BUDŻET PAŃTWA
- DOCHOTY I
WYDATKI
Natalia Więciorkowska
I FiR gr. VI
BUDŻET PAŃTWA
- DOCHOTY I
WYDATKI
Natalia Więciorkowska
I FiR gr. VI
Plan prezentacji:
1. Budżet państwa
a) pojęcie
b) funkcje
2. Zasady budżetowe
3. Ustawa budżetowa
4. Dochody budżetowe
a) pojęcie
b) klasyfikacja
c) struktura
5. Wydatki budżetowe
a) pojęcie
b) klasyfikacja
c) struktura
6. Pytania
7. Bibliografia
Budżet państwa
Jest to roczny plan dochodów i
wydatków oraz przychodów i rozchodów
na okres roku kalendarzowego, czyli tzw.
„roku budżetowego”.
**
„budżet”
łac.
bulga
- skórzany mieszek
do zbierania dochodów.
Funkcje budżetu państwa
EKONOMICZNE
EKONOMICZNE
Redystrybuc
yjna
Fiskalna
(skarbowa)
Alokacyjna
Bodźcowa
Stabilizacyj
na
POLITYCZNE
POLITYCZNE
Ustrojowa
Demokratyc
zna
EKONOMICZNO-
POLITYCZNE
EKONOMICZNO-
POLITYCZNE
Planowania
Administracy
jna
Kontrolno-
koordynacyjn
a
EKONOMICZNE
REDYSTRYBUCYJNA
• zmniejszenie nadmiernych różnic w wysokości dochodów różnych grup
społecznych
• tworzenie warunków bezpieczeństwa socjalnego dla grup najuboższych
REDYSTRYBUCYJNA
• zmniejszenie nadmiernych różnic w wysokości dochodów różnych grup
społecznych
• tworzenie warunków bezpieczeństwa socjalnego dla grup najuboższych
FISKALNA (skarbowa)
• gromadzenie dochodów pochodzących głównie z podatków,
które umożliwiają utrzymywanie aparatu państwowego i
realizację określonych zadań
FISKALNA (skarbowa)
• gromadzenie dochodów pochodzących głównie z podatków,
które umożliwiają utrzymywanie aparatu państwowego i
realizację określonych zadań
ALOKACYJNA
• budżetu ma na celu dokonanie właściwej alokacji czyli rozmieszczenia
zasobów czynników produkcji w gospodarce.
ALOKACYJNA
• budżetu ma na celu dokonanie właściwej alokacji czyli rozmieszczenia
zasobów czynników produkcji w gospodarce.
STABILIZACYJNA
• oddziaływanie dochodów i wydatków budżetów państwa na
życie gospodarcze i społeczne
STABILIZACYJNA
• oddziaływanie dochodów i wydatków budżetów państwa na
życie gospodarcze i społeczne
BODŹCOWA
• polega na wykorzystaniu stosunków ekonomicznych budżetu z różnymi
podmiotami gospodarczymi zwłaszcza - przedsiębiorstw do wywołania u
nich określonych zachowań.
BODŹCOWA
• polega na wykorzystaniu stosunków ekonomicznych budżetu z różnymi
podmiotami gospodarczymi zwłaszcza - przedsiębiorstw do wywołania u
nich określonych zachowań.
Funkcje budżetu państwa
POLITYCZNE
DEMOKRATYCZNA
• Polega na zainteresowaniu społeczeństwa
opracowywaniem i wykonywaniem budżetu.
DEMOKRATYCZNA
• Polega na zainteresowaniu społeczeństwa
opracowywaniem i wykonywaniem budżetu.
USTROJOWA
• Określa uprawnienia władzy ustawodawczej i
wykonawczej w sprawach budżetowych.
USTROJOWA
• Określa uprawnienia władzy ustawodawczej i
wykonawczej w sprawach budżetowych.
