Prawa i obowiązki osób niepełnosprawnych

Osobom

niepełnosprawnym

należy

umożliwić korzystanie z praw i
obowiązków

przysługujących

wszystkim

obywatelom,

także

podejmowanie indywidualnych decyzji
i

samodzielne

kierowanie

swoim

życiem.

Osoby

niepełnosprawne

powinny  móc  prowadzić  normalne
życie,  dlatego  ważne  jest  zapewnienie
im  dostępu  do  wszelkiego  rodzaju
usług  oraz  ich  integracja  z  resztą
społeczeństwa.  W pierwszej kolejności
należy  zagwarantować  im  dostęp  do
długotrwałej

opieki

oraz

usług

wsparcia.

Osobom

niepełnosprawnym

należy

umożliwić korzystanie z praw i
obowiązków

przysługujących

wszystkim

obywatelom,

także

podejmowanie indywidualnych decyzji
i

samodzielne

kierowanie

swoim

życiem.

Osoby

niepełnosprawne

opieki

oraz

usług

wsparcia.

Prawa

osób

niepełnosprawnych

gwarantowane  są  w  Konstytucji  RP  z
2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.
483,  z  późn.  zm.).  Zapewnia  ona
prawo do niedyskryminacji stanowiąc,
że nikt nie może być dyskryminowany
w  życiu  politycznym,  społecznym  lub
gospodarczym

jakiejkolwiek

przyczyny (art. 32 pkt 2. Ustawa
zasadnicza nakłada też na władze
publiczne

obowiązek

zapewnienia

szczególnej

opieki

zdrowotnej

osobom niepełnosprawnym, (art. 68),
a także obowiązek pomocy tym
osobom

zabezpieczeniu

egzystencji, przysposobieniu do pracy
oraz komunikacji społecznej (art. 69).

Prawa

osób

niepełnosprawnych

jakiejkolwiek

przyczyny (art. 32 pkt 2. Ustawa
zasadnicza nakłada też na władze
publiczne

obowiązek

zapewnienia

szczególnej

opieki

zdrowotnej

osobom niepełnosprawnym, (art. 68),
a także obowiązek pomocy tym
osobom

zabezpieczeniu

egzystencji, przysposobieniu do pracy
oraz komunikacji społecznej (art. 69).

Karta Praw Osób

Niepełnosprawnych.

W dokumencie tym, poza zdefiniowaniem
prawa

osób

niepełnosprawnych

niezależnego i samodzielnego, aktywnego i
wolnego od przejawów dyskryminacji życia,
zawarto również katalog dziesięciu praw,
wskazując tym samym najważniejsze
obszary,

których

niezbędne

są

intensywne działania. Dokument podkreśla,
że osoby niepełnosprawne mają prawo do
niezależnego, samodzielnego i aktywnego
życia

oraz

nie

mogą

podlegać

dyskryminacji.

Ustawa z dn. 27 sierpnia 1997 r. o

rehabilitacji zawodowej i społecznej

oraz zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r.

Nr 127, poz. 721, z późn. zm.)

Ustawa

stanowi,

że

rehabilitacja

osób

niepełnosprawnych

oznacza

zespół

działań

(organizacyjnych,

leczniczych,

psychologicznych,

technicznych,

szkoleniowych,

edukacyjnych,

społecznych)  zmierzających  od  osiągnięcia,  przy
współudziale  tych  osób,  możliwie  najwyższego  poziomu
ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej
(art.7).
Rehabilitacja  zawodowa  ma  na  celu  ułatwienie  osobom
niepełnosprawnym  uzyskania  i  utrzymania  zatrudnienia
(służą  temu:  szkolnictwo  zawodowe,  poradnictwo  i
pośrednictwo  pracy).  Natomiast  rehabilitacja  społeczna
służy  temu,  by  osobom  niepełnosprawnym  umożliwić
pełne uczestnictwo w życiu społecznym (art. 8 i 9).

