pokazać a 

jakie ominąć

• W jakim kontekście je przedstawić
• Jaką rangę im nadać: 

• Wiadomość dnia czy marginalizacja?
• Ile miejsca mu poświęcić?
• Ocenić: pozytywnie, negatywnie, neutralnie? 

Jak powstaje news?

• Gatekeeping – filtrowanie informacji
• Framing (ramowanie) – wpisywanie 

informacji w gotowy schemat, który 
posłużyć ma jako klucz do interpretacji, 
wybieranie jednych  aspektów – pomijanie 
innych 

• Agenda – setting – porządek dnia. 

Hierarchia ważności przekazów medialnych 
ustalana przez dziennikarzy.

• Angle – sposób relacjonowania wydarzeń 

przesycony atrakcyjnymi dla mediów 
wartościami 

Framing 

• Słodycze
• Kwaśny
• Cukier
• Gorzki
• Dobry 
• Smak
• Zęby
• Miły
• Miód 
• Napój
• Czekolada 
• Serce ciastko
• Jeść 

Słodki

• Afera 
• Pieniądze
• Śledczy
• Przeciek
• Prokurator
• Świadkowie
• Konspiracja
• Śledczy
• Więzienie
• Plan
• Łapówka
• Kontakty 
• miliarder

Winny 

6 październik 2008

Polsat – 24min

TVN – 24 min

TVP1 – 21 min

Proces autorów stanu 

wojennego

Kryzys wokół PZPN  Kryzys wokół PZPN 

Kryzys wokół PZPN 

Kryzys światowy

Kryzys światowy

Mammografia kobiet

Nobel w medycynie

Plan ratunkowy EU

Porody Polek w 

Niemczech

Wolszczan 

kandydatem na Nobla

Premier odwiedza 

stoczniowców

Nobel w medycynie

Znany transplantolog 

w Polsce

Nobel w medycynie

Problemy polskich 

stoczni

Precedensowy wyrok 

w Gliwicach

Proces autorów stanu 

wojennego

Przykłady 

• „Nikogo nie torturujemy. Po prostu 

stosujemy specjalny zestaw procedur”

• „Cheney postrzelił Whittingtona”
• „W. nieźle oberwał”
• „Ostatecznie to ja jestem tym facetem, 

który pociągnął za spust strzelby, a ta 
wystrzeliła kulę, która trafiła Harrego”

• „Usłyszał spłoszonego ptaka, odwrócił 

się, pociągnął za spust i zobaczył, że 
jego przyjaciel jest ranny” 

J. Bush