Cukrzyca Typu II

Opracowali:

Sylwia Ferenc
Izabela Zielińska
Remigiusz Sokołowski
Kamil Buda
Adrian Machnica
Robert Sukienniczak 

Jest to choroba cywilizacyjna.
Występuje 2-4 razy częściej u osób z nadwagą niż 

u osób szczupłych.

Jest niezależna od insuliny.
Może długo rozwijać się w ukryciu, nie 

rozpoznana. Wykrywana średnio 8 lat od 
momentu zachorowania.

Insulinoniezależna- mamy nadmiar insuliny  w 

połączeniu z opornością receptorów insuliny na jej 
działanie. 

Wywołuje wiele powikłań

 ( uszkodzenia wzroku i nerek,
 choroby serca, udar mózgu ).

Do niedawna uważana była za chorobę ludzi 

starszych i określana jako cukrzyca dorosłych , od 
kilku lat obserwuje się ja u dzieci na skutek 
rozszerzenia epidemii otyłości na młodsze 
roczniki. Jedną z przyczyn jest nadmiar tkanki 
tłuszczowej ubogiej w receptory insulinowe.

Nie jest to choroba jednorodna , jest to ZESPÓŁ 

ZABURZEŃ METABOLICZNYCH, którego wspólną 
cechą jest powyższenie cukru we krwi.

Skraca życie średnio o 4-6 lat, występuje w 90 % 

przypadków zachorowań na cukrzycę, w ostatnim 
czasie zaczyna przybierać wymiary epidemii, co 
roku zwiększa się o 11 % liczba chorych na nią 
osób.

Cukier pozyskiwany z pokarmu rozprowadzany 

jest pod postacią glukozy przez krew do wszystkich 
komórek. Aby mógł stać się źródłem energii, musi 
przeniknąć do komórki, co jest możliwe tylko w 
obecności insuliny. Trzustka wytwarza insulinę ze 
zmiennym nasileniem przez całą dobę. W nocy 
stężenie hormonu jest niskie. Wzrasta po spożyciu 
posiłku, osiągając maksymalną wielkość po trzech 
kwadransach. Po upływie 2 godzin spada do 
wartości podstawowych. 

U chorych na cukrzycę ten proces jest zakłócony 

- stężenie glukozy po posiłku rośnie przez 90 minut 
i utrzymuje się na wysokim poziomie około 4 godzin, 
co ma negatywne skutki dla organizmu.

Za powstanie tego typu choroby 

odpowiedzialne są dwa mechanizmy:

 zanikająca wrażliwość komórek trzustkowych 

produkujących insulinę - spadek produkcji insuliny 
i wzrastające stężenie glukozy krążącej we krwi.

 uodpornienie tkanek na działanie insuliny - 

zanikająca wrażliwość na punktach uchwytowych 
insuliny na błonach komórkowych komórek 
docelowych czyli "zamknięte drzwi do komórki - 
zamek się zaciął". Komórka nie może wpuścić do 
środka glukozy w celu jej naturalnych przemian 
metabolicznych

Kto może zachorować na cukrzycę typu 

II?

• Osoby otyłe, z podwyższonym stężeniem tłuszczu 

we krwi

• Osoby powyżej 60.roku życia
• Osoby z nadciśnieniem tętniczym
• Osoby z chorobami trzustki
• Osoby obciażone genetycznie 
• Kobiety w ciąży, u których cukrzyca występuje w 

rodzinie

• Coraz częściej osoby młode ze względu na 

niestostowne odżywianie się 

Inne przyczyny 
insulinooporności:

• Mała aktywność ruchowa

• Nadciśnienie

• Hyperlipidemie

• Geny-/ gen/  receptora insulinowego

• Geny transporterów glukozy, białek 

sygnalnych i enzymów kaskady przemian 
glukozy 

Inne czynniki patogenezy cukrzycy i 
insulinooporności:

• Zaburzenia aktywności PPAR - α, γ, δ
• Hormony tkanki tłuszczowej- adipokiny
• TNF-α,
• adiponektyna,
• ghrelina,
• rezystyna
• leptyna

Objawy cukrzycy typu II

osłabienie,  uczucie zmęczenia 
psychicznego i fizycznego
wzmożone pragnienie oddawanie 
dużych ilości moczu
przedłużające się gojenie ran
częste zakażenia pochwy u kobiet 
kłopoty 
kurcze mięśni i mrowienia 

Kiedyś człowiek częściej głodował, niż jadł do syta. 