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Komunikacja/podróż
Zestawienie

ulg

przysługujących

osobom

niepełnosprawnym  w  podróży  środkami  publicznego
transportu  zbiorowego  kolejowego  (PKP)  i  autobusowego
(PKS)  reguluje  ustawa  z  dnia  20  czerwca  1992  r.  o
uprawnieniach  do  ulgowych  przejazdów  środkami
publicznego  transportu  zbiorowego  (Dz.  U.  z  2002  r.  Nr
175, poz. 1440, z późn. zm.).
Prawa i obowiązki niepełnosprawnych pasażerów w ruchu
kolejowym

uregulowane

zostały

przepisami

Rozporządzenia

(WE)

1371/2007

Parlamentu

Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r.
Dodatkowo

wiele

przydatnych

informacji

dla

niepełnosprawnych pasażerów w ruchu kolejowym można
odnaleźć na stronie:

www.pasazer.utk.gov.pl

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Karta parkingowa
Kwestie związane z otrzymaniem karty parkingowej
reguluje ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu
drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn.
zm.).

Poczta
Udogodnienia związane z usługami pocztowymi regulują
przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo
pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159, z późn.
zm.).

Telekomunikacja
Udogodnienia dla osób niepełnosprawnych w ramach
usług telekomunikacyjnych reguluje ustawa z dnia 16
lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171,
poz. 1800, z późn. zm.).

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Karta parkingowa
Kwestie związane z otrzymaniem karty parkingowej
reguluje ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu
drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn.
zm.).

Poczta
Udogodnienia związane z usługami pocztowymi regulują
przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo
pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159, z późn.
zm.).

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Radio i Telewizja
Kwestie zwolnień od opłaty abonamentu RTV regulują przepisy
ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
(Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.)
Podatki
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.)
reguluje kwestie ulg w podatku dochodowym.
Zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych
Kwestie zwolnień od podatku od czynności cywilnoprawnych
określa ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649, z późn. zm.)
Wybory
Szereg uprawnień związanych z wyborami do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, do Parlamentu
Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, do organów
stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, wójtów,
burmistrzów i prezydentów miast gwarantuje wyborcom
niepełnosprawnym ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks
wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.).

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

UPRAWNIENIA OSÓB

NIEPEŁNOSPRAWNYCH WYNIKAJĄCE

Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Kultura fizyczna i sport

Uprawnienia związane z kulturą fizyczną i sportem osób
niepełnosprawnych wynikają z ustawy z dnia 25 czerwca
2010

o sporcie (Dz. U. z 2010 r. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.).

Kultura i sztuka

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. Nr
13, poz. 123, z późn. zm.) nie przewiduje szczególnych
uprawnień wynikających z niepełnosprawności, ale osoby
niepełnosprawne mogą ubiegać się o pomoc stypendialną
na ogólnych zasadach.

UPRAWNIENIA OSÓB

NIEPEŁNOSPRAWNYCH WYNIKAJĄCE

Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Kultura fizyczna i sport

Uprawnienia związane z kulturą fizyczną i sportem osób
niepełnosprawnych wynikają z ustawy z dnia 25 czerwca
2010

o sporcie (Dz. U. z 2010 r. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.).

Kultura i sztuka

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

Edukacja
Najważniejsze zasady dotyczące kształcenia w Polsce, w tym
kształcenia osób niepełnosprawnych, reguluje ustawa z dnia 7
września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,
poz. 2572, z późn. zm.).
Uczniowie niepełnosprawni mogą uzyskać dodatkowe wsparcie
w ramach niektórych programów celowych Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Szczegółowe
informacje o programach znajdują się na stronie internetowej
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
– www.pfron.org.pl
Szkolnictwo wyższe
Kształcenie na poziomie szkolnictwa wyższego reguluje ustawa
z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z
2005 r. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.).

