Rehabilitacja
w ortopedii
i
traumatologii
Szymon Marczuk
Rehabilitacja
w ortopedii
i
traumatologii
Szymon Marczuk
Złamania
Złamania
Złamanie jest to całkowite przerwanie
ciągłości kości na całej jej szerokości.
pęknięcia
nadłamania.
Wyróżniamy złamania: nasad,
przynasad, trzonów kości, wyrostków,
pod okostnowe (występują u dzieci)
inaczej nazywane złamaniami "zielonej
gałązki"
Rodzaje złamań:
z pociąganiem (awulsyjne),
stawowe i przed stawowe,
z wydłużeniem lub skróceniem.
Złamanie
awulsyjne
Złamanie przez stawowe
Powikłania i zagrożenia
w momencie zadziałania urazu:
uszkodzenie naczyń,
nerwów,
narządów wewnętrznych.
Powikłania wtórne po złamaniach:
Zespół Volkmanna
Zespół Sudecka,
przykurcze,
zrost opóźniony, staw rzekomy, jałowa
martwica, zapalenie kości, zrost w
wadliwym ustawieniu, odleżyny.
Leczenie
OKRES PO USUNIĘCIU UNIERUCHOMIENIA Celem
stosowanych zabiegów jest:
złagodzenie bólu – fizyko, farmakoterapia
przeciwdziałanie przykurczom mięśniowym,
zwiększenie zakresu ruchu -
PIR redresja
poprawa odżywiania i uelastycznienia skóry –
masaż
wzmocnienie siły mięśniowej, zwiększenie masy
mięśniowej – ćwiczenia z oporem
Kiedy zdjąć gips ??
Okres zrostu – polega na powstaniu
nowej tkanki w obrębie złamania, która
łączy odcinki kości. W KKG 3 –6 tyg, w
KKD 6 – 12 tyg.
Okres konsolidacji – pełen zrost kostny,
polega na wymodelowaniu nowej kości (
utworzeniu jamy szpikowej i pojawieniu
się kom. szpikowych ). Dla KKG 6 –12
tyg. Dla KKD 12 – 24 tyg.
Zwichnięcia
Zwichnięcia
uszkodzenie, w którym dochodzi do
chwilowej bądź trwałej utraty kontaktu
powierzchni stawowych, przemieszczenie
kości w torebce stawowej lub całkowite
wyciągnięcie z niej kości.
Zwichnięciu może towarzyszyć
uszkodzenie struktur wewnątrzstawowych
(więzadeł, chrząstki, łąkotek) oraz
naciągnięcie bądź rozerwanie torebki
stawowej. Staw jest niestabilny, a
dodatkowo może dojść do uciskania tętnic
lub nerwów.
zwichnięcia
Skręcenia
Skręcenia
uraz polegający na przekroczeniu
fizjologicznego zakresu ruchu w stawie.
Na skutek skręcenia może dojść do:
uszkodzenia torebki stawowej
Więzadeł
chrząstki stawowej
niekiedy także uszkodzenia fragmentów
kostnych.
W zależności od rodzaju uszkodzenia
aparatu stawowego wyróżnia się
skręcenie:
I° – naciągnięcie torebki i więzadeł;
II° – rozerwanie torebki stawowej;
III° – rozerwanie torebki stawowej i
więzadeł;
IV° – oderwanie więzadeł z fragmentem
kostnym (awulsja).
Dominujące objawy
zwichnięcia to:
ostry ból w okolicy stawu
ograniczający jego
ruchomość;
obrzęk i krwawy wylew
w miejscu uszkodzonych
włókien torebki
stawowej;
wysięk śródstawowy.
Trening stabilizacyjny
trening sensomotoryczny
Uszkodzenie Zaburzenia
Więzadeł stabilizacji biernej
Niestabilność
zab. zab.
Prioprocepcji koordynacji mm-n
Kolejny Niestabilność
Uraz funkcjonalna
Zespół
Sudecka
Pourazowe rozrzedzenie kości,
jest schorzeniem o nieznanej
etiologii i dotyczy najczęściej
kości stopy, stawu skokowego,
okolic nadgarstka i ręki.