Tylko gdy upolował zwierzynę i zgromadził pożywienie, 
można było mówić o przejedzeniu. Wówczas magazynował 
w organizmie zapasy w postaci tłuszczu. Ta zdeponowana 
energia pozwalała mu przetrwać. W tym okresie  wytworzył 
się u człowieka genotyp insulinooporności - zespół genów 
warunkujących przetrwanie. Polegało to na tym, że 
insulinooporność rozwijała się poprzez 
zmniejszenie ilości receptorów 
insulinowych (warunkujących działanie
 insuliny) w tkance tłuszczowej. Insulina 
w dłuższym okresie "zagospodarowywała" 
zapasy tłuszczu, do następnego udanego
polowania.

PRZYCZYN NALEŻY SZUKAĆ W 
CZASACH PREHISTORYCZNYCH

Jednak mechanizm ten spełniał swoją rolę w 

określonych warunkach życia. Teraz sytuacja się 
zmieniła i genoptyp ten działa już niekorzystnie, 
nadmierny zapas tłuszczu dalej jest wolno 
"zagospodarowywany", a jednocześnie dostarczane są 
nowe tłuszcze.

Na świecie mamy generalnie nadmiar żywności 

(oczywiście uwzględniając dużą dysproporcję między 
krajami bogatymi i biednymi). Powoduje to, że się 
przekarmiamy i tyjemy.

Wpływ stylu życia na cukrzycę najlepiej można 

prześledzić na przykładzie Indian Pima żyjących w 
Arizonie. Na początku tego stulecia panowała tam bieda 
(pustynne warunki życia), ludzie głodowali, toczyli 
walkę o przetrwanie. Gdy sytuacja się zmieniła i 
żywności jest już pod dostatkiem, zanotowano w tej 
populacji ok. 60-procentowy wzrost zachorowań na 
cukrzycę typu 2

Podłoże genetyczne 

w cukrzycy typu II

• wystąpienie  predyspozycji  genetycznych  nie  jest 

równoznaczne z pojawieniem się choroby

• badania przeprowadzone na myszach dotyczyły genu 

kodującego białko GLUT4

• nadekspresja  GLUT4  u  myszy  powoduje  dużą 

tolerancję  glukozy  i  wrażliwość  na  insulinę,  w 
odróżnieniu  od  stanu  redukcji  białka  GLUT4,  kiedy 
występuje  insulinooporność  i  podwyższone  ryzyko 
rozwoju cukrzycy

• u myszy pozbawionych nośników glukozy zauważono 

także podwyższony 2,5-krotnie poziom białka RBP4

• naukowcy udowodnili, że obniżenie poziomu 

RBP4 w insulinoopornych myszach za pomocą 
leków, które powodują wydalanie białka 
polepsza stan zwierząt, nie doprowadzając do 
chorób serca i wcześniejszej śmierci.

• ponieważ otyli ludzie z cukrzycą mają prawie 

dwukrotną ilość białka RBP4 w porównaniu z 
ludźmi szczupłymi badania te mogą być 
wykorzystane w unikaniu insulinooporności 
tkanek i tym samym mogą być pomocne w 
projektowaniu leku na cukrzycę typu II

• Za insulinooporność, obok genetycznie 

uwarunkowanego defektu receptora 
imsulinowego mogą odpowiadać geny 
kodujące białka postreceptorowe, takie jak 
substraty receptora insulinowego, kinazy 
białkowe, kinazy serynowe, transportery 
glukozy.

• Najwięcej danych o polimorfizmach w 

różnych populacjach dotyczy genu kalpainy, 
receptora witaminy D oraz receptora 
aktywowanego proliferatorami 
peroksysomów typu gamma.

• Według szacunkowych prognoz na 

rok 2025 liczba chorych na cukrzycę 
typu 2 może sięgnąć 300 milionów 

• Tak gwałtowne zwiększenie częstości 

występowania tej choroby tłumaczy 
się czynnikami środowiskowymi

Czynniki środowiskowe 

• Otyłość
• Zmniejszona aktywność fizyczna, siedzący tryb 

życia

• Duża zawartość tłuszczu w pokarmach – 

„niezdrowa żywność”

• Stres (kortyzol działa niekorzystnie na 

mitochondria, zwiększa stłuszczenie wątroby, 
przez co musi nastąpić większe wydzielanie 
inuliny a to z kolei powoduje przybieranie na 
wadze)

Często jest rozpoznawana przypadkowo 

podczas badań profilaktycznych czy 
wykonywanych z powodu wystąpienia innej 
choroby, np. mających na celu rozpoznanie 
czynników ryzyka zagrożenia chorobą 
wieńcową. Wtedy nieoczekiwanie może się 
okazać, że stężenie glukozy jest wysokie, 
chociaż chory nie ma objawów cukrzycy

