Rachunkowość 

podatkowa

Ordynacja podatkowa 

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. 

prezentację wykonała: Aleksandra Kamińska

1

Ustawa Ordynacja podatkowa 
normuje:

1.informacje podatkowe
2.zobowiązania podatkowe
3.postępowanie 

podatkowe, 

kontrolę 

podatkową 

i 

czynności sprawdzające

4.tajemnicę skarbową

2

Przepisy ustawy stosuje się przede 
wszystkim do:

- podatków

- opłat 

- niepodatkowych należności budżetu 

państwa (np. dotacje)

- opłaty skarbowej

- opłat lokalnych

3

Podatnik, płatnik, inkasent

Podatnik – to 
osoba fizyczna, 
osoba prawna 
lub jednostka 
organizacyjna 
nie mająca 
osobowości 
prawnej 
podlegająca 
obowiązkowi 
podatkowemu 
na mocy ustaw. 

Płatnik – to osoba 
fizyczna, osoba 
prawna lub 
jednostka 
organizacyjna nie 
mająca 
osobowości 
prawnej, 
zobowiązana do 
obliczenia i 
pobrania od 
podatnika podatku 
i wpłacenia go we 
właściwym 
terminie organowi 
podatkowemu

Inkasent – 
jednostka 
zobowiązana do  
pobrania od 
podatnika 
podatku i 
wpłacenia go we 
właściwym 
terminie 
organowi 
podatkowemu. 

4

Obowiązek podatkowy, zobowiązanie 

podatkowe

•Obowiązek 

podatkowy – to 

nieskonkretyzowana 

powinność 

przymusowego 

świadczenia 

pieniężnego w związku 

z zaistnieniem 

określonego  zdarzenia 

•Zobowiązanie 

podatkowe – to 

zobowiązanie 

podatnika do 

zapłacenia na rzecz 

Skarbu Państwa 

podatku w określonej 

wysokości, terminie 

oraz miejscu. 

5

Powstanie zobowiązania podatkowego

Zobowiązanie podatkowe powstaje z 
dniem:
a)    zaistnienia zdarzenia powstania  

         zobowiązania

b)    doręczenia decyzji organu 
podatkowego,  ustalającej wysokość 
tego zobowiązania 

6

Właściwości organów podatkowych

Właściwość 
rzeczowa – 
określa zakres 
działania 
organów 
podatkowych. 

Właściwość 
miejscowa – 
ustalana jest 
według miejsca 
zamieszkania lub 
adresu siedziby 
podatnika, 
płatnika bądź 
inkasenta. 

7

Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego

Zobowiązanie podatkowe wygasa na skutek:
1)Zapłaty
2)Potrącenia
3)Pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta
4)Zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu 

podatku

5)Przeniesienia własności rzeczy lub praw 

majątkowych

6)Umorzenia zaległości
7)Przedawnienia lub zwolnienia z obowiązku 

zapłaty 

8

Zobowiązanie płatnika lub inkasenta 
wygasa z chwilą:

1)zaliczenia nadpłaty lub zwrotu 

podatku

2)wpłaty
3)umorzenia
4)przedawnienia
5)zwolnienia z obowiązku zapłaty

9

Termin dokonania zapłaty podatku

1)przy zapłacie gotówką – terminem 

zapłaty podatku jest dzień wpłacenia 
kwoty podatku w kasie lub na rachunek 
w banku organu podatkowego 

2)w obrocie bezgotówkowym – dzień 

obciążenia rachunku bankowego 
podatnika lub na podstawie polecenia 
przelewu

10

Przedawnienie zobowiązań podatkowych

Zobowiązanie podatkowe przedawnia 
się z upływem 5 lat, licząc od końca 
roku kalendarzowego, w którym 
upłynął termin płatności podatku. 
Nie ulegają przedawnieniu 
zobowiązania podatkowe 
zabezpieczone hipoteką lub zastawem 
skarbowym. 