Dochodzi do bolesnego
obrzmienia tkanek przy
stawowych co powoduje
znaczne ograniczenie ruchu w
stawie.
Przyczyny
Ostry zapalny zanik kości może pojawić
się po złamaniach kości, urazach
stawów, odmrożeniach, oparzeniach,
a także po uszkodzeniach nerwów, przy
zbyt ściśle założonym opatrunku
unieruchamiającym w wymuszonej lub
niewłaściwej pozycji kończyny.
Przyczyną schorzenia mogą być również
zmiany naczynioruchowe, hormonalne,
mechaniczne.
Objawy chorobowe pojawiają się
najczęściej w okresie 2-4 tyg. po
zadziałaniu czynnika wywołującego. Do
charakterystycznych objawów należą
zmiany w tkankach miękkich w postaci
obrzęku, niebiesko-różowego zabarwienia
skóry, wzrostu miejscowej potliwości i
temperatury, plamistych nieregularnych
odwapnień i zaniku kości oraz ból.
Schorzenie jest najczęściej
rozpoznawane dopiero w późnej fazie,
kiedy doszło już do zaniku kostnego,
stąd leczenie jest znacznie utrudnione,
może doprowadzić nawet do trwałego
upośledzenia funkcji kończyny.
Okres 1
Ostry - od 3 tygodni do 2 miesięcy:
Silne bóle kończyny
Przekrwienie
Obrzęk
Ocieplenie skóry o wyglądzie ciemno
czerwonym
Zaniki mięśniowe i ograniczenia ruchomości
RTG – drobno plamiste odwapnienia nasad i
przynasad – struktura beleczkowata kości
jest zatarta
Okres 2 Dystrofii
od 6 tygodni do 4 miesięcy:
Kurcz naczyń krwionośnych
Cienka i sucha skóra, wilgotna, porost
włosów jest zahamowany
Kruche paznokcie
Zaniki mięśniowe i ograniczenia
ruchomości
RTG - odwapnienie i zatarcie struktury
kostnej
Okres 3 zaniku
od 6 miesięcy do 1 roku:
Bóle przy wykonywaniu ruchów i przy
obciążaniu jej
Skóra ciepła, błyszcząca
Mięśnie nadal ulegają zanikowi
Dochodzi do przykurczy i zesztywnień
stawów z wadliwym ułożeniem
RTG - stwierdza się zanik kości
Staw Barkowy
Dużą głowa
Mała Panewka
Luźna i elastyczna torebka
stawowa
Wiele płaszczyzn ruchu dzięki
stożkowi rotatorów
Szczególna uwaga na kaletkę
podbarkową
Stożek Rotatorów
m. Nadgrzebieniowy
m. Podgrzebieniowy
m. Podłopatkowy
m. Obły mniejszy
Zespół
Bolesnego
Barku
ZBB
Najczęściej zespół m. dwugłowego
ramienia, lub zespół mięśni podbarkowej
Ból
Bolesność palpacyjna
Ograniczenie ruchomości w stawie
Przyczyny
Procesy chorobowe dotyczące stawów
RZS ZZSK
Miejscowe zmiany nasad kości – ch.
Zwyrodnieniowe, uraz, ch.
Nowotworowa
Uszkodzenie struktur przystawowych –
ścięgien, pochewek, kaletek
Inne przyczyny
Uwięzienie nerwu
Zespół bólów korzeniowych
Zawał serca
Guz szczytu płuca z naciekaniem
Zespół żebra szyjnego
Zespół cieśni
podbarkowej
Zespół cieśni stawu
podbarkowego
Stadia
Zapalenie & obrzęk kaletki podbarkowej
Bolesny łuk między 60 - 120° odwiedzenie
Początkowe zmiany zapalne stożka
rotatorów (zapalne)
Uszkodzenie częściowe lub całkowite stożka
rotatorów
= Ograniczenie odwiedzenia w st. barkowym
Wstawić zdjęcie kaletki
podbarkowej
Wstawić zdjęcie stożka
rotatorów
Postępowanie
Okres ostry – unieruchomienie,
farmakoterapia, krioterapia
Okres podostry – ćwiczenia w
odciążeniu, farmakoterapia,
Okres przewlekły - maksymalne
uruchamianie barku ,mobilizacje PIR
Zamrożony Bark
Ograniczenie ruchów w barku po urazie
albo po mikro urazach powodując
przykurcze struktur tworzących bark
Niedowład połowiczy
Zapalenie stożka rotatorów
Nowotwory
Uszkodzenie pierścienia rotatorów
Choroba
zwyrodnienio
wa stawów
Najczęstszą patologią u każdego po
65r.ż.