Objawy i powikłania 

Jedna z przyczyn utajonego przebiegu to 

podwyższenie tzw. progu nerkowego dla 
glukozy. Jest to poziom glukozy, przy której 
cukier przechodzi do moczu(norma-180-200 
mg/dl). "Przelewanie się" glukozy do moczu, 
która "pociąga" za sobą wodę, powoduje 
właśnie charakterystyczne objawy: 
zwiększone oddawanie moczu i wzmożone 
pragnienie.
    W starszym organizmie ta tama jest 
wyższa niż 180-200 mg/dl i glukoza "nie 
przelewa" się do moczu mimo wysokich 
stężeń (poziomu) we krwi. Wszystko to 
powoduje nierzadkie rozpoznawanie 
cukrzycy dopiero wtedy, gdy rozwiną się jej 
długotrwałe powikłania.

Jak rozpoznać chorobę?

Typowym objawem, który powinien 

wzbudzić podejrzenie o cukrzycę jest 
trudne do wytłumaczenia, stałe 
fizyczne i psychiczne zmęczenie i 
ogólne osłabienie. Podejrzenia powinny 
wzbudzić trudne do wytłumaczenia 
zmiany w nastroju i nastawieniu do 
zadań życiowych, depresja. 

Do pewnego rodzaju masek chorobowych, 

za którymi kryje się cukrzyca należą objawy 
skórne, takie jak: 

świąd skórny, szczególnie w okolicy 
narządów płciowych, świąd pochwy, czyraki, 
grzybica paznokci, złe gojenie ran, wykwity 
zależne od nagromadzenia tłuszczów w 
skórze, wypadanie włosów, itp. 

Podejrzeniem o cukrzycę można też obarczyć 

szybko postępujące zmiany chorobowe dziąseł i 
jamy ustnej i trudności w ich leczeniu. 

Na przykład oporne w leczeniu ropniaki 

przyzębne, uporczywe pleśniawki lub zakażenia 
drożdżakowe jamy ustnej. Przy wykluczeniu 
stosowanych w tym czasie leków 
immunosupresyjnych, antybiotyków, itp. te 
wszystkie dolegliwości mogą być brane pod 
uwagę jako ukryte objawy cukrzycy. 

Pełnoobjawowa 
cukrzyca 

Typowe objawy cukrzycy to: 

- zwiększone pragnienie, którego 
przyczyny nie potrafimy sobie 
wytłumaczyć
- zwiększone oddawanie moczu, 
np. 2-3 razy więcej, niż codzienna 
norma 1-1.5 l 
- zwiększony apetyt i spożywanie 
dużych porcji jedzenia, bez 
przybywania na wadze

Obok tych podstawowych objawów 

może też wystąpić: 
- zapalenie pochwy,
- świąd skory, zmiany na skórze,
 suchość, wiotkość  skóry,
- gorsze gojenie się ran,
- pogorszone widzenie 

Powikłania

Są groźnymi dla zdrowia komplikacjami nie 

rozpoznanej przez wiele lat i wysoce 
zaawansowanej cukrzycy. Choroba może 
przebiegać niekiedy kilkanaście lub więcej lat, 
zanim ujawnią się ich pierwsze objawy 
pozwalające zarazem zidentyfikować 
pierwotną przyczynę - cukrzycę. 

Mikroangiopatie to powstające przez 

wiele lat w cukrzycy poważne zmiany 
strukturalne w naczyniach włosowatych takich 
narządów, jak siatkówka oka, nerki, stopy. 

Retinopatia cukrzycowa oznacza uszkodzenie 
małych naczyń krwionośnych odżywiających 
siatkówkę. Uszkodzenie tych naczyń krwionośnych 
może spowodować krwotok. Inna właściwość 
retinopatii polega na tworzeniu nowych naczyń 
krwionośnych na powierzchni siatkówki, tzw. 
nowotworzeniu naczyń. Choć retinopatia cukrzycowa 
jest całkowicie bezbolesna, często powoduje nagłą 
utratę wzroku. Spowodowane jest to krwawieniem 
nowych naczyń krwionośnych do ciała szklistego oka. 
Krwawienie to może zablokować widzenie. Do innych 
objawów retinopatii cukrzycowej mogą należeć małe 
plamki w polu widzenia, nagłe pogorszenie ostrości 
widzenia, zniekształcenia obrazu, utrata części lub 
całego pola widzenia, nieostre widzenie, słabe 
widzenie w ciemności oraz trudności z 
przystosowywaniem się do jaskrawego lub 
przyciemnionego światła. 