Ważną rolę w ułatwieniu dostępu do edukacji osób
niepełnosprawnych odgrywa także pomoc udzielana ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.,
np. w ramach programów celowych. Szczegółowe informacje o
programach znajdują się na stronie internetowej Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WYNIKAJĄCE Z INNYCH PRZEPISÓW PRAWA

– www.pfron.org.pl

Szkolnictwo wyższe
Kształcenie na poziomie szkolnictwa wyższego reguluje ustawa
z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z
2005 r. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.).

Ważną rolę w ułatwieniu dostępu do edukacji osób
niepełnosprawnych odgrywa także pomoc udzielana ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.,
np. w ramach programów celowych. Szczegółowe informacje o
programach znajdują się na stronie internetowej Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Orzecznictwo

Zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób

niepełnosprawnych,

niepełnosprawność oznacza trwałą lub
okresową niezdolność do wypełniania ról
społecznych

powodu

stałego

lub

długotrwałego

naruszenia

sprawności

organizmu, w szczególności powodującą
niezdolność do pracy.

Orzecznictwo

Zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób

niepełnosprawnych,

niepełnosprawność oznacza trwałą lub
okresową niezdolność do wypełniania ról
społecznych

powodu

stałego

lub

długotrwałego

naruszenia

sprawności

organizmu, w szczególności powodującą
niezdolność do pracy.

Orzecznictwo

O niepełnosprawności orzekają:

-Powiatowe zespoły do spraw
orzekania o niepełnosprawności
– jako pierwsza instancja;

- Wojewódzkie zespoły do
spraw

orzekania

niepełnosprawności

–

jako

druga instancja.

Orzecznictwo

O niepełnosprawności orzekają:

-Powiatowe zespoły do spraw
orzekania o niepełnosprawności
– jako pierwsza instancja;

- Wojewódzkie zespoły do
spraw

orzekania

niepełnosprawności

–

jako

druga instancja.

Orzecznictwo

Znaczny stogień niepełnosprawności

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osoby:
1. niezdolne do pracy, albo
2. zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej.
Uwaga!
Zarówno  osoby  z  pierwszej  jak  i  drugiej  grupy  muszą
jednocześnie  mieć  naruszoną  sprawność  organizmu  i  wymagać
stałej  lub  długotrwałej  opieki  i  pomocy  innych  osób  w  celu
pełnienia  ról  społecznych,  w  związku  z  niezdolnością  do
samodzielnej egzystencji. Zatem zaliczenie do znacznego stopnia
niepełnosprawności  możliwe  jest  wówczas,  gdy  u  osoby
zainteresowanej

występują

jednocześnie

ograniczenia

wykonywaniu  zatrudnienia  i  konieczność  stałej  lub  długotrwałej
opieki i pomocy.
Ważne:  zaliczenie  do  znacznego  stopnia  niepełnosprawności
osoby zainteresowanej, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej
osoby  u  pracodawcy  niezapewniającego  warunków  pracy
chronionej, w przypadkach:
- przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb
osoby niepełnosprawnej;
- zatrudnienia w formie telepracy.

Orzecznictwo

Znaczny stogień niepełnosprawności

występują

jednocześnie

ograniczenia

Orzecznictwo

Umiarkowany stopień niepełnosprawności

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza
się osoby z naruszoną sprawnością organizmu:
1. niezdolne do pracy albo
2. zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy
chronionej lub
3. wymagające czasowej albo częściowej pomocy
innych osób w pełnieniu ról społecznych.
Ważne:
zaliczenie

umiarkowanego

stopnia

niepełnosprawności

osoby

zainteresowanej,

nie

wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u
pracodawcy

niezapewniającego

warunków

pracy

chronionej, w przypadkach:
- przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy
do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
- zatrudnienia w formie telepracy.

Orzecznictwo

Umiarkowany stopień niepełnosprawności

umiarkowanego

stopnia

niepełnosprawności

osoby

zainteresowanej,

nie

wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u
pracodawcy

niezapewniającego

warunków

pracy

chronionej, w przypadkach:
- przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy
do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
- zatrudnienia w formie telepracy.

