{

Zasoby wodne i ich 

ochrona

Woda pokrywa 70,8% 
powierzchni ziemi, ale 
niespełna 3% jej masy 
stanowi woda słodka. 
Mniej niż 1/3 słodkiej 
wody może nadawać się 
do spożycia przez ludzi, 
ponieważ pozostała część 
jest zawarta w lodowcach, 
pokrywie śnieżnej  i 
wiecznej zmarzlinie. 
Czysta słodka woda to 
skarb, którego w wielu 
regionach już brakuje. 

Zasoby wodne

Woda słona- oceany i morza- 97%
Woda słodka- lodowce- 2%
Woda słodka użyteczna dla ludzi- 1%

97
%

1%

2%

Klasa I

Klasa I

Klasa 

II

Klasa 

II

Klasa 

III

Klasa 

III

Trzy klasy czystości wód powierzchniowych

Wody te mogą 

być 

wykorzystywane 

jako źródła wody 

pitnej a także 

źródło 

zaopatrzenia 

przemysłu 

spożywczego.

Wody te mogą 

być 

wykorzystywane 

jako źródło  

zaopatrzenia  w 

wodę hodowli 

zwierząt, do 

celów rekreacji, 

sportów wodnych 

i kąpielisk oraz 

do hodowli ryb   

Wody te mogą być 

wykorzystywane 

jako źródło 

zaopatrzenia w 

wodę większości 

zakładów 

przemysłowych 

oraz do 

nawadniania 

terenów 

rolniczych.

Klasyfikacja stanu 
wód

Stan wód

stan 

chemiczny

stan

 

ekologiczny

Uzależniony od 
parametru:

 biologicznych

 fizykochemicznych

 hydromorfologicznyc

h

Uzależniony od 

zawartości substancji 

szczególnie 

niebezpiecznych

 

Stan ekologiczny danego odcinka cieku wodnego lub zbiornika jest porównywany ze 
stanem wzorcowym- zbliżonym do naturalnego. Wyróżnia się 5 klas stanu 
ekologicznego (b. dobry, dobry, umiarkowany, słaby, zły). Stan ekologiczny 
uzależniony jest od parametrów:

 Parametry biologiczne- są związane z obecnością organizmów żywych w badanej 

wodzie Np. bezkręgowce bentosowe,  fitobentos i makrofit. Wymienione organizmy są 
biowskaźnikami, których obecność lub brak świadczy o stanie czystości.

 Parametry fizykochemiczne to przezroczystość, temperatura, zapach odczyn, 

zawartość tlenu.

 Parametry hydromorfologiczne  to np. dynamika przepływu wód, zmienność 

głębokości  i szerokości koryta oraz rodzaj podłoża.

Stan chemiczny ocenia się na podstawie stężenia tzw. priorytetowych substancji 
niebezpiecznych dla środowiska wodnego np. metale ciężkie węglowodory i ich 
fluoropochodne oraz  banzen.  

 

Ze względu na swoją polarną 
budowę woda jest bardzo 
dobrym rozpuszczalnikiem 
substancji stałych ciekłych i 
gazowych, zwłaszcza związków 
o podobnej (polarnej) budowie, 
w szczególności zaś jonowej. 
To główna przyczyna 
zanieczyszczenia. 

Skąd się biorą 
zanieczyszczenia 
zbiorników wodnych i wód 
płynących?

Źródła i rodzaje 
zanieczyszczeń

Ścieki i odpady komunalne
W tym: związki azotu, detergenty, 
materia organiczna i 
drobnoustroje

Ścieki

 i 

odpady przemysłowe

Np.: związki metali ciężkich, 

dioksyny, substancje 

ropopochodne i fenole;

Ścieki z terenów rolniczych
Związki azotów, fosforu oraz 
pestycydy.

Transport wodny i lądowy
substancje ropopochodne- 
węglowodory, związki metali 
ciężkich

Wody opadowe zawierające kwaśne 
opady
kwasy azotowe i siarkowe, związki metali 
ciężkich

Zanieczyszczenia wód podziemnych powierzchniowych i 

podziemnych

Kryteria podziału zanieczyszczeń

         fizyczne

Istnieją różne kryteria podziału zanieczyszczeń, np. stan 
skupienia, typ głównego czynnika czy rodzaj szkodliwości substancji 
(w przypadku zanieczyszczeń chemicznych).Poniżej znajduje się 
podział zanieczyszczeń wód ze względu na rodzaj czynnika 
zanieczyszczającego.

chemiczne

biologiczn

e

radioaktyw

ne

Zmętnienie, 

zawiesiny 

zmiany barwy, 

zapachu, 

temperatury.

Bakterie, 

wirusy, grzyby, 

pasożyty, 

pierwotniaki;

Spowodowane 

próbami 

nuklearnymi i 

awariami 

elektrowni 

atomowych.

Związki 

organiczne i 

nieorganiczne.

ropopochodne,
detergenty,
pestycydy,
fenole i inne

Innym kryterium podziału zanieczyszczeń  jest podział ze 
względu na rodzaj i szkodliwość substancji chemicznych 
stanowiących zanieczyszczenie. Przedstawia to poniższy rysunek.

Kryteria podziału 
zanieczyszczeń

Zanieczyszczenia chemiczne

nieorganicz

ne

organiczn
e

toksyczne

niepożądan
e

biogenne

związki 
arsenu, 
kadmu, rtęci, 
chromu, 
ołowiu

związki żelaza, 
manganu,mied
z cynku i 
siarczki

potas, 
fosfor,azot 
w postaci 
jonów;

W wodzie mogą występować np.: mikroorganizmy 
chorobotwórcze: bakterie, pierwotniaki i grzyby. Stopień  
zanieczyszczenia określa się za pomocą tzw. wskaźnika coli, to 
znaczy liczby bakterii Escherichia coli występujących w 100 cm³ 
wody.



Korozja metali np. sieci wodociągowych 
(powoduje je woda o odczynie kwasowym)



Powstawanie kamienia kotłowego 
(powodują wody o odczynie zasadowym).



Obecność detergentów w ściekach, a w 
konsekwencji wprowadzenie fosforanów (V) 
do wód (spowodowane jest to stosowaniem 
środków do prania).



Duże stężenie różnych soli( powodują to 
wody zasolone)



Nadmierny rozwój roślin np. rzęsy wodnej 
która nie dopuszcza światła słonecznego do 
głębszych warstw wody a także zużywaj 
rozpuszczony w niej tlen. Po pewnym czasie 
akweny zarastają i przekształcają się w bagna 
(powoduje to zwiększone stężenie jonów 
fosforanowych)

Skutki zanieczyszczenia wody 



Monitorowanie stanu czystości



Budowa i modernizacja 
oczyszczali ścieków 
komunalnych i przemysłowych



Ochrona powietrza i gleby



Wykorzystywanie 
doczyszczanych ścieków 
komunalnych do zaopatrzenia 
przemysłu w wodę



Modyfikacja środków transportu



Modyfikacja technologii 
produkcji rolnej i gospodarki 
leśnej

Metody zapobiegania 

zanieczyszczeniom wody