Nefropatia to choroba objawia się 

białkomoczem - czyli obecnością białka w moczu. 

To powikłanie cukrzycy wynika z uszkodzenia 

małych naczyń krwionośnych kłębuszków 
nerkowych. Powoduje to wydalanie z moczem 
albumin i innych białek. Postępujące uszkodzenia 
naczyniowe prowadzą do poważnych zaburzeń 
funkcji oraz do niewydolności nerek. 

Jawne objawy nefropatii rozwijają się dopiero 

po 10 latach

Neuropatia cukrzycowa w 

przeciwieństwie do retino- i nefropatii 
odczuwalne objawy mogą pojawić się w 
każdym momencie choroby

Neuropatia przyjmuje wiele postaci i jej 

objawy są odczuwalne jako: drętwienie, 
pieczenie, palenie, brak czucia w skórze, 
zwłaszcza palców dłoni i stóp, nasilające 
się kurcze mięśni łydek (w nocy) lub 
niedowłady mięśni, czy porażenia, 
niedowład jednego z nerwów. 

Stopa cukrzycowa to zespół specyficznych 
przypadłości, dotykających stopę. Występuje 
u 6-10% pacjentów z cukrzycą

[1]

. Nieleczona, 

prowadzi do nieodwracalnych deformacji i 
martwic stopy, co często kończy się 
amputacją.

Miażdżyca i choroba niedokrwienna serca 
jest spowodowana :

hiperglikemią(glikacja/oksydacja lipoprotein, 

kolagenu, - stymulacja czynników  
wzrostowych - wzrost przepuszczalności 
naczyń) 

Hyperinsulinemią, hyperproinsulinemią

insulinoopornością (wzrost macierzy 

naczyniowej,proliferacja 
miocytów, wzrost stężenia 
PAI-1, małych gęstych LDL, 
nadciśnienie )  

Leczenie 

Terapia pacjentów z cukrzycą typu 2 opiera się przede 
wszystkim na uregulowaniu zaburzeń metabolicznych oraz na 
zmianie stylu życia. Polega na:
• utrzymaniu poziomu cukru w granicach 90–140 mg/dl, 

stężenia hemoglobiny glikowanej w granicach 6-7% 
(wskaźnik średnich wartości poziomu cukru z ostatnich 
trzech miesięcy),

• obniżeniu ciśnienia tętniczego poniżej 130/80 mm Hg,
• obniżeniu stężenia tzw. złego cholesterolu - frakcji LDL do 

100 mg/dl (u kobiet i u mężczyzn), utrzymaniu stężenia tzw. 
dobrego cholesterolu – frakcji HDL powyżej 50 mg/dl u 
kobiet i powyżej 40 mg/dl u mężczyzn,

• obniżeniu stężenia triglicerydów do poniżej 150 mg/dl,
• prawidłowej diecie, w której należy uwzględnić rodzaj 

terapii (czy chory bierze insulinę, czy też leki doustne),

• aktywności fizycznej,
• edukacji i samokontroli.

Należy zmniejszyć spożycie soli do 6 

gramów na dzień. A wszyscy muszą 
zrezygnować z palenia papierosów. 
Zmniejszenie masy ciała u osób z nadwagą lub 
otyłych znacznie poprawia wyrównanie 
cukrzycy, obniża ciśnienie tętnicze oraz 
stężenie złego cholesterolu i triglicenów 
(lipidów). Niestety, w miarę rozwijania się 
choroby tego typu leczenie już nie wystarcza. 
Dla osiągnięcia prawidłowego poziomu cukru 
niezbędne jest stosowanie doustnych środków 
przeciwcukrzycowych, a z czasem również 
insuliny.  w miarę rozwijania się choroby tego 
typu leczenie już nie wystarcza. Dla 
osiągnięcia prawidłowego poziomu cukru 
niezbędne jest stosowanie doustnych środków 
przeciwcukrzycowych, a z czasem również 
insuliny.  