Funkcje budżetu państwa
EKONOMICZNO-POLITYCZNE
Funkcje budżetu państwa
PLANOWANIA
• zestawienia dochodów i wydatków budżetowych
PLANOWANIA
• zestawienia dochodów i wydatków budżetowych
KONTROLNO-KOORDYNACYJNA
• polega na porównywaniu zaplanowanych dochodów i
wydatków ze stanem faktycznym
• podejmowaniu ewentualnych środków zaradczych
KONTROLNO-KOORDYNACYJNA
• polega na porównywaniu zaplanowanych dochodów i
wydatków ze stanem faktycznym
• podejmowaniu ewentualnych środków zaradczych
ADMINISTRACYJNA
• zmiana zakresu działania organów państwowych, związaną z tym
redukcję sił pracujących przez przegrupowanie
• reorganizacja urzędów przez zmianę zasad ich postępowania
ADMINISTRACYJNA
• zmiana zakresu działania organów państwowych, związaną z tym
redukcję sił pracujących przez przegrupowanie
• reorganizacja urzędów przez zmianę zasad ich postępowania
ZASADY BUDŻETOWE -
zasady zapewniające
prawidłowe funkcjonowanie gospodarki budżetowej państwa
1.
Równowagi budżetowej
2.
Roczności
3.
Zupełności (powszechności)
4.
Realności
5.
Jawności
6.
Gospodarności (racjonalności)
…
2. Zasada roczności budżetu
Plan dochodów i wydatków budżetowych
obejmuje okres jednego roku.
1. Zasada równowagi budżetowej
Dochody powinny pokrywać wydatki.
3. Zasada zupełności
(powszechności)
Budżet obejmuje wszystkie dochody i
wydatki państwa.
Zasady budżetowe
4. Zasada realności
Maksymalna precyzja w planowaniu
dochodów i wydatków.
Zasady budżetowe
6. Zasada gospodarności
(racjonalności)
Wymaga racjonalnego, a więc i oszczędnego
wydatkowania środków budżetowych.
5. Zasada jawności
Budżet państwa powinien być podany do
publicznej wiadomości.
…
Ustawa budżetowa
Jeden z najważniejszych aktów
prawnych w państwie, określający jego
roczny plan finansowy obejmujący
dochody i wydatki zwane budżetem
państwa.
Przygotowanie budżetu
państwa
Dochody budżetowe
To środki pieniężne pobierane od
podmiotów gospodarczych i gospodarstw
domowych przez państwo lub przez
odrębny organ samorządu terytorialnego
w celu realizacji wydatków zapewniających
wypełnienie zadań państwowych.
Klasyfikacja dochodów budżetowych
Kryterium ekonomiczne
Kryterium ekonomiczne
Kryterium prawne
Kryterium prawne
Kryterium
organizacyjne
Kryterium
organizacyjne
Klasyfikacja dochodów
budżetowych
A) Kryterium ekonomiczne
- czyli wg źródeł pochodzenia
PODATKI
PODATKI
OPŁATY
OPŁATY
CŁA
CŁA
OBOWIĄZUJĄCE
WPŁATY Z
ZYSKÓW
PRZEDSIĘBIORST
W
PAŃSTWOWYCH
OBOWIĄZUJĄCE
WPŁATY Z
ZYSKÓW
PRZEDSIĘBIORST
W
PAŃSTWOWYCH
ZYSKI Z NBP,
WPŁATY Z NBP
ZYSKI Z NBP,
WPŁATY Z NBP
DOCHODY ZE
SPRZEDAŻY,
NAJMU,
DZIERŻAWY
SKŁADNIKÓW
MAJĄTKOWYCH
PAŃSTWA
DOCHODY ZE
SPRZEDAŻY,
NAJMU,
DZIERŻAWY
SKŁADNIKÓW
MAJĄTKOWYCH
PAŃSTWA
PIENIĘŻNE
DAROWIZNY,
SPADKI I ZAPISY
NA RZECZ
SKARBU
PAŃSTWA
PIENIĘŻNE
DAROWIZNY,
SPADKI I ZAPISY
NA RZECZ
SKARBU
PAŃSTWA
INNE…
INNE…
B) Kryterium prawne
Klasyfikacja dochodów
budżetowych
BEZZWROTN
E I
PRZYMUSO
WE
BEZZWROTN
E I
PRZYMUSO
WE
ZWROTNE I
DOBROWOL
NE
ZWROTNE I
DOBROWOL
NE
ODPŁATNE
ODPŁATNE
NIEODPŁATN
E
NIEODPŁATN
E
ZASADNICZE
ZASADNICZE
UBOCZNE
UBOCZNE
C) Kryterium organizacyjne
Dominują:
dochody podatkowe gmin,
dochody z opłat,
dochody z tytułu udziału w podatkach stanowiących dochód
budżetu państwa,
subwencje oświatowe,
dochody z pożyczek i kredytów,
wpływy z emisji papierów wartościowych,
inne wpływy należne gminom na podstawie odrębnych
przepisów.
