WYKŁAD 2

Państwo w gospodarce

1.

Systemy gospodarcze – próba 
systematyzacji

2.

Koncepcje teoretyczne: liberalizm vs. 
Interwencjonizm

3.

Społeczna gospodarka rynkowa i państwo 
dobrobytu

4.

Argumenty ZA i PRZECIW ingerencji 
państwa w gospodarkę

5.

Funkcje państwa

Plan wykładu

Jeśli państwo jest silne – zmiażdży nas; jeśli
słabe – zginiemy.

Paul Valery

PAŃSTWO:  złożona,  zróżnicowana  wewnętrznie, 

wieloszczeblowa 

struktura 

administracyjna 

społeczeństwa 

zamieszkującego 

określone 

terytorium,  dysponująca  władzą  ustawodawczą, 
wykonawczą i sądowniczą.

Wg  kryterium  własności  środków  produkcji  i 

sposobów regulacji:



Indywidualistyczno-kompetytywny 
(kapitalizm rynkowy)



Indywidualistyczno-planowy 

(gospodarka 

kapitalistyczna  regulowana  przez  centralne 
planowanie państwowe)



Kolektywistyczno-planowy (realny socjalizm)



Kolektywistyczno-kompetytywny  (socjalizm 
rynkowy)

1. Systemy gospodarcze



LIBERALIZM



INTERWENCJONIZM

2. Udział państwa w gospodarce 
– koncepcje teoretyczne



eksponowanie 

prywatnej 

inicjatywy, 

przedsiębiorczości i osobistego interesu jednostki;



niewidzialna  ręka  rynku,  sprawia,  że  podyktowane 
egoizmem  działania  poszczególnych  jednostek 
stają się ostatecznie dobroczynne dla ogółu;



konieczność  funkcjonowania  sprawiedliwego  prawa 
i porządku, oraz brak ograniczeń konkurencyjności;



Państwo  ma  zapewnić  –  obronę  narodową,  stać  na 
straży  porządku  i  ładu  publicznego,  gwarantować 
prawa 

własności 

i 

swobodę 

działalności 

gospodarczej.

2.1. Liberalizm – koncepcja 
państwa minimum



konieczność  interwencji  Państwa  w  wolny 
rynek 

tłumaczona 

koniecznością 

rozwiązania 

problemów 

wywołanych 

słabością rynku;



szczególnie  interwencja  Państwa  w  sferze 
zatrudnienia i podziału bogactwa;



priorytety polityki gospodarczej:

◦

Stabilizacja sytuacji rynkowej

◦

Walka z bezrobociem

2.2. Interwencjonizm – korekta 
niedoskonałości rynku



Wariant pośredni między interwencjonizmem a liberalizmem



Koncepcja  modelu  gospodarki  wolnorynkowej  z  systemem 
zabezpieczeń społecznych



Dla  gospodarki  wolnorynkowej  nie  ma  żadnej  alternatywy, 
mimo pewnych jej słabości!!!



Należy  tworzyć  ramy  instytucjonalno-prawne,  wspomagające 
prywatną  własność,  swobodę  przedsiębiorczości  i  wysoką 
konkurencyjność.



Główny  cel  interwencji  Państwa  to  walka  z  inflacją  i 
monopolami.



Specyficzne  ujęcie  kwestii  socjalnych  (sprzężenie  zasad 
wolnego rynku i



ugody społecznej);



Zasady subsydiarności i ekwiwalentności.

3. Społeczna gospodarka 
rynkowa 

Państwo, które za pomocą swojego aparatu 

dba o:



biednych;



bezrobotnych;



bezdomnych;



chorych;



rodziny wielodzietne



oraz szystkich potrzebujących…

3. (…) i Państwo dobrobytu



Konieczność stworzenia ładu instytucjonalno-prawnego.



Niedoskonałość rynku i konkurencji.



Występowanie negatywnych efektów zewnętrznych 
(skutki uboczne działalności podmiotów).



Istnienie ważnych społecznie sfer działalności, którymi nie 
jest zainteresowany sektor prywatny.



Produkcja dóbr szczególnie niekorzystnych lub 
korzystnych społecznie.



Występowanie dużych wahań koniunkturalnych.



Istnienie zjawisk starości, niedołężności, upośledzenia i 
chorób.



Zbyt duże , nie akceptowane społecznie różnice 
dochodowe i majątkowe.

4. Argumenty ZA ingerencją 
państwa w gospodarkę



Nieumiejętne ingerencje zakłócające równowagę 
rynkową.



Zniekształcenie informacji płynących z rynku.



Zmniejszenie elastyczności systemu gospodarczego.



Koszty interwencjonizmu.



Niewielka skuteczność wielu działań.



Osłabienie bodźców rynkowych.



Subiektywizm podejmowanych decyzji (urzędnicy 
działają w interesie



własnym a nie obywateli).



Ograniczenie wolności jednostki.



Hamowanie oddolnej inicjatywy.

4. (…) i PRZECIW…



ekonomiczne;

◦

alokacyjna;

◦

stabilizacyjna;

◦

redystrybucyjna;



społeczne;



polityczne.

5. Funkcje państwa