Orzecznictwo

Lekki stopień
niepełnosprawności

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza
się osoby o naruszonej sprawności organizmu:
1. powodującej w sposób istotny obniżenie
zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu
do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych
kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością
psychiczną i fizyczną;
2. mające ograniczenia w pełnieniu ról
społecznych dające się kompensować przy pomocy
wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki
pomocnicze lub środki techniczne.
Uwaga! nie ma wymogu, aby przesłanki powyższe
(w pkt 1 i 2) występowały łącznie.

Orzecznictwo

Orzeczenie o niepełnosprawności
zawiera:

- oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie;
- datę wydania orzeczenia;
- datę złożenia wniosku;
- podstawę prawną wydania orzeczenia;
- imię i nazwisko dziecka, datę urodzenia, adres zamieszkania
lub pobytu oraz numer ewidencyjny - Powszechnego
Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL);
- numer dokumentu potwierdzającego tożsamość dziecka;
- ustalenie lub odmowę ustalenia niepełnosprawności;
- symbol przyczyny niepełnosprawności;
- datę lub okres powstania niepełnosprawności;
- okres, na jaki orzeczono niepełnosprawność;
- wskazania określone przez skład orzekający;
- uzasadnienie;
- pouczenie o przysługującym odwołaniu;
- podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu
orzekającego oraz pozostałych członków tego składu.

Orzecznictwo

Orzeczenie o niepełnosprawności
zawiera:

PFRON

to skrót

oznaczający Państwowy Fundusz

Rehabilitacji Osób

Niepełnosprawnych, czyli

instytucję, do której wpływają

środki przeznaczane na

rehabilitację zawodową i

społeczną osób

niepełnosprawnych. W ramach

PFRON realizowane są różne

programy, których głównym

celem jest likwidowanie barier

utrudniających

niepełnosprawnym codzienne

życie.

Pieniądze z PFRON służą:

-dofinansowaniu

wynagrodzeń,

zatrudnianiu,

szkoleniom i przekwalifikowaniu zawodowemu osób
niepełnosprawnych,
- przystosowaniu nowych i istniejących miejsc pracy
dla niepełnosprawnych,
- finansowaniu osobom niepełnosprawnym sportu,
kultury i turystyki,
- zaopatrzeniu w sprzęt rehabilitacyjny,
-

likwidacji

barier

architektonicznych

komunikacyjnych,
- wspieraniu edukacji niepełnosprawnych uczniów i
studentów,
-

realizacji

własnych

programów

współfinansowaniu

projektów

Europejskiego

Funduszu Społecznego.

Komputer dla Homera — pomoc w
zakupie

sprzętu

komputerowego,

elektronicznego

oprogramowania

umożliwiającego

niewidomym

niedowidzącym rehabilitację zawodową
i społeczną,
Pitagoras — program przeznaczony
dla

osób

niesłyszących

niedosłyszących, ułatwiający im dostęp
do  edukacji,  zwłaszcza  w  szkolnictwie
wyższym,
Edukacja  —  wyrównywanie  szans  w
dostępie  do  nauki  niepełnosprawnych
dzieci i młodzieży,

Student — program ułatwiający osobom
niepełnosprawnym zdobywanie wyższego
wykształcenia i zwiększający ich szanse na
rynku pracy,

Junior — program sprzężony z Krajowym
Programem

Aktywizacji

Zawodowej

Absolwentów

„Pierwsza

Praca”,

umożliwiający niepełnosprawnym odbycie
stażu i wejście na rynek pracy,

Pegaz

—

likwidowanie

barier

komunikowaniu się i barier transportowych
uniemożliwiających

lub

utrudniających

osobom

niepełnosprawnym

funkcjonowanie w życiu społecznym i
zawodowym,

Partner 2006 — wspieranie projektów realizowanych
na rzecz osób niepełnosprawnych przez organizacje
pozarządowe,