Klasyfikacja dochodów
budżetowych
DOCHODY
BUDŻETU
PAŃSTWA
DOCHODY
BUDŻETU
PAŃSTWA
DOCHODY
BUDŻETU
GMINY
DOCHODY
BUDŻETU
GMINY
Struktura dochodów budżetu państwa w
okresie I – XI 2010 r.
Dywide
ndy i
wpłaty
z
zysku;
17,7%
Wpłat
y z
zysku
NBP;
17,8
%
Cło;
6,8%
Opłaty,
grzywn
y,
odsetki
i inne
doch.
niepod
atkowe
;
46,5%
Wpłaty
jednost
ek
samor
ządu
terytori
alnego;
11,2%
Struktura dochodów niepodatkowych
budżetu państwa w okresie I-XI 2010 r.
Podate
k od
towaró
w i
usług;
49,6%
Podate
k
akcyzo
wy;
25,0%
Podate
k
docho
dowy
od
osób
prawny
ch;
9,1%
Podate
k
docho
dowy
od
osób
fizyczn
ych;
12,3%
Zrycza
łtowan
y
podate
k
docho
dowy;
3,3%
Podatki
pozost
ałe;
0,7%
Struktura dochodów podatkowych budżetu państwa
w okresie I-XI 2010 r.
Wydatki budżetowe
To środki pieniężne pochodzące z budżetu
przeznaczone na finansowanie zadań
państwa, jednostek samorządu
terytorialnego oraz związków
publicznoprawnych.
Klasyfikacja wydatków
budżetowych
Kryterium ekonomiczne
Kryterium ekonomiczne
Kryterium z punktu widzenia zadań
realizowanych przez podmiot
publiczno-prawny
Kryterium z punktu widzenia zadań
realizowanych przez podmiot
publiczno-prawny
Kryterium ze względu na
konieczność ponoszenia wydatków
Kryterium ze względu na
konieczność ponoszenia wydatków
Kryterium ze względu na charakter
ponoszonych wydatków
Kryterium ze względu na charakter
ponoszonych wydatków
A) Kryterium ekonomiczne
Klasyfikacja wydatków
budżetowych
WYDATKI
NABYWCZE
WYDATKI
NABYWCZE
WYDATKI
REDYSTRYBU
CYJNE
(TRANSFERY)
WYDATKI
REDYSTRYBU
CYJNE
(TRANSFERY)
B) Kryterium z punktu widzenia
zadań realizowanych przez
podmiot publiczno-prawny
DZIAŁALNOŚĆ
NIEZBĘDNA DLA
FUNKCJONOWANIA
PAŃSTWA
DZIAŁALNOŚĆ
NIEZBĘDNA DLA
FUNKCJONOWANIA
PAŃSTWA
WYDATKI
SOCJALNO-
KULTUROWE
WYDATKI
SOCJALNO-
KULTUROWE
WYDATKI NA
GOSPODARKĘ W
CELU ZAPEWNIENIA
RÓWNOMIERNEGO
WZROSTU
GOSPODARCZEGO
WYDATKI NA
GOSPODARKĘ W
CELU ZAPEWNIENIA
RÓWNOMIERNEGO
WZROSTU
GOSPODARCZEGO
WYDATKI NA
OBSŁUGĘ DŁUGU
PUBLICZNEGO
WYDATKI NA
OBSŁUGĘ DŁUGU
PUBLICZNEGO
Klasyfikacja wydatków
budżetowych
C) Kryterium ze względu na
konieczność ponoszenia wydatków
D) Kryterium ze względu na
charakter ponoszonych wydatków
WYDAT
KI
KONIEC
ZNE
WYDAT
KI
KONIEC
ZNE
WYDATKI
POŻĄDA
NE
WYDATKI
POŻĄDA
NE
CHARAKTE
R
INWESTYC
YJNY
CHARAKTE
R
INWESTYC
YJNY
Klasyfikacja wydatków
budżetowych
Od czego zależy poziom wydatków
publicznych?
