Zespół Tourette’a 

Zespół Tourette’a jest 

wrodzonym zaburzeniem 

neurologicznym, które przede 

wszystkim charakteryzuje się 

występowaniem licznych 

niekontrolowanych tików 

ruchowych i werbalnych. 

Zespół ten został opisany w 1885 roku 

przez francuskiego neurologa:

 Georges’a Gilles’a de la Tourette’a

Ze względu na złożoną 

symptomatologię można 

wyróżnić 3 postacie 

kliniczne Zespołu 

Tourette`a :

1.Zespół Tourette`a prosty - w tej 

postaci choroby występują zarówno 
tiki wokalne, jak i ruchowe,

2.Zespół Tourette`a pełnoobjawowy - 

w którym tikom wokalnym i ruchowym 
towarzyszy koprolalia, kopropraksja, 
echolalia, lub/i echopraksja,

3.Zespół Tourette`a plus -  w którym 

zaburzeniom tikowym towarzyszą inne 
zaburzenia, np. ADHD 

Cechy pełnoobjawowego zespołu 

Tourette’a

•Koprolalia

 - 

przymus wypowiadania 

wulgarnych słów kierowanych do obcych

  ( około 10% chorych) 

•Koprografia

 - 

przymus pisania 

wulgarnych słów czy zdań

•Echolalia

 

- 

automatyczne powtarzanie 

tego, co mówią inni z odpowiednim 
akcentem i wymową charakterystyczną 
dla osoby po której powtarzają 

•Echopraksja 

-  automatyczne 

powtarzanie ruchów innych osób

•Palipraksja 

- powtarzanie 

swoich ruchów

•Palilalia 

- mimowolne 

powtarzanie własnych słów, fraz 
lub sylab.  

•Kopropraksja- 

niewłaściwe, 

przymusowe wulgarne gesty

Inne objawy zespołu 

Turette’a: 

• Łagodne tiki twarzy jak mruganie 

oczami czy wykrzywianie ust

• Niekontrolowane ruchy głową, 

ramionami

• Podskakiwanie, przysiady
• Plucie
• Krzyk bez przyczyny
• Wydawanie dźwięków podobnych do 

zwierzęcych ( kaczki, skowytu i 

szczekania psa, świni) 

Przyczyny zaburzeń 

tikowych

• Na zespół Tourette’a częściej zapadają chłopcy 

niż dziewczynki nie wiadomo do końca, jakie 
zmiany genetyczne i w jaki sposób go powodują.

• Choroba ujawnia się gwałtownie pomiędzy 2. a 

15. rokiem życia, najczęściej w wieku 7 lat.

• Oprócz czynników dziedzicznych na chorobę 

wpływają również czynniki środowiskowe. Mogą 
one przyczyniać się do pogorszenia symptomów.

• W dalszym ciągu nie poznano konkretnych 

przyczyn wystąpienia zespołu Tourette'a.

Leczenie

U większości chorych podjęcie leczenia 

nie jest konieczne. Nie istnieje 

skuteczne lekarstwo na wszystkie 

objawy choroby, ale stosowane 

metody często przynoszą rezultaty.

W leczeniu zespołu Tourette'a stosuje 

się:

• farmakoterapię – szczególnie przy 

przewlekłych tikach o dużym nasileniu; 
najczęściej stosuje się preparaty z grupy 
neuroleptyków, blokerów kanału wapniowego.

    Żaden środek farmakologiczny nie powoduje 

również trwałego i całkowitego 
wyeliminowania tików. Co więcej, działanie 
leków niesie za sobą wysokie 
prawdopodobieństwo wystąpienia objawów 
ubocznych.

    W przypadku osób, cierpiących na Zespół 

Tourette'a, stosuje się głównie neuroleptyki oraz 

leki przeciwdepresyjne. Badania wykazały, że 

większość podawanych środków farmakologicznych 

z wyżej wspomnianych grup powoduje 

zmniejszenie intensywności objawów choroby. 

Niemniej jednak, mogą pojawić się objawy 

uboczne, do których zalicza się: sztywność i 

drżenia mięśni, kłopoty z koncentracją uwagi, 

obniżenie funkcji poznawczych, bezsenność, 

niepokój nocny, suchość w ustach, bóle i zawroty 

głowy, nudności, utrata apetytu, zmęczenie, 

kłopoty ze snem.

• psychoterapię – skupia się na nauce 

kontroli oraz zamiany 
nieprawidłowego zachowania na 
zachowanie bardziej akceptowane 
społecznie.

• terapię behawioralną- 

wykorzystywana jest w przypadku 
pacjentów z prostymi tikami 
głosowymi czy ruchowymi oraz 
zachowaniami obsesyjno-
kompulsyjnymi

Wielu osobom z lekkimi objawami 

wystarczają jedynie informacje oraz 

wsparcie. Zazwyczaj wystarcza 

rozpoznanie, wyjaśnienie rodzicom i 

dzieciom natury choroby, 

przekazanie informacji o grupach 

samopomocowych oraz 

powiadomienie nauczycieli i 

dostarczenie im broszur na temat 

choroby.

Techniki Terapii 

Behawioralnej 

• wzmacnianie działań negatywnych - polegające na intensywnym 

powtarzaniu konkretnego tiku; pacjent wykonuje wybrany ruch przez 
określony czas, przeplatając go okresami wypoczynku, co ma mu 
zasugerować, że zmęczy się tikiem, a tym samym tik będzie 
występować rzadziej;

• warunkowanie sprawcze, oparte na założeniu, że zachowaniem 

rządzą jego skutki; stosuje się tu pozytywne wzmocnienia po to, żeby 
pacjent powstrzymywał się od tiku lub zamienił go na inną formę 
zachowania;

• trening relaksacyjny - jego celem jest zmniejszenie tików na 

pewien czas i stosuje się go w połączeniu z innymi metodami. Może 
polegać na głębokim oddychaniu lub też na napinaniu i rozluźnianiu 
mięśni.

Metoda EEG 

Biofeedback

 

Ponadto stosuje się Metodę EEG 

Biofeedback, która działa na 

pograniczu między farmakoterapią i 

psychoterapią. EEG Biofeedback daje 

wprost możliwość regulacji funkcji 

mózgu, zmienia bioelektryczną sieć 

nerwową i ma działanie 

niespecyficzne.       

Dieta 

• Niektórzy specjaliści łączą występowanie 

tików ze spożywaniem określonych 
rodzajów produktów żywnościowych. 
Według nich, takie produkty i substancje 
jak: alkohol, kofeina, czekolada, niektóre 
produkty mleczne, konserwanty i sztuczne 
barwniki, słodycze, napoje gazowane, 
słodziki, kukurydza, sok pomarańczowy, 
pszenica, produkty drożdżowe- mogą 
powodować nasilenie występowania tików.

W Polsce działa organizacja 

pomagająca dzieciom oraz rodzinom 

dotkniętym zespołem Tourette’a – 

Polskie Stowarzyszenie Syndrom 

Tourette’a 

Bibliografia 

• Baron-Cohen S., Robertson M., Zespół 

Tourette'a, Wydawnictwo Naukowe 
PWN., Warszawa 2001

• Namysłowska I., Psychiatria Dzieci i 

młodzieży., Wydawnictwo Lekarskie 
PZWL, Warszawa 2011

• Jarema M., Rabe-Jabłońska J., 

Psychiatria, Wydawnictwo Lekarskie 
PZWL, Warszawa 2011