Osoby niepełnosprawne w służbie publicznej —
inicjowanie lub wspieranie działań prowadzonych
przez instytucje administracji publicznej na rzecz osób
niepełnosprawnych, promocja zatrudniania
niepełnosprawnych, zwłaszcza na stanowiskach
związanych z obsługą baz danych oraz obsługą
recepcyjną,

Program wyrównywania różnic między regionami
— wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych
zamieszkujących regiony słabo rozwinięte
gospodarczo i społecznie w dostępie do rehabilitacji
zawodowej i społecznej,

Program ograniczania

skutków niepełnosprawności

— szybka aktywizacja

zawodowa i społeczna osób,

które utraciły sprawność

organizmu, przyśpieszenie

procesu ich adaptacji poprzez

wspieranie przedsięwzięć

zmierzających do ograniczenia

skutków niepełnosprawności.

Program ograniczania

skutków niepełnosprawności

— szybka aktywizacja

zawodowa i społeczna osób,

które utraciły sprawność

organizmu, przyśpieszenie

procesu ich adaptacji poprzez

wspieranie przedsięwzięć

zmierzających do ograniczenia

skutków niepełnosprawności.

Przychodami Funduszu są głównie środki pochodzące z
obowiązkowych miesięcznych wpłat. Wpłat tych dokonują
pracodawcy,

którzy

zatrudniają

najmniej

pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,
a wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w ich
zakładzie jest niższy niż 6 procent.

Z wpłat na Fundusz zwolnieni są pracodawcy, u których
wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co
najmniej 6 proc., a także pracodawcy prowadzący zakłady
pracy będące w likwidacji lub które ogłosiły upadłość.

Ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych mogą być finansowane następujące
wsparcia:
- staż,

-refundacja kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla
osoby niepełnosprawnej.

Pomoc w załatwianiu różnych
spraw

    Osoby niepełnosprawne w wielu
aspektach życia mogą korzystać z
różnego  rodzaju  pomocy,  np.
załatwiać  swoje  sprawy  poza
kolejnością

instytucjach

urzędach.  Pomocy  udziela  się  im
także  w  czasie  wyborów,  w  razie
konieczności wystąpienia w sądzie
lub  gdy  korzystają  z  usług
niektórych instytucji.

W  przypadku  wyborów  do  Sejmu  i  Senatu
osobom niepełnosprawnym ułatwiono głosowanie
poprzez  określenie  w  przepisach  rozporządzenia
ministra  spraw  wewnętrznych  i  administracji  z
dnia 31 lipca 2001 r. w sprawie lokali obwodowej
komisji  wyborczej  dostosowanych  do  potrzeb
wyborców  niepełnosprawnych  (patrz  podstawa
prawna)

wymogów

technicznych

lokali

wyborczych.
     Lokale wyborcze dostosowane do potrzeb tej
grupy  wyborców  powinny  znajdować  się  na
parterze budynku (wyposażonego w podjazdy lub
inne  urządzenia,  umożliwiające  samodzielne
poruszanie się osoby na wózku inwalidzkim) oraz
mieć

wymiary

zapewniające

swobodne

poruszanie

się

nim

wyborców

niepełnosprawnych.

Określone

parametry

powinny mieć także drzwi wejściowe do lokalu
oraz urna wyborcza.

