Porównanie budowy 

cząsteczek i właściwości 

alkanów, alkenów i alkinów

Wykonał:

 Bogdan Jurkiewicz

ALKANY

BUDOWA ALKANÓW

ALKANY ZBUDOWANE SĄ Z ATOMÓW WĘGLA I 
WODORU, PRZY CZYM ATOMY WĘGLA 
POŁĄCZONE SĄ ZE SOBĄ WIĄZANIAMI 
POJEDYNCZYMI. OGÓLNY WZÓR SUMARYCZNY 
ALKANÓW – 

C

n

H

2n+2

.

NAZWA WĘGLOWODORY NASYCONE WYNIKA Z 
FAKTU PEŁNEGO WYSYCENIA ATOMÓW WĘGLA 
WIĄZANIAMI POJEDYNCZYMI, CO ODRÓŻNIA JE 
OD WĘGLOWODORÓW NIENASYCONYCH 
POSIADAJĄCYCH WIĄZANIA PODWÓJNE I/LUB 
POTRÓJNE.
ZE WZGLĘDU NA DUŻĄ TRWAŁOŚĆ 
POJEDYNCZYCH WIĄZAŃ C-C(WIĄZANIA σ)  I C-H 
ALKANY SĄ MAŁO REAKTYWNYMI ZWIĄZKAMI 
CHEMICZNYMI, A REAKCJE Z ICH UDZIAŁEM 
WYMAGAJĄ DRASTYCZNYCH WARUNKÓW 
(WYSOKA TEMPERATURA I CIŚNIENIE).
WE WSZYSTKICH ALKANACH WYSTĘPUJE 
HYBRYDYZACJA SP

3

.

WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE 

ALKANÓW

STAN SKUPIENIA ALKANÓW ZALEŻNY JEST OD 
ILOŚCI ATOMÓW WĘGLA - 
OD 1 DO 4 ATOMÓW WĘGLA SĄ TO GAZY
OD 5 DO 17 ATOMÓW WĘGLA SĄ TO CIECZE
OD 18 SĄ TO CIAŁA STAŁE
ALKANY W SZEREGU HOMOLOGICZNYM RÓŻNIĄ 
SIĘ TEMPERATURĄ WRZENIA I TOPNIENIA ORAZ 
GĘSTOŚCIĄ, KTÓRE ROSNĄ WRAZ Z LICZBĄ 
ATOMÓW WĘGLA W CZĄSTECZCE.
WSZYSTKIE ALKANY MAJĄ GĘSTOŚĆ NIŻSZĄ OD 
WODY. 
SĄ ONE W WODZIE NIEROZPUSZCZALNE, 
NATOMIAST ROZPUSZCZAJĄ SIĘ DOBRZE W 
ETERZE, BENZENIE I INNYCH 
ROZPUSZCZALNIKACH ORGANICZNYCH. 

WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE 

ALKANÓW

ALKANY SĄ DOŚĆ BIERNE CHEMICZNIE. 
ULEGAJĄ REAKCJOM SPALANIA, SUBSTYTUCJI I 
NITROWANIA.
W OBECNOŚCI ŚWIATŁA REAGUJĄ Z FLUOREM, 
CHLOREM I BROMEM (CHLOROWCOWANIE). SĄ 
ODPORNE NA DZIAŁANIE STĘŻONYCH 
KWASÓW I ZASAD.

ALKENY

BUDOWA ALKENÓW

ALKENY SĄ TO WĘGLOWODORY 
NIENASYCONE, W KTÓRYCH WYSTĘPUJE CO 
NAJMNIEJ JEDNO PODWÓJNE WIĄZANIE 
CHEMICZNE MIĘDZY ATOMAMI WĘGLA. 
WYSTĘPUJE W ICH CZĄSTECZKACH WIĄZANIE 
π
OGÓLNY WZÓR SUMARYCZNY ALKENÓW – 

C

n

H

2n

W ALKENACH ATOMY WĘGLA (PRZY WIĄZANIU 
PODWÓJNYM) ULEGAJĄ HYBRYDYZACJI sp

2

. Z 

TEGO WYNIKA, ŻE W ALKENACH OPRÓCZ 
WIĄZAŃ SIGMA WYSTĘPUJĄ WIĄZANIA π, 
KTÓRE JEST WIĄZANIEM SŁABSZYM OD σ I 
ŁATWIEJ ULEGA ROZERWANIU. W ZWIĄZKU Z 
TYM ALKENY SĄ BARDZIEJ REAKTYWNE

WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE 

ALKENÓW

STAN SKUPIENIA ALKENÓW ZALEŻNY JEST OD 
ILOŚCI ATOMÓW WĘGLA - 
OD 1 DO 4 ATOMÓW WĘGLA SĄ TO GAZY
OD 5 DO 18 ATOMÓW WĘGLA SĄ TO CIECZE
OD 19 SĄ TO CIAŁA STAŁE
ZE WZROSTEM ILOŚCI ATOMÓW WĘGLA 
ROŚNIE TEMPERATURA TOPNIENIA, 
TEMPERATURA WRZENIA, GĘSTOŚĆ, 
NOTOMIAST ZMNIEJSZA SIĘ AKTYWNOŚĆ.
ALKENY SĄ NIEROZPUSZCZALNE W WODZIE.
TEMPERATURY WRZENIA I TOPNIENIA SA 
ODPOWIEDNIO NIŻSZE OD 
ODPOWIADAJĄCYCH IM ALKANÓW.

WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE 

ALKENÓW

ALKENY SĄ REAKTYWNE, ULEGAJĄ REAKCJOM 
SPALANIA, REAKCJOM PRZYŁĄCZENIA 
(ADDYCJI) DO WIĄZANIA PODWÓJNEGO, 
POLIMERYZACJI.
WYKAZUJĄ IZOMERIĘ GEOMETRYCZNĄ TRANS-
CIS 

ALKINY

BUDOWA ALKINÓW

ALKINY TO WĘGLOWODORY, KTÓRYCH 
CZĄSTECZKI ZAWIERAJĄ, OPRÓCZ 
POJEDYNCZYCH WIĄZAŃ, JEDNO WIĄZANIE 
POTRÓJNE MIĘDZY ATOMAMI WĘGLA. 
OGÓLNY WZÓR SUMARYCZNY ALKINÓW – 

C

n

H

2n-2

POSIADAJĄ ONE WIĄZANIE POTRÓJNE W 
POSTACI WIĄZANIA σ I DWÓCH WIĄZAŃ π 
(WIĄZANIA NIETRWAŁE, ŁATWE DO 
ROZERWANIA) DLATEGO ALKINY ŁATWO 
ULEGAJĄ REAKCJOM CHEMICZNYM. (SĄ 
BARDZIEJ REAKTYWNE OD ALKENÓW).
ATOMY WĘGLA PRZYBIERAJĄ HYBRYDYZACJĘ 
DYGONALNĄ sp

WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE 

ALKINÓW

TRZY PIERWSZE ALKINY W SZEREGU 
HOMOLOGICZNYM SĄ GAZAMI.
W SZEREGU HOMOLOGICZNYM ALKINÓW 
WZRASTA TEMPERATURA WRZENIA, 
TEMPERATURA TOPNIENIA I GĘSTOŚĆ.
ALKINY SĄ SŁABO ROZPUSZCZALNE W 
WODZIE, ALE BARDZO DOBRZE W 
ROZPUSZCZALNIKACH NP. BENZYNA 
EKSTRAKCYJNA, ACETON.
WSZYSTKIE ALKINY MAJĄ GĘSTOŚĆ MNIEJSZĄ 
OD WODY.
POSIADAJĄ CHARAKTERYSTYCZNY ZAPACH.
PALĄ SIĘ NIEBIESKIM JASNYM PŁOMIENIEM

WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE 

ALKINÓW

ALKINY ULEGAJĄ REAKCJOM SPALANIA, 
REAKCJI ADDYCJI (PRZYŁĄCZENIA) DO 
WIĄZAŃ POTRÓJNYCH Z WODOREM, 
CHLOROWCAMI, KWASAMI 
CHLOROWCOWODOROWYMI, 
CYJANOWODOREM I WODĄ, ULEGAJA TAKŻE 
REAKCJOM POLIMERYZACJI (ALIFATYCZNEJ I 
CYKLICZNEJ) 
SĄ BARDZO REAKTYWNE 

DZIĘKUJE 

ZA 

UWAGĘ=)