Teoria dobra 

publicznego.

Opracował:
Michał Mroczek

Definicja Teorii dobra 

publicznego Paula 

Samuelsona`a

Dobra publiczne to dobra, które 
charakteryzują się tym, że nie ma 
możliwości wyłączenia ich 
z konsumpcji oraz jednocześnie nie są 
konkurencyjne w konsumpcji

. 

Pierwszy 

warunek oznacza, że dostawca dobra 
nie może legalnie zapobiec używaniu 
dobra przez innych. Drugi warunek 
oznacza, że konsumpcja dobra przez 
jedną osobę, nie pozbawia innych osób 
możliwości konsumpcji tego samego 
dobra, a zatem bez żadnych 
konsekwencji dobro może być 
konsumowane przez wiele osób 
jednocześnie.

Najważniejsze pojęcia 

pomagające w zrozumieniu 

Teorii Dóbr Publicznych

•Rynek.

•Dobro prywatne, dobra publiczne.

•Dobra merytoryczne.

•Efekty zewnętrzne.

Podział rynku ze względu na 

rodzaju dóbr będących 

przedmiotem obrotu

•Rynek towarów

•Rynek dóbr konsumpcyjnych

•Rynek dóbr przemysłowych

•Rynek usług - obejmuje dobra które są 
konsumowane w trakcie ich produkcji, np.: usługi 
spedycyjne, bankowe

•Rynek finansowy – obejmuje 
obrót pieniądzem,środkam 
idewizowymi, akcjami,obligacjami, instrumentami 
pochodnymi,ubezpieczeniami.

•Rynek czynników produkcji (ziemi,pracy, kapitału)

Dobra prywatne.

Dobra prywatne – w ekonomii każde dobro, 
które nie jest dobrem publicznym, tzn. które nie 
może być konsumowane przez wielu 
konsumentów bez uszczerbku dla któregokolwiek 
z nich. Przykładem dobra prywatnego może być 
np. odzież, żywność.

Ekonomiczny podział 

dóbr.

•Dobra prywatne

•Czyste dobra prywatne

•Dobra publiczne

•Czyste dobra publiczne

•Dobra społeczne

Przymioty charakteryzujące 

dobro publiczne. 

•Brak wyłączenia (niewykluczalność);

•Dostępność (nieodmawialność);

•Brak konkurencji (współzawodnictwa);

•Uniezależnienie dostępności od 
partycypacji w kosztach wytworzenia 
lub utrzymania;

•Zaspokajanie przede wszystkim 
potrzeb o charakterze zbiorowym.

Efekty zewnętrzne.

•Dodatnie

•Ujemne

Podstawowe metody ograniczania 

dostępu do dóbr produkowanych 

przez sektor publiczny.

•Egzaminy;

•Opłaty za użytkowanie;

•Wprowadzenie kolejek;

•Zapewnienie wszystkim takiej samej 
ilości dobra.

Problem gapowicza.

Gapowicz to osoba która nie płaci 
za dobra wytworzone przez i dla 
innych.

Pytania.

1. Co to są dobra prywatne?
2. Wymień i scharakteryzuj 2 cechy dóbr publicznych.
3. Podaj 3 przykłady ujemnych  efektów zew. w teorii dóbr publicznych.
4. Jakie są skutki korzystania z „efektu gapowicza”  ?
5. Wymień metody ograniczania dostępu do dóbr produkowanych przez 
sektor publiczny i opisz jedną wybraną.