Pomoc w sądzie

    Konieczność udziału w postępowaniu sądowym może
okazać  się  dla  osoby  niepełnosprawnej  wyzwaniem
trudnym  do  podjęcia.  Zawiłość  sprawy,  wymogi
procedury  sądowej  i  szereg  formalności,  które  trzeba
spełnić, to utrudnienia, które mogą zniechęcić każdego,
a

tym

bardziej

osobę,

która

uwagi

niepełnosprawność nie jest w stanie wykonać niektórych
czynności samodzielnie.
          Przepisy  kodeksu  postępowania  cywilnego
umożliwiają  zatem  występowanie  przed  sądem  w
imieniu  takich  osób  (w  niektórych  sprawach)  innych
uprawnionych  podmiotów.  Zgodnie  z  art.  61  par.  1
k.p.c.,  organizacje  społeczne,  których  zadania  nie
polegają  na  prowadzeniu  działalności  gospodarczej,
mogą bowiem wytyczać powództwa na rzecz obywateli.
Wykaz  organizacji  uprawnionych  do  działania  przed
sądem  w  imieniu  lub  na  rzecz  obywateli  zawiera
rozporządzenie  ministra  sprawiedliwości  z  dnia  10
listopada 2000 r.

1. Państwowy Fundusz

Rehabilitacji Osób

Niepełnosprawnych (PFRON)

www.pfron.org.pl

2. Biuro Pełnomocnika Rządu

ds. Osób Niepełnosprawnych

www.niepelnosprawni.gov.pl

3. Polska Organizacja

Pracodawców Osób

Niepełnosprawnych (POPON)

www.popon.pl

7. Stowarzyszenie Organizatorów

Zatrudnienia Osób

Niepełnosprawnych OZON

www.ozon.org.pl

8. Agencja Zatrudnienia dla Osób

Niepełnosprawnych Fundacji

Fuga Mundi

www.praca.ffm.pl

9. Biuro Karier Osób

Niepełnosprawnych

www.biurokarier.idn.org.pl

W świetle nowej ustawy instytucje pomocy społecznej
udzielają

pomocy

osobom

rodzinom

szczególności z powodu:
- ubóstwa
- sieroctwa
- bezdomności
- bezrobocia
- niepełnosprawności
- długotrwałej lub ciężkiej choroby
- przemocy w rodzinie
- potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności
-  bezradności  w  sprawach  opiekuńczo-wychowawczych  i
prowadzenia  gospodarstwa  domowego,  -  zwłaszcza  w
rodzinach niepełnych lub wielodzietnych
-  braku  umiejętności  w  przystosowaniu  do  życia
młodzieży

opuszczającej

placówki

opiekuńczo-

wychowawcze
- trudności w integracji osób, które otrzymały status
uchodźcy
- trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z
zakładu karnego
- alkoholizmu lub narkomanii
- zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej
- klęski żywiołowej lub ekologicznej

Komu przysługuje prawo
do świadczeń z pomocy
społecznej

Osobom

posiadającym

obywatelstwo

polskie mającym miejsce zamieszkania i
przebywającym na terytorium RP
Cudzoziemcom

mającym

miejsce

zamieszkania

przebywającym

terytorium  RP  posiadającym  zezwolenie  na
osiedlenie  się,  zgodę  na  pobyt  tolerowany
lub status uchodźcy nadany w RP
Obywatelom  państw  członkowskich  Unii
Europejskiej  lub  Europejskiego  Obszaru
Gospodarczego,

przebywającym

terytorium RP, którzy uzyskali zezwolenie
na pobyt

Kryterium dochodowe

– obowiązujące do

września 2012

Większość świadczeń pieniężnych z
pomocy

społecznej

przysługuje

osobom,

których

dochody

nie

przekraczają kryterium dochodowego.

-Kryterium

dochodowe

osoby

samotnie gospodarującej:

461 zł

-Kryterium dochodowe na osobę w
rodzinie:

316 zł

-Dochód z 1 hektara przeliczeniowego
wynosi:

194 zł

Aktualnie

obowiązujące

kryteria dochodowe

Zgodnie  z  Rozporządzeniem  Rady
Ministrów  z  dnia  17  lipca  2012r.  w
sprawie  zweryfikowanych  kryteriów
dochodowych  oraz  kwot  świadczeń
pieniężnych  z  pomocy  społecznej
uległy  zmianie  kryteria  dochodowe,
które  od  1  października  2012  r.
wynoszą:

– dla osoby samotnie gospodarującej:

542 zł.