Doustne leki przeciwcukrzycowe

Leki pobudzające wydzielanie insuliny

- Pierwsza  generacja: tolbutamid, chlorpropamid

- 

Nowsze 

generacje: 

glibenklamid, 

glikwidon, 

glipizid/GITS/

gliklazid/MR/, glimepirid

-  Niesulfonylomocznikowe  stymulatory  wydzielania 

insuliny

-  Glinidy :repaglinid, metiglinid

 - Pochodne fenyloalaniny

1. Leki zmniejszające  wątrobowe

 

wytwarzanie insuliny i  zmniejszające 
insulinooporność obwodową

           - METFORMINA

  - GLITAZONY i GLITAZARY

2. Inhibitory alfa- glukozydazy (Zwalniają one 

wchłanianie węglowodanów z jelita 
cienkiego, co powoduje zmniejszenie 
poposiłkowej glikemii i insulinemii)

Insulinoterapia w cukrzycy 

Stosowana jest gdy występuje: 
 Znaczna hyperglikemia  początkowa
 Nieskuteczność leków doustnych
 Konieczność szybkiej normalizacji glikemii - 

stany ostre

 Dodatkowe choroby
 Okres okołooperacyjny 
 Przygotowanie do ciąży, ciąża
 Ostry zawał serca i stan kilku tygodni po 

zawale

Nowe leki

• Analog amyliny - Pramlintide

• Stabilizatory GLP-1

• Exenatide - peptyd o działaniu inkretynowym

• Blokery enzymów glukoneogenezy

• Nowe postaci insulin:

•    wziewna Exubera, 

•    dopoliczkowa -Oralin, 

•    doustna i w plastrach

PROFILAKTYKA 

Regularna kontrola 

poziomu cukru, zdrowe osoby 
przynajmniej raz w roku

Prawidłowe wyniki to:

• Na czczo - 60-100 mg/dl
• 1 godzina po posiłku - poniżej 160 mg/dl
• 2 godziny po posiłku - poniżej 120 mg/dl.

Gdy dwukrotny pomiar glukozy na 

czczo przekroczy 125mg/dl, a dwie godziny 
po posiłku – 200 mg/dl, u osoby badanej 
rozpoznaje się cukrzycę.

W przypadkach wątpliwych lekarze zlecają

wykonanie testu obciążenia glukozą.

Ważna jest również 

• edukacja chorych
• zmiana złych nawyków żywieniowych i ruch na 

świezym powietrzu ( okazuje się, że jest to nie 
lada wyzwaniem )

• odpowiednia do rodzaju wykonywanej pracy dieta 

nie prowadząca do otyłości

• unikanie palenia papierosów , nadmiernego 

stresu, zanieczyszczeń środowiska itp.

• Zdrowa dieta
• Wysiłek fizyczny
• Picie alkoholu w umiarkowanych ilościach 
• Unikanie nadmiernego stresu
• Unikanie zanieczyszczeń POPs (persistent organic 

pollutants), tj. pestycydy, organiczne związki 
chloru

Niektóre badania wykazały opóźnienie 

wystąpienia cukrzycy u pacjentów ze 
zwiększonym ryzykiem w przypadku 
profilaktycznego przyjmowania metforminy, 
rosiglitazonu lub walsartanu. 

Pacjenci przyjmujący hydroksychlorochinę 

na reumatoidalne zapalenie stawów mieli 
zmniejszone ryzyko cukrzycy o 77%. 

Karmienie piersią może także mieć 

znaczenie w zapobieganiu cukrzycy typu 2 u 
matek.

Zgodnie z wytycznymi Polskiego 

Towarzystwa Diabetologicznego u 
każdej osoby powyżej 45 roku 
życia zaleca się wykonywanie badań 
stężenia glukozy raz na trzy lata.

U osób z grup ryzyka niezależnie 

od wieku raz na rok. 

EDUKACJA

 

• Szczególnie ważne jest uświadomienie 

Polakom, jak rozpoznać czynniki ryzyka 
cukrzycy i którzy pacjenci powinni częściej 
zgłaszać się na badania kontrolne.

• Dzięki zwiększaniu społecznej świadomości 

zagrożenia cukrzycą typu 2 oraz 
promowaniu nawyku badania  poziomu 
cukru we krwi, możliwe będzie 
wcześniejsze rozpoznanie choroby i 
uniknięcie jej groźnych powikłań.

CIEKAWOSTKI

Jak ustalono, każda kolejna filiżanka kawy dziennie 
zmniejsza ryzyko cukrzycy typu 2. o 7%. Podobny 
wpływ miała kawa bezkofeinowa - codzienne picie 
od 3 do 4 filiżanek dziennie ograniczało ryzyko 
cukrzycy typu 2. aż o jedną trzecią w porównaniu 
do osób, które w wypełnianych przez siebie 
kwestionariuszach deklarowały zerowe spożycie 
tego napoju.
Prawdopodobieństwo zapadnięcia na cukrzycę typu 
2. spadało także w związku ze spożyciem herbaty. 
Konsumpcja 3-4 filiżanek dziennie pozwalała na 
ograniczenie ryzyka o 20%.

Dziękujemy za uwagę