11

Rachunki

Podatnicy  prowadzący  działalność  mają  obowiązek 
wystawić 

rachunek 

potwierdzający 

dokonanie 

sprzedaży  lub  wykonanie  usługi  na  żądanie 
kupującego  lub  usługobiorcy  jeżeli  na  mocy  innych 
przepisów  nie  są  oni  zobowiązani  do  wystawienia 
faktury. 
Na  wystawienie  rachunku  jest  7  dni  od  dnia 
wykonania usługi lub wydania towaru. 
Na  podatnikach  wystawiających  rachunki  spoczywa 
obowiązek  ich  numerowania  w  kolejności  ich 
wystawienia,  oraz  przechowywania  ich  kopii  do 
momentu przedawnienia.

12

Prawa i obowiązki podmiotów 
przekształconych

Osoba prawna powstała w wyniku 
łączenia się i przekształcenia:
1)osób prawnych
2)osobowych i kapitałowych spółek 

handlowych

3)innych osób prawnych
4)spółki nie mającej osobowości prawnej 
wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki 
każdej z łączących się osób lub spółek

.

13

Strony postępowania

Stroną  może  być  podatnik,  płatnik, 
inkasent,  osoba  fizyczna,  osoba  prawna, 
jednostka  organizacyjna  nie  mająca 
osobowości 

prawnej. 

Strona 

może 

działać  przez  pełnomocnika,  chyba  że 
charakter 

czynności 

wymaga 

jej 

osobistego  działania.  Pełnomocnikiem 
może  być  osoba  fizyczna  mająca  pełną 
zdolność do czynności prawnych

. 

14

Postępowanie podatkowe

- postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w 

sposób budzący zaufanie do organów podatkowych

- organy podatkowe są zobowiązane do udzielania 

niezbędnych informacji i wyjaśnień związanych z 
przedmiotem tego postępowania

- w toku postępowania organy podatkowe podejmują 

niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia 
stanu faktycznego oraz zakończenia postępowania 

- strony powinny mieć zapewniony czynny udział w 

każdym stadium postępowania a organy podatkowe 
przed wydaniem decyzji powinny umożliwić im 
wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i 
materiałów 

- postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne

- decyzje, od których nie służy odwołanie są ostateczne

15

Wszczęcie postępowania

-    

Postępowanie podatkowe wszczyna się 

na żądanie strony lub z urzędu.

- Wszczęcie postępowania z urzędu 

następuje w formie postanowienia.

- Datą wszczęcia postępowania na 

żądanie strony jest dzień doręczenia 
żądania organowi podatkowemu

- O wszczęciu postępowania na żądanie 

strony są poinformowane wszystkie 
strony

16

Metryki, protokoły i adnotacje

Metrykę zakłada się w aktach sprawy w formie 
pisemnej bądź elektronicznej.
Treść metryki: 

- Wszystkie osoby uczestniczące w czynnościach 

postępowania podatkowego 

- Czynności podejmowane przez te osoby wraz z 

odpowiednim odesłaniem do dokumentów 
określających te czynności

Organ podatkowy sporządza zwięzły protokół z 
każdej czynności postępowania mającej istotne 
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy  

17

Protokół

 sporządza się w 

szczególności przy:

- przejęciu wniesionego ustnie 

podania

- przesłuchaniu strony, świadka i 

biegłego

- oględzinach i ekspertyzach 

dokonywanych przy udziale 
pracownika organu podatkowego

- ustnego ogłoszenia postanowienia 

- rozprawy

18

Protokół powinien zawierać informacje:

- kto kiedy, gdzie i z jakich czynności dokonał

- kto i w jakim charakterze był przy nich 

obecny

- co i w jaki sposób ustalono w wyniku tych 

czynności

- jakie uwagi zgłosiły obecne osoby 
Czynności organu podatkowego, z których nie 
sporządza się protokołu mające znaczenie dla 
sprawy lub toku postępowania utrwala się w 
aktach w formie adnotacji podpisanej przez 
pracownika dokonującego tych czynności.  