– dla osoby w rodzinie:

456 zł.

Świadczenia

niepieniężne to:

- usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach
wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy
-

specjalistyczne

usługi

opiekuńcze

miejscu

zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia
mieszkanie chronione
- pobyt i usługi w domu pomocy społecznej
- opieka i wychowanie w rodzinie zastępczej i w placówce
opiekuńczo-wychowawczej
-

pomoc

uzyskaniu

odpowiednich

warunków

mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, pomoc
w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie -
w formie rzeczowej dla osób usamodzielnionych
- szkolenia, poradnictwo rodzinne i terapia rodzinna
prowadzone przez ośrodki adopcyjno-opiekuńcze

Zasiłek stały

Przysługuje pełnoletniej osobie samotnie
gospodarującej, całkowicie niezdolnej do
pracy

powodu

wieku

lub

niepełnosprawności,  jeśli  nie  przekracza  ona
kryterium  dochodowego  osoby  samotnie
gospodarującej, czyli 461 zł.
Zasiłek  stały  przysługuje  także  osobie
pełnoletniej

pozostającej

rodzinie,

całkowicie  niezdolnej  do  pracy  z  powodu
wieku  lub  niepełnosprawności,  jeżeli  jej
dochód,  jak  również  dochód  na  osobę  w
rodzinie

nie

przekracza

kryterium

dochodowego na osobę w rodzinie.

Zasiłek stały

-Wysokość  zasiłku  stałego  jest  uzależniona  od
wysokości  dochodu  osoby  oraz  dochodu  rodziny  i
ustala się ją w następujący sposób:
w  przypadku  osoby  gospodarującej  samotnie,
zasiłek

stanowi

różnicę

między

kryterium

dochodowym  osoby  samotnie  gospodarującej  a
dochodem  tej  osoby.  Zasiłek  nie  może  w  tym
wypadku przekroczyć 418 zł.
w  przypadku  osoby  w  rodzinie,  zasiłek  stanowi
różnicę między kryterium dochodowym na osobę w
rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie
-Kwota  zasiłku  stałego  nie  może  być  niższa  niż  30
zł miesięcznie.

W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i
renty socjalnej, zasiłek stały nie przysługuje.

Zasiłek

okresowy

Przysługuje w szczególności ze

względu na długotrwałą chorobę,

niepełnosprawność, bezrobocie,

możliwość utrzymania lub nabycia

uprawnień do świadczeń w innych

systemach zabezpieczenia

społecznego.

Aby uzyskać zasiłek, należy

spełniać kryterium dochodowe.

Zasiłek

okresowy

Przysługuje w szczególności ze

względu na długotrwałą chorobę,

niepełnosprawność, bezrobocie,

możliwość utrzymania lub nabycia

uprawnień do świadczeń w innych

systemach zabezpieczenia

społecznego.

Aby uzyskać zasiłek, należy

spełniać kryterium dochodowe.

Zasiłek okresowy

Wysokość zasiłku okresowego jest uzależniona od wysokości
dochodu  osoby  oraz  rodziny  i  ustala  się  ją  w  następujący
sposób:
w  przypadku  osoby  gospodarującej  samotnie,  zasiłek
stanowi  różnicę  między  kryterium  dochodowym  osoby
samotnie  gospodarującej  a  dochodem  tej  osoby.  Zasiłek  nie
może w tym wypadku przekroczyć 418 zł.
w  przypadku  osoby  w  rodzinie,  zasiłek  stanowi  różnicę
między  kryterium  dochodowym  na  osobę  w  rodzinie  a
dochodem na osobę w rodzinie

Kwota zasiłku ustalona w ten sposób nie może być niższa niż
50  proc.  różnicy  między  kryterium  dochodowym  a
dochodem. Jednocześnie nie może być on niższy niż 20 zł.

Okres  przyznawania  takiego  zasiłku  ustalany  jest  przez
ośrodek  pomocy  społecznej  na  podstawie  okoliczności
sprawy.