Skojarzenie postępującego niszczenia
chrząstki stawowej oraz wtórnych zmian
o nasadach kostnych, które prowadzą do
zniekształceń stawów
Upośledzenie czynności ruchu
bólu
Osteoartresis
zm. Zwyrodnieniowe
Może wtórnie towarzyszyć procesom
zapalnym
i kolejnym zwyrodnieniom - kolejne
zapalenia
Długo bez objawów ponieważ chrząstka
nie jest unerwiona i nie boli
Objawy
Zwężenie szczeliny stawu
Sklerotyzacja warstw podchrzęstnych
Osteofity – przerost tkanki chrzęstnej i
jej kostnienie głównie na obrzeżach
stawu
Pojawiają się torbiele zapalne
Zmiany zaawansowane – zmiany w
nasadach kostnych
Zmiany zwyrodnieniowe w
Trzonach kręgów i krążka
Sklerotyzacja płytek granicznych
Osteofity na przednich, bocznych,
tylnych krawędziach trzonów
Ucisk na korzenie
Zwężenie przestrzeni miedzykręgowej
Osteofity
Zmiany zwyrodnieniowe w
dłoniach
Dotyczy głównie kobiet
Uwarunkowania genetyczne
Głównie w stawach między
-paliczkowych bliższych i dalszych
Charakterystyczne Guzki Heberdena i
Boucharda – tkanka kostna i chrzęstna
zmieniona zapalnie
Zmiany zwyrodnieniowe w
kolanach
75% u kobiet między 40 – 60 r.ż.
Do tego uszkodzenie łąkotek, tzw.
Szczeliny stawu
Przyczyny
Urazy
Nieprawidłowe ustawienie kończyny
Zmiany zapalne, krwawienie śruódstawowe
Wiek,
Otyłość
Wzrost
Aktywność fizyczna
Obciążenia zawodowe – dźwiganie, stanie
Objawy
Tarcie podczas ruchu
Ograniczenie ruchomości
Ból – podczas obciążenia w postaciach
zaawansowanych podczas spoczynku i
w nocy
Wysięk, obrzęki
Wadliwe ustawienia – koślawe, szpotawe
Zmiany
zwyrodnieniowe
w stawach
biodrowych
Zmiany zwyrodnieniowe
80% wtórne po dysplazji, chorobach
pertesa, młodzieńczym zapaleniu gł.
Kości udowej, urazach, zapaleniach
W stawie o nieprawidłowej budowie
następuje nierównomierne napięcie
mięśni a co za tym idzie kolejne
uszkodzenia chrząstki stawowej
Bardzo powolny przebieg
Ból - lokalizacja
Okolica pachwiny i pośladka
Przemieszczający się na udo do kolana
Czasem Tylko KOLANO Boli !!!!!
Stopniowo narasta w miarę degeneracji
chrząstki
Początkowo tylko przy obciążeniu,
potem w spoczynku na końcu w nocy
Ograniczenia ruchowe
Rotacja wewnętrzna
/przeprost/ wyprost
Odwiedzenie
Zginanie
Przykurcz zgięciowo/przywiedzeniowy z
rot. wewnętrzną
• Funkcjonalne skrócenie kończyny
• Funkcjonalne skrócenie kończyny
• Kompensacyjne zgięcie w st.
Kolanowym & Skokowym
• Kompensacyjne zgięcie w st.
Kolanowym & Skokowym
• Wtórne zmiany zwyrodnieniowe w
kolanie i koślawość s. skokowych -
ból
• Wtórne zmiany zwyrodnieniowe w
kolanie i koślawość s. skokowych -
ból
• Wtórne skrzywienie kręgosłupa.
