PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ
WEWNĄTRZSZPITALNYCH NA
ODDZIALE PEDIATRYCZNYM
PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ
WEWNĄTRZSZPITALNYCH NA
ODDZIALE PEDIATRYCZNYM
Zakażenie szpitalne - definicja
Zakażenie wewnątrzszpitalne to każde
zakażenie związane z pobytem pacjenta w
szpitalu lub pracą personelu medycznego,
które nie było w fazie wylegania w momencie
przyjęcia do zakładu opieki zdrowotnej.
U noworodków jako zakażenie szpitalne
definiujemy każde zakażenie, które wystąpiło
w ciągu 48 godzin po porodzie, a przed
porodem nie istniało u matki.
Objawy zakażenia mogą wystąpić w trakcie
hospitalizacji lub po jej zakończeniu.
Jeśli pacjent nie wykazuje objawów
zakażenia, ale z wyników badań można
wnioskować, że do niego doszło, nazywamy to
nosicielstwem lub kolonizacją.
Zakażenia szpitalne to problem nie tylko
medyczny, ale i ekonomiczny, etyczny i
prawny.
Postacie kliniczne zakażeń
zakażenia miejscowe
zaczerwienienie, obrzęk, miejscowy wzrost
temperatury, bolesność
zakażenia układowe (np. zakażenie układu
moczowego)
zakażenia uogólnione (np. posocznica)
Rodzaje zakażeń
zakażenia egzogenne – zakażenia florą
szpitalną
zakażenia endogenne- zakażenia własną florą
bakteryjną
Czynniki etiologiczne zakażeń szpitalnych
najczęściej bakterie
gronkowce
paciorkowce
pałeczki Gram ujemne (Enterobacteriaceae,
Pseudomonas)
beztlenowe laseczki Clostridium difficile
prątki Mycobacterium tuberculosis
szczepy bakterii wielooporne
wirusy (WZW, cytomegalia, rotawirusy, HIV)
grzyby
priony, pasożyty
Oddziały dziecięce
Badania epidemiologiczne w krajach UE
dowiodły, że częstość zakażeń na oddziałach
pediatrycznych jest wyższa niż częstość
zakażeń na oddziałach dla dorosłych.
Najczęściej do zakażeń dochodzi u dzieci
poniżej 1 r.ż.; u dzieci powyżej 10 r.ż. częstość
zakażeń jest podobna jak u dorosłych
Oddziały, gdzie ze względu na specyfikę
częstość zakażeń jest szczególnie duża to:
oddziały zabiegowe
oddziały intensywnej opieki medycznej
oddziały noworodkowe
oddziały onkologiczne
Czynniki sprzyjające
zanieczyszczone ręce i odzież personelu
niejałowy sprzęt medyczny
nieodkażony sprzęt i otoczenie pacjenta
niewłaściwe sprzątanie
niewłaściwy podział pracy (np. „pożyczanie” personelu z
innych oddziałów, angażowanie osób nieprzeszkolonych)
złe warunki pracy (przeciążenie personelu)
przyjmowanie chorych wymagających specjalnych
warunków bez możliwości zapewnienia ich
złe warunki sanitarno-epidemiologiczne
brak systemu kontroli zakażeń w placówce (brak
procedur i standardów, brak specjalistów)
Profilaktyka
Aby zapobiegać zakażeniom szpitalnym na
oddziałach pediatrycznych należy podjąć
wielokierunkowe działania dotyczące całego
personelu i wszystkich jego pacjentów oraz ich
rodziców i osób odwiedzających.
Należy pamiętać, że pacjent pediatryczny wymaga
szczególnej opieki, gdyż dzieci często nie są w
stanie zrozumieć zagrożeń, na jakie są narażone i
samodzielnie ich unikać. Ponadto u małych dzieci
odporność jest niedojrzała i organizm nie jest w
stanie skutecznie się bronić przed drobnoustrojami.
Składowe profilaktyki
higiena szpitalna
reżim sanitarny
kontrola kolonizacji personelu
postępowanie z odpadami medycznymi
edukacja personelu, pacjentów i ich rodzin
działanie przeciwepidemiczne
Higiena szpitalna i reżim sanitarny
higieniczne mycie rąk personelu (!)
sprzątanie pomieszczeń i dezynfekcja
sprzętu, aparatury
przestrzeganie higieny pacjentów
aseptyczne wykonywanie zabiegów z
naruszeniem ciągłości powłok
izolowanie zakażonych pacjentów
sterylizacja i kontrola procesu sterylizacji
Profilaktyka
Przestrzeganie procedur medycznych
opracowanych dla każdej placówki i oddziału
pomaga wykształcić u personelu prawidłowe
nawyki higieniczne, które skutecznie
zmniejszają częstość zakażeń.