Zasiłek okresowy

Zasiłek celowy

może zostać

przyznany

osobie

lub

rodzinie,

które

poniosły

straty  w  wyniku  zdarzenia
losowego,  klęski  żywiołowej
lub  ekologicznej.  W  takich
wypadkach

pomoc

przyznawana

jest

bez

względu na dochód.

Poradnictwo
specjalistyczne

zwłaszcza prawne, psychologiczne i
rodzinne.

Pomoc

społeczna

obowiązek udzielać informacji z zakresu
prawa rodzinnego i opiekuńczego,
zabezpieczenia

społecznego

oraz

ochrony

lokatorów.

zakresie

poradnictwa

psychologicznego

rodzinnego ośrodki pomocy społecznej
powinny

prowadzić

diagnostykę,

profilaktykę oraz terapię.

Usługi opiekuńcze

Wsparcie  w  postaci  usług  opiekuńczych  oraz
specjalistycznych  usług  opiekuńczych  udzielana
jest osobom, które z powodu wieku, choroby itd.
potrzebują pomocy innych osób.
Usługi  takie  mogą  być  przyznane  Zarówno
osobom  samotnym,  jaki  i  osobom,  które  mają
rodzinę,  w  przypadku,  gdy  rodzina  nie  jest  w
stanie opieki takiej zapewnić.
Usługi  obejmują  przede  wszystkim  pomoc  w
zaspokajaniu  codziennych  potrzeb  życiowych,
opiekę  higieniczną,  pielęgnację  zaleconą  przez
lekarza.  W  ramach  specjalistycznych  usług
opiekuńczych  pomoc  dostosowana  jest  do
szczególnych  potrzeb  osoby  wynikających  z
rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności.

Mieszkania
chronione

Jest to forma pomocy społecznej. Może nią
zostać objęta Osoba, która ze względu na
trudną

sytuację

życiową,

wiek,

niepełnosprawność

lub

chorobę

potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w
codziennym życiu, ale nie wymaga usług
świadczonych

przez

jednostkę

całodobowej  opieki.  Pomoc  w  postaci
mieszkań  chronionych  ma  na  celu
przygotowanie  osób  tam  przebywających
do prowadzenia samodzielnego życia.

Domy pomocy społecznej

Pomoc w postaci pobytu w domu pomocy społecznej
skierowana jest do osób, które wymagają całodobowej opieki
z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej
samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a dla której
pomoc nie może być zrealizowana w postaci usług
opiekuńczych.

Domy pomocy społecznej dzielą się na:
domy dla osób w podeszłym wieku
domy dla osób przewlekle somatycznie chorych
domy dla osób przewlekle psychicznie chorych
domy dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie
domy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie
domy dla osób niepełnosprawnych fizycznie

Za pobyt w domu pomocy
społecznej opłaty wnoszą w
kolejności:
- mieszkaniec domu
-

małżonek,

zstępni

przed

wstępnymi

-gmina, z której osoba została
skierowana

domu

opieki

społecznej

W  przypadku,  gdy  mieszkaniec
domu  ponosi  pełną  odpłatność,
rodzina  oraz  gmina  nie  mają
obowiązku wnoszenia opłat.

Kontrakt

socjalny

Pracownik  socjalny  może  zawrzeć
kontrakt  z  osobą  lub  rodziną  w
trudnej  sytuacji  życiowej.  Kontrakt
będzie

określał

zasady

współdziałania

tych

osób

ośrodkiem

pomocy

społecznej.

Odmowa

zawarcia

kontraktu

socjalnego  lub  niedotrzymywanie
jego  postanowień  mogą  stanowić
podstawę  do  odmowy  przyznania
świadczenia,  uchylenia  decyzji  o
przyznaniu

świadczenia

lub

wstrzymania świadczeń pieniężnych
z pomocy społecznej.

Document Outline