• Wtórne skrzywienie kręgosłupa.
Leczenie
Odciążenie stawu
zmniejszenie nadmiernej masy ciała
Odpoczynek w pozycji leżącej
Zmiany w pracy, częstsze przerwy,
zmniejszenie obciążeń np. długiego
stania , zaop. Ortopedyczne – kole, laska
wózek. We właściwym czasie
zapobiegnie przeciążeniom
Ograniczenie dźwigania i noszeni
ciężkich rzeczy.
farmakoterapia
Leczenie p/zapalne
Leczenie p/bólowe
Fizykoterapia
Działanie p/zapalne
Działanie p/ bólowe
Obniżenie napięcia mm przed kinezą
Kinezyterapia
Wzmacnianie mięśni pośladkowych i
odwodzicieli stawu biodrowego
Rozciąganie przykurczonych mm
zginaczy, przywiedzeniowych i rotatorów
W systemie bloczkowo ciężarkowym –
UGUL na rowerze, w wodzie, czynne
wolne w leżeniu na materacu
Zapobieganie przykurczom
Zalecenie spania na brzuchu
Profilaktyka:
Czynności na siedząco
Zespoły
bólowe C
Zmiany zwyrodnieniowe C
Przyczynami są zmiany degeneracyjne
krążka mm kręgowego polegające na
jego:
Odwodnieniu
I kolejnych wtórnych zmian
Może dojść nawet do wypuklenia –
przepukliny krążka między kręgowego a
nawet wypadnięci jądra miażdżystego do
przestrzeni kanału kręgowego
Pytanie –co daje dolegliwości
Czy dyskopatia daje ucisk na korzeń
nerwu
Czy inne struktury około stawowe dają
dolegliwości
A może jest to sam korzeń np. – zrost
około korzeniowy
Leczenie
Procedury zmniejszające napięcie
mięśniowe
Odbarczenie korzeni lub stawów
p/bólowo
Odtworzenie krzywizn kręgosłupa
Odtworzenie gorsetu mięśniowego
Dolegliwości
L-S
Lędźwiowa przepuklina jądra
miażdżystego
Uszkodzenie krążka miedzykręgowego
jest najczęstszą przyczyną dolegliwości
L – rwa kulszowa
Uwypuklenie krążka powoduje ucisk na
korzeń i dolegliwości bólowe
Objawy kluczowe
Ból promieniujący wzdłuż kończyny
pośladek/ tył uda/ p.udzia/ stopa
Zaburzenia postawy, spłycenie lordozy L
Skrzywienie funkcjonale kręgosłupa
Ograniczenie ruchomości
Asymetria napięcia mm
Objawy rozciągowe
Osłabienie siły mm, zaburzenia czucia zab.
zwieraczy,
Postępowanie
Unieruchomienie i odciążenie 3-5 dni
Twardy materac
Farmakologicznie i fizykalnie
p/bólowo i p/zapalnie
Wyciąg w lędźwiowy
Odbarczenie korzenia
Wzmocnienie gorsetu mm
Łokieć
golfisty i
tenisisty
Charakter przeciążeniowo zapalny
Leczenie:
Zaniechanie przeciążeń
Ew. unieruchomienie – okres ostry
p/zapalnie, p/bólowo
Uzyskanie pełnego zakresu ruchomości
PIR
diagnostyka
Strukturalne
zmiany
Rozciągnięcie
mięśnia na max
Nie wchodząc w
bolesny zakres
ruchu
hipertroficzny
Rozciągnięcie do
pierwszego
napięcia
Rozciągnięcie
Zapięcie
mięśnia 20%
siły
3-10s
wdech
Wydech
rozluźnienie
napięcia
3 X
Napięcie Antagonisty
1
X
PRZEZ 3-10 SEKUND
Punkty maksymalne
Punktem maksymalnym określamy
miejsce o szczególnej wrażliwości na
ból.
Punkty te mogą znajdować się we
wszystkich tkankach zarówno w skórze,
jak i
tkance mięśniowej, łącznej czy okostnej
http://kine.pl/kinezyterapia/zlamania_od
_madzi.htm