background image

Wokół pojęcia 

komunikacji 

społecznej

Klaudia Kulczycka

background image

Spis treści:

Co to jest 
komunikowanie?

Schemat 
komunikowania

Typy komunikowania

Znaki i kody

Typy kodów

Środki 
komunikowania 
(media)

Języki i dyskursy

Proces 
komunikowania

Interakcja 
komunikacyjna, jako 
proces społeczny

Psychologiczne i 
społeczne 
uwarunkowania 
komunikowania

Kobiecy i męski styl 
komunikowania

Wykształcenie

Bibliografia

background image

Co to jest 
komunikowanie?

   O komunikowaniu możemy mówić tylko wtedy, 

gdy czynność lub zachowanie jest zauważone 
przez drugą osobę. 

   Komunikowanie to czynność symboliczna, 

gdzie dwie uczestniczące w niej osoby 
przypisują jej jakieś znaczenie.

   W komunikacji uczestniczy nadawca i 

odbiorca, którzy za pomocą swojego 
zachowania przekazują komunikat.

background image

Schemat komunikowania

Nadawca

Komunikat

Odbiorca

    Komunikowanie – rodzaj kontaktu nawiązanego 

za pomocą zmysłów, bądź także specjalnie do 
tego przystosowanych narzędzi (środków 
komunikowania), między co najmniej dwiema 
osobami, z których jedna (nadawca) przekazuje 
drugiej (odbiorca) za pomocą zrozumiałych dla 
nich znaków pewne treści pojęciowe lub 
emocje   
z zamiarem wywołania  u odbiorcy 
określonych reakcji.

background image

Dwa typy 
komunikowania

Komunikowanie interpersonalne – 

dokonuje się między co najmniej 
dwiema osobami.

Komunikowanie intrapersonalne – 

porozumiewanie się człowieka z samym 
sobą lub z wyimaginowaną postacią 
(monolog, mówienie do siebie).

background image

Znaki i kody 

    Znaki – materialna forma i treść pojęciowa, 

wyrażająca ludzkie myśli i emocje np. dźwięk, 
barwa, dotyk, zapach. Znaki to przyjęte w pewnej 
grupie zachowania, którym człowiek przypisuje 
znaczenie.

    Kod – system reguł porządkujący pewien zbiór 

znaków.

    Kodowanie – ogół czynności niezbędnych do 

powstania przekazu.

    Dekodowanie – czynności związane z 

odczytywaniem znaczenia i sensu przekazu.

background image

Typy kodów

Kody dyskretne – np. wskazany kod 
sygnalizacji drogowej

Kody ciągłe – określają sposób 
mówienia i artykulacji

Kody społeczne

Kody estetyczne – dominują w sferze 
twórczości artystycznej

background image

Środki komunikowania (media)

            

Środki komunikowania - zachowania, przedmioty i 

urządzenia, które mogą pełnić funkcję symboliczną, oraz 
utrwalać i przenosić w czasie i przestrzeni wszelkie nośniki 
tej funkcji to znaczy znaki i przekazy.

    Środki prezentacji (wyrażania) – głos i sposób 

mówienia (siła, barwa, mimika), a także aparycja (kolor 
skóry, zapachy, makijaż).

    Środki reprezentacji – należą do nich przedmioty: 

ołówek, kartka, kamera, magnetofon, które służą do 
odtworzenia przekazu w innym miejscu i czasie odbiorcom 
nie mającym bezpośredniego kontaktu z nadawcą.

     Środki transmisji – maszyny drukarskie, łączność 

telefoniczna, nadajniki radiowe, przekaźniki satelitarne itp. 
Zwiększają zasięg komunikacji, poszerzają krąg odbiorców.

background image

Języki i dyskursy

    Język – system obejmujący dwa składniki : 

semantyczny tj. zbiór znaków, czyli kod – słownik, 
oraz  syntaktyczny tj. reguły łączenia tych znaków 
w całości, czyli gramatyka – zdania, teksty).

   Dyskurs – sposób wypowiadania się pewnych 

zbiorowości społecznych np. mężczyzn, grup 
zawodowych, organizacji:

Dyskurs potoczny – z perspektywy zwykłego 
człowieka

Partii politycznych

Kościoła

Dyskurs dziennikarski (mediów masowych)

background image

Proces komunikowania

    Kompetencja komunikacyjna – zdolność do komunikowania 

obejmująca ogół wiedzy, umiejętności i sprawności określających 
zakres możliwości porozumiewania się człowieka z jego otoczeniem – 
z pozycji nadawcy i odbiorcy. 

Czynniki warunkujące zdolność jednostki do komunikowania :

Czynnik semantyczno- syntaktyczny – repertuar kodów, 
subkodów, języków

Czynnik pragmatyczny – znajomość norm społecznych i wzorów 
zachowań

Czynnik sprawności – stopień biegłości w posługiwaniu się 
środkami komunikowania

Czynnik zaangażowania – predyspozycje i nawyki warunkujące typ 
uczestnictwa (czynne, bierne).

    Akt – przekaz jednostronny płynący od nadawcy do odbiorcy. 

Odbiorca może wykonywać gesty, wydawać dźwięki typu „aha” itp.