Personel powinien przestrzegać okresowych
badań na nosicielstwo.
Należy zmniejszyć do minimum transmisję
drobnoustrojów.
Przerwanie transmisji drobnoustrojów
drobnoustroje przenoszone są najczęściej przez
skażone (brudne) ręce, zanieczyszczony sprzęt
medyczny, odzież roboczą i obuwie
należy myć ręce przed każdym zabiegiem
wykonanym u pacjenta
przy wykonywaniu czynności należy unikać
kontaktu odzieży z pacjentem i bielizną
pościelową, a gdy jest to niemożliwe (np. toaleta
pacjenta), zakładać jednorazowe fartuchy ochronne
przed wejściem na blok operacyjny należy zmienić
ubranie i obuwie
Na oddziale
pediatrycznym
dodatkową drogą
przenoszenia
drobnoustrojów są
zabawki, zwłaszcza
pluszowe maskotki,
które są w większości
skolonizowane
chorobotwórczymi
drobnoustrojami.
Izolacja dziecka
wskazaniem do izolacji jest zakażenie drobnoustrojami
wieloopornymi (tzw. alert-patogenami)
przed izolatką powinna znajdować się śluza, w której
przed wejściem i po wyjściu myje się ręce, zakłada
fartuch ochronny, maseczkę i rękawiczki
brudna bielizna pościelowa jest zamykana w workach i
transportowana do pralni
wskazana jest codzienna dezynfekcja pomieszczenia i
sprzętu się w nim znajdującego
liczbę osób się nim opiekujących należy ograniczyć do
minimum, co jest szczególnie trudne dla młodszych
dzieci, które pozbawione są towarzystwa innych dzieci
Działanie przeciwepidemiczne
unieszkodliwienie źródła zakażenia i
przecięcie dróg szerzenia się zakażenia
uodpornienie populacji wrażliwej
szczepienia ochronne
uodpornienie bierne
wiedza
monitorowanie sytuacji epidemiologicznej
placówki
zużycie antybiotyków
badania mikrobiologiczne
rejestracja podejrzeń i przypadków zakażeń
Oddziały noworodkowe
Zakażenia noworodków to bardzo istotny
problem i jedna z głównych przyczyn ich
zachorowalności i umieralności.
Im bardziej niedojrzały układ immunologiczny,
tym większe ryzyko – dlatego szczególnie
narażone są dzieci urodzone przedwcześnie,
dzieci z niską masą urodzeniową i te
wymagające intensywnej opieki medycznej.
W celu minimalizacji ryzyka zakażenia okresy
hospitalizacji noworodków i ich matek powinny
być jak najkrótsze.
Dzieci z chorobami nowotworowymi
metody leczenia nowotworów
upośledzają mechanizmy
obronne organizmu
konsekwencją jest
zwiększenie powikłań
infekcyjnych i przedłużenie
hospitalizacji
po zakończeniu leczenia,
należy wspomóc organizm w
odbudowie układu
immunologicznego
Bezpieczeństwo własne personelu
Każdy pacjent stanowi źródło
zakażenia.
Należy zachować ostrożność
przy postępowaniu z
materiałem potencjalnie
zakaźnym: krwią, wodami
płodowymi, mlekiem
kobiecym, śliną, płynem
mózgowo-rdzeniowym, płynem
osierdziowym, otrzewnowym,
opłucnowym, tkankami,
wydzielinami z dróg rodnych,
moczem, kałem .
Zespól kontroli zakażeń
Każda placówka szpitalna ma obowiązek
powołania zespołu kontroli zakażeń
Zadania:
codzienna kontrola przestrzegania procedur
rozwój działań profilaktycznych
rejestrowanie zakażeń
informowanie o zakażeniach Państwowej Inspekcji
Sanitarnej
prowadzenie dochodzeń epidemiologicznych
Bibliografia
„ Zarys pediatrii” -B. Pawlaczyk, Warszawa 2005 r.,
„ Podstawy pielęgniarstwa”- B. Ślusarska, D.
Zarzycka, K. Zachradniczek, tom II, wyd. Czelej,
Lublin 2005r.,
Zakażenia szpitalne w Polsce – stan wiedzy na
kwiecień 2011 - Raport programu „Stop
Zakażeniom Szpitalnym. Program Promocji
Higieny Szpitalnej”
„Zakażenia szpitalne”, (red.) D. Dzierżanowska, J.
Jeliaszewicz. α -medica Press, Bielsko -Biała
1999r.