Przyroda się zmienia

Dlaczego koła pociągu stukają o 

szyny?

Rozszerzalność temperaturowa ciał

wraz ze wzrostem temperatury zwiększa się 

objętość

ciał (gdyż pod wpływem wzrostu temperatury 

drobiny

zaczynają się szybciej poruszać i oddalają się 

od

siebie), a gdy temperatura obniża się, to ich 

objętość

maleje. 

 

Doświadczenie 1
Rozszerzalność temperaturowa gazów (powietrza).



Podręcznik str. 104

 

Zjawisko 

rozszerzalności 

termicznej w życiu 

codziennym.

LATO                 ZIMA

Budowa termometru

podziałk
a

cienka 
rurka

Zbiorniczek 
z alkoholem

BUDOWA 

MOSTU

Rozszerzalność temperaturowa 

musi być uwzględniona w 

praktyce, 

np. przy budowie konstrukcji 

architektonicznych.

Stalowe przęsła mostu mogą 

być latem nawet o pół metra 

dłuższe niż zimą, dlatego 

stosuje się zazębiające się 

stalowe „grzebienie”, za 

których pomocą łączy się 

poszczególne części 

nawierzchni mostu. 

TERMOSTAT ŻELAZKA



Budując drogę z betonową nawierzchnią, zostawia się 

szczeliny, aby beton miał miejsce na rozszerzenie się w 

upalne dni. 



Szyny kolejowe i tramwajowe łączy się ze sobą 

zostawiając pomiędzy kolejnymi odcinkami tzw. przerwy 

dylatacyjne. 



Podczas jazdy pociągiem słychać 

     charakterystyczne stukanie kół 

     miejscach przerw w szynach. 



Obecnie, aby unikać „stukania”, 

     stosuje się często ukośne nacięcia 

     na szynach.

Rozszerzalność temperaturowa ciał

To zjawisko zmiany objętości ciał 

spowodowane

zmianami temperatury. Wraz ze wzrostem 

temperatury

zwiększa się objętość ciał, a gdy temperatura 

obniża

się, to ich objętość maleje. 

Zjawisko to obserwujemy w ciałach 

stałych,

Cieczach i gazach.