    Proces – może być jednokierunkowy lub dwukierunkowy pod 

warunkiem, że nastąpi odwrócenie ról między nadawcą i odbiorcą.

background image

Piramida komunikowania (typy 
komunikowania) :

Poziom procesu 
komunikowania

Niewiele przypadków

Wiele przypadków

background image

Interakcja komunikacyjna, 
jako proces społeczny

   Nasze wypowiedzi muszą być nie tylko zrozumiałe, ale muszą 

także zobowiązywać odbiorcę do reakcji, czyli włączenia się 
do dyskusji.

Aby akt komunikowania był ważny przekaz musi być:
Zrozumiały – 
komunikatywność nadawcy (operowanie kodami i 

językami znanymi dla odbiorcy)

Prawdziwy – znajomość rzeczy i wiedza nadawcy (opieranie się 

na sprawdzonych faktach)

Szczery – prawdomówność nadawcy (przekaz wyraża uczucia i 

intencje nadawcy)

Słuszny – prawomocne działania nadawcy (przekaz poucza lub 

nakłania odbiorcę)

Stosunek pomiędzy uczestnikami jest partnerski lub polega na 

dominacji.

background image

Psychologiczne i społeczne 
uwarunkowania komunikowania

    

Płeć biologiczna - związana z anatomicznymi 

różnicami ciała kobiety i ciała mężczyzny

    Płeć psychiczna – różnice mentalne i poczucie 

tożsamości płciowej. Mózg mężczyzn i kobiet różni 
pod względem budowy i funkcjonowania.

    Stereotypy płciowe zrodziły zjawisko seksizmu 

tzn. przypisywania każdej płci określonych 
predyspozycji i ról społecznych. Towarzyszy mu 
przekonanie o wyższości płci męskiej nad żeńską.

background image

Cechy kobiecego i męskiego stylu 
komunikowania

Styl kobiecy

Styl męski

Mowa bardziej staranna

Więcej błędów gramatycznych

Krótsze zdania i słowa, częstsze 

użycie wyolbrzymień

Dłuższe zdania i słowa, rzadsze 

użycie wyolbrzymień

Dłużej utrzymują kontakt wzrokowy 

z rozmówcą

Kontakt wzrokowy bardzo krótki

Gdy są zdenerwowane – dużo mówią Zdenerwowani – zamykają się w 

sobie

Często ujawniają emocje

Ukrywają stany emocjonalne

Chętnie rozmawiają na tematy 

osobiste

Niechętnie rozmawiają o sobie

Podczas rozmowy często się 

uśmiechają

Starają się zachować powagę

„Głośno myślą”

Myślą w milczeniu

Utrzymują z przyjaciółkami stały 

kontakt

Kontakty z przyjaciółmi 

sporadyczne

Tematem rozmowy – inni ludzie

Tematem – ich własne osiągnięcia

Informują, że nie znają odpowiedzi 

na pytanie

Udzielają fałszywych odpowiedzi

Nie lubią demonstrować wiedzy

Demonstrują wiedzę, chwalą się

background image

Wykształcenie

    Wykształcenie kształtuje poczucie tożsamości 

 i określa zakres kompetencji komunikacyjnej.  
Jest efektem socjalizacji pierwotnej i wtórnej.

    Miernikiem poziomu wykształcenia  jest 

edukacja formalna to jest świadectwa, 
dyplomy ukończonych szkół, oraz stopnie i 
tytuły formalne.

    Każdy czynnik wpływający na wykształcenie 

jednostki jednocześnie kształtuje jej 
kompetencję komunikacyjną.

background image

Znajomość wybranych terminów wśród 
osób z wykształceniem podstawowym 
oraz niepełnym wyższym i wyższym

Termin

Wykształcenie 

podstawowe

Wykształcenie 

wyższe

Badani 

ogółem

Aborcja

70%

92%

80%

Antykoncepcj

a

65%

94%

80%

Dymisja

70%

95%

84%

Immunitet

52%

99%

71%

Integracja

24%

92%

38%

Konstytucja

62%

96%

74%

Korupcja

56%

93%

74%

Monitorowani

e

15%

62%

24%

Preferencja

24%

78%

45%

Promocja

55%

99%

69%

Prywatyzacja

58%

95%

60%

background image

Cechy ograniczonej i 
rozbudowanej kompetencji 
komunikacyjnej

Kompetencja ograniczona

Kompetencja rozbudowana

Niewielki zasób słownictwa

Zróżnicowany zasób słownictwa

Krótkie, często niedokończone 

zdania

Długie, skomplikowane 

konstrukcje zdaniowe

Proste i powtarzające się spójniki

Budowanie zdań złożonych

Rzadkie używanie zaimków 

nieosobowych jak podmiotu np. 

„To”

Częste używanie zaimków 

nieosobowych

Sztywne i ograniczone użycie 

przymiotników  i przysłówków

Dostosowany do sytuacji wybór 

przymiotników i przysłówków

Duża rola środków niewerbalnych 

(intonacji, mimiki)

Niewielka rola środków 

niewerbalnych

Brak dystansu nadawcy wobec 

własnej wypowiedzi

Przejawy dystansu wobec własnej 

wypowiedzi np. „Załóżmy, że…”

background image

Bibliografia

Maciej Mrozowski, „Komunikowanie: 
jego wyróżniki i uwarunkowania”
. w: 
tegoż, Media masowe, władza 
rozrywka, biznes. Warszawa Aspra-Jr 
2001


Document Outline