19

Dowody w postępowaniu podatkowym

Dowodami w postępowaniu podatkowym 
mogą być:

- księgi podatkowe

- deklaracje złożone przez stronę 

- zeznania świadków

- opinie biegłych 

- informacje podatkowe

- inne dokumenty zgromadzone w toku 

postępowania karnego lub postępowania w 
sprawach  o przestępstwa skarbowe czy 
wykroczenia skarbowe

20

Księgi podatkowe

- księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób 

niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z 
zawartych w nich zapisów

- księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli 

dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan 
rzeczywisty

- jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że księgi 

podatkowe są prowadzone nierzetelnie lub w 
sposób wadliwy to w protokóle badania ksiąg 
określa za jaki okres i w jakiej części nie uznaje 
ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych w nich 
zapisów

- odpis protokółu organ podatkowy wręcza stronie

- strona ma 14 dni od dnia doręczenia protokołu na 

wniesienie ewentualnych zastrzeżeń do zawartych 
w nim ustaleń

21

Decyzje

Organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze 
decyzji.
Decyzja zawiera:
1)oznaczenie organu podatkowego
2)datę jej wydania
3)oznaczenie strony
4)powołanie podstawy prawnej
5)rozstrzygnięcie
6)uzasadnienie faktyczne i prawne
7)pouczenie o trybie odwoławczym – jeżeli od 

decyzji przysługuje odwołanie

8)podpis osoby upoważnionej

22

Postanowienia

W toku postępowania organ wydaje 
postanowienia. 
Postanowienia dotyczą 
poszczególnych kwestii wynikających 
w toku postępowania podatkowego, 
lecz nie rozstrzygają o istocie 
sprawy.
Na postanowienie służy stronie 
zażalenie lub skarga do sądu 
administracyjnego. 

23

Odwołania

Od decyzji organu podatkowego 
wydanej w pierwszej instancji stronie 
służy odwołanie tylko do jednej 
instancji.  
Odwołanie od decyzji organu 
podatkowego powinno:

- zawierać zarzuty przeciw decyzji

- określać istotę i zakres żądania 

będącego przedmiotem odwołania 

- wskazywać dowody uzasadniające to 

żądanie

Termin wniesienia odwołania wynosi 14 
dni. 

24

Organ odwoławczy wydaje decyzję, w 
której:
1) utrzymuje w mocy decyzję organu 
pierwszej instancji
2) uchyla decyzję pierwszej instancji:

- w całości lub w części– i  tym zakresie 

orzeka co do istoty sprawy lub 
uchylając tę decyzję – umarza 
postępowanie w sprawie

- w całości  i sprawę przekazuje do 

rozpatrzenia właściwemu organowi 
pierwszej instancji

3) umarza postępowanie odwoławcze

25

Zażalenia

Na wydane w toku postępowania 
postanowienie służy zażalenie. 
Wnosi się je w ciągu 7 dni od 
dnia doręczenia 
Postanowienie, na które nie służy 
zażalenie strona może zaskarżyć 
tylko w odwołaniu od decyzji.  

26

Wykonanie decyzji

Decyzja nieostateczna, 
nakładająca na stronę 
obowiązek podlegający 
wykonaniu nie podlega 
wykonaniu, chyba że decyzji 
nadano rygor natychmiastowej 
wykonalności. 

. 

27

Rygor natychmiastowej wykonalność może 
być nadany, gdy: 
-organ podatkowy posiada informacje, z 
których wynika że wobec strony toczy się 
postępowanie egzekucyjne w zakresie 
innych należności pieniężnych

- strona nie posiada majątku o wartości 

równej wysokości zaległości podatkowej 
wraz z odsetkami za zwłokę, na którym 
można ustanowić hipotekę lub zastaw 
skarbowy

- okres do upływu terminu przedawnienia 

zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 
3 miesiące.

28

Rygor natychmiastowej 
wykonalności decyzji nadawany 
jest przez organ podatkowy 
pierwszej instancji w drodze 
postanowienia. Na postanowienie 
w sprawie nadania rygoru 
natychmiastowej wykonalności 
służy zażalenie. Wniesienie 
zażalenia nie wstrzymuje 
wykonania decyzji. 

29

Wznowienie postępowania

W sprawie zakończonej decyzją 
ostateczną wznawia się 
postępowanie, jeżeli:

- dowody okazały się fałszywe

- decyzja została wydana w wyniku 

przestępstwa

- strona nie z własnej winy nie brała 

udziału w postępowaniu

- Wyjdą na jaw istotne dla sprawy 

nowe okoliczności lub nowe 
dowody 

30

Stwierdzenie nieważności decyzji

Organ podatkowy stwierdza nieważność 
decyzji ostatecznej, która:

- została wydana z naruszeniem 

przepisów o właściwości

- została wydana bez podstawy prawnej

- została wydana z naruszeniem prawa

- została skierowana do osoby niebędącej 

stroną w sprawie

- zawiera wadę powodującą jej 

nieważność

31

Wygaśnięcie decyzji

Organ podatkowy, który wydał decyzję w 
pierwszej instancji stwierdza jej 
wygaśnięcie, jeżeli:

- stała się bezprzedmiotowa

- została wydana z zastrzeżeniem 

dopełnienia przez stronę określonego 
warunku, a strona nie dopełniła tego 
warunku

- strona nie dopełniła warunków 

uprawniających do ulg 

Wygaśnięcie decyzji następuje w formie 
decyzji.