1) Zakresu finansowania przez państwo zadań
publicznych,
▫udział podmiotów sektora prywatnego w realizacji
zadań publicznych,
2) Zakresu finansowania przez państwo usług
społecznych,
▫np. publicznej opieki zdrowotnej,
3) Skali ingerencji państwa w procesy
gospodarcze,
4) Wydajności fiskalnej państwa mierzonej
stopniem redystrybucji dochodów.
Struktura wydatków budżetu państwa w
okresie I – XI 2010 r.
Dotacje
i
subwen
cje;
51,7%
Świadcz
enia na
rzecz
osób
fizyczny
ch;
7,1%
Wydatki
bieżące
jednoste
k
budżeto
wych;
17,3%
Wydatki
majątko
we;
3,5%
Wydatki
na
obsługę
długu
Skarbu
Państwa
; 12,5%
Środki
własne
Unii
Europej
skiej;
4,7%
Współfi
nansow
anie
projektó
w z
udziałe
m
środków
UE;
3,2%
Realizacja miesięczna wydatków i dochodów
budżetu państwa w okresie I – XI 2010 r.
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
0
5 000
10 000
15 000
20 000
25 000
30 000
Wydatki
Dochody
m
ln
z
ł
Sprawozdanie operatywne z wykonania
budżetu państwa za okres styczeń - luty 2011
r.
Podstawowe informacje dotyczące wykonania budżetu
państwa w okresie styczeń – luty 2011r. zostały
przedstawione poniżej:
•
dochody wyniosły
42.019.630 tys. zł,
•
wydatki wyniosły
56.428.805 tys. zł,
•
deficyt wyniósł
14.409.175 tys. zł.
Szacunkowe dane o wykonaniu budżetu
państwa za okres styczeń - grudzień 2010 r.
•
W okresie styczeń - grudzień 2010 r.
oszacowano:
dochody budżetu państwa na kwotę:
250.302,4 mln zł,
wydatki budżetu państwa na kwotę:
294.893,7 mln zł,
deficyt budżetu państwa na kwotę:
44.591,3 mln zł
~pytania…
1)
Która z zasad budżetowych mówi, że
budżet obejmuje wszystkie dochody i
wydatki państwa?
a) Zupełności (powszechności)
b) Równowagi budżetowej
c) Realności
2)
Która z zasad budżetowych wymaga
oszczędnego wydatkowania środków
budżetowych?
a) Jawności
b) Równowagi budżetowej
c) Gospodarności (racjonalności)
~c.d.
3
) Kto uchwala ustawę budżetową?
a) Minister Finansów
b) Rada Ministrów
c) Sejm
4)
Wymień 3 rodzaje dochodów budżetu
państwa.
5)
Wymień 3 rodzaje wydatków budżetu
państwa.
BIBLIOGRAFIA
•
B. Ciupek, T. Famulska, A.
Walasik „Finanse publiczne”,
Warszawa 2006;
•
A.Komar, „ Finanse publiczne w
gospodarce rynkowej”, Bydgoszcz
1996;
•
Uniwersytet Szczeciński, Zeszyty
naukowe nr 546, „Finanse 2009 –
Teoria i praktyka”, Szczecin 2009;
•
•