32

Kary porządkowe

Strona, pełnomocnik strony, biegły lub świadek, którzy 
mimo wezwania organu podatkowego:

- nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, 

mimo że byli do tego zobowiązani

- bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce 

przeprowadzania czynności przed jej zakończeniem

- bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, 

wydania opinii 

podlegają karze porządkowej do 2700 zł. 
Kara porządkowa nakładana jest w formie 
postanowienia, na które służy zażalenie. Termin 
płatności kary porządkowej wynosi 7 dni od dnia 
doręczenia postanowienia. 

33

Koszty postępowania

Koszty postępowania przed organami 
podatkowymi ponosi Skarb Państwa, 
gmina, powiat lub województwo.
Zalicza się do nich:

- koszty podróży i inne należności 

świadków, biegłych i tłumaczy

- wynagrodzenie przysługujące tłumaczom 

i biegłym 

- koszty oględzin

- koszty doręczenia pism urzędowych   

34

Czynności sprawdzające

Organy podatkowe pierwszej instancji 
dokonują czynności sprawdzających 
mających na celu:
1)sprawdzenie terminowości 

- składania deklaracji

- wpłacania zadeklarowanych podatków 

( również wpłacanych przez płatników i 
inkasentów)

2) stwierdzenie formalnej poprawności 
dokumentów
3) ustalenie stanu faktycznego w zakresie 
niezbędnym do stwierdzenia zgodności z 
przedstawionymi dokumentami. 

35

Kontrola podatkowa

1.celem 

kontroli 

podatkowej 

jest 

sprawdzenie,  czy  kontrolowani  wywiązują 
się z obowiązków wynikających z przepisów 
prawa podatkowego

2.kontrolę  wszczyna  się  nie  wcześniej  niż  po 

upływie  7  dni  i  nie  później  niż  przed 
upływem  30  dni  od  dnia  doręczenia 
zawiadomienia 

o 

zamiarze 

wszczęcia 

kontroli

3.jeżeli  kontrola  nie  zostanie  wszczęta  w 

terminie  30  dni  od  dnia  doręczenia 
zawiadomienia,  wszczęcie  kontroli  wymaga 
ponownego zawiadomienia 

4.wszczęcie  kontroli  przed  upływem  7  dni 

wymaga zgody kontrolowanego

36

Tajemnica skarbowa

Do przestrzegania tajemnicy skarbowej 
zobowiązani są m. in. :

- pracownicy urzędów skarbowych oraz 

izb skarbowych

- funkcjonariusze celni i pracownicy 

urzędów celnych oraz izb celnych

- wójt, burmistrz, prezydent miasta, 

starosta 

- członkowie samorządowych kolegiów 

odwoławczych 

37

Zmiany w Ordynacji podatkowej od 1 

stycznia 2016 r

Rządowa nowelizacja Ordynacji podatkowej zakłada 
m.in. 

- wprowadzenie pełnomocnictw ogólnych w 

postępowaniu podatkowym do reprezentacji we 
wszystkich sprawach podatkowych

- zwiększenie rozpiętości stawek odsetek za zwłokę – 

ma zachęcić podatników do samodzielnego 
korygowania błędów w deklaracjach, w przypadku 
zaniżenia zobowiązania podatkowego, bez 
oczekiwania na działanie organu podatkowego

- wyznaczenie jednego wiodącego urzędu do 

postępowania w sprawach powiązanych podmiotów – 
ma się to przyczynić do usprawnienia i 
przyspieszenia kontroli podatkowych oraz 
postępowań podatkowych w sprawach firm 
powiązanych, objętych właściwością miejscową 
różnych urzędów.

 

38

Dziękuję